Η νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και η έντονη μεταβλητότητα στις τιμές του πετρελαίου έχουν προκαλέσει ανησυχία για πιθανές αυξήσεις σε καύσιμα, μεταφορές και τρόφιμα.
Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν φτάσει νέοι τιμοκατάλογοι με ανατιμήσεις στα σούπερ μάρκετ, κυβέρνηση και αγορά παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Ακολουθεί ένας οδηγός με τις βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις για όσα πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές.
1. Θα αυξηθούν άμεσα οι τιμές στα σούπερ μάρκετ;
Προς το παρόν όχι. Οι αλυσίδες διαθέτουν αποθέματα περίπου ενός μήνα, γεγονός που λειτουργεί ως προσωρινό «μαξιλάρι». Εάν υπάρξουν ανατιμήσεις από προμηθευτές, συνήθως χρειάζονται δύο έως τρεις εβδομάδες μέχρι να φτάσουν στα ράφια.
2. Γιατί επηρεάζονται τα τρόφιμα από την αύξηση του πετρελαίου;
Το πετρέλαιο επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς προϊόντων. Όταν αυξάνονται τα καύσιμα, ανεβαίνει το κόστος μεταφοράς πρώτων υλών και εμπορευμάτων, κάτι που μπορεί να μετακυλιστεί σταδιακά στις τελικές τιμές.
3. Ποια προϊόντα κινδυνεύουν περισσότερο από αυξήσεις;
Τα προϊόντα με υψηλό μεταφορικό κόστος, τα εισαγόμενα τρόφιμα και όσα βασίζονται σε διεθνείς πρώτες ύλες, όπως σιτηρά, καλαμπόκι και ζωοτροφές.
4. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ανατιμήσεων σε πρώτες ύλες;
Ναι. Τα συμβόλαια για σιτάρι και καλαμπόκι έχουν παρουσιάσει άνοδο περίπου 5% στις διεθνείς αγορές, κάτι που παρακολουθείται στενά από την αγορά τροφίμων.
5. Μπορεί να αυξηθούν και τα μεταφορικά κόστη;
Ήδη αυξάνονται. Για παράδειγμα, το κόστος μεταφοράς στο δρομολόγιο Αθήνα–Θεσσαλονίκη έχει αυξηθεί περίπου 8% μέσα σε λίγες ημέρες λόγω της ανόδου των καυσίμων.
6. Τι σχεδιάζει η κυβέρνηση για να συγκρατήσει τις τιμές;
Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται είναι η επαναφορά πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και τρόφιμα, καθώς και ενισχύσεις παρόμοιες με τα fuel pass και power pass, εάν η κατάσταση επιδεινωθεί.
7. Θα υπάρξουν έλεγχοι για αισχροκέρδεια;
Ναι. Οι αρχές έχουν ήδη ενισχύσει τους ελέγχους στην αγορά για να αποτρέψουν φαινόμενα κερδοσκοπίας και εξετάζεται η αυστηροποίηση των κυρώσεων για επιχειρήσεις που παραβιάζουν την αγορανομική νομοθεσία.
8. Υπάρχει κίνδυνος να αυξηθούν και τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια;
Η άνοδος των καυσίμων επηρεάζει και την ακτοπλοΐα. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται η παράταση της μείωσης των λιμενικών τελών ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων.
9. Γιατί οι τιμές παραμένουν ήδη υψηλές;
Ο πληθωρισμός μπορεί να έχει επιβραδυνθεί, αλλά αυτό σημαίνει απλώς ότι οι τιμές αυξάνονται με χαμηλότερο ρυθμό — όχι ότι μειώνονται. Έτσι το επίπεδο τιμών παραμένει υψηλό.
10. Υπάρχει λόγος για αποθεματοποίηση τροφίμων;
Όχι. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει έλλειψη προϊόντων ούτε ενδείξεις άμεσων μεγάλων αυξήσεων. Οι ειδικοί συνιστούν ψυχραιμία και αποφυγή υπερβολικών αγορών.
11. Πότε θα φανεί αν έρχεται νέο κύμα ακρίβειας;
Οι επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες. Σε αυτό το διάστημα θα φανεί αν οι αυξήσεις στις διεθνείς αγορές θα περάσουν τελικά και στα καταναλωτικά προϊόντα.
12. Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές στις αγορές τους;
Οι καταναλωτές καλό είναι να συγκρίνουν τιμές, να αξιοποιούν προσφορές και ιδιωτικές ετικέτες και να ελέγχουν το κόστος ανά μονάδα προϊόντος, ώστε να διαπιστώνουν πραγματικά ποια επιλογή είναι πιο οικονομική.
Σταθερά τα spreads των ελληνικών ομολόγων εν μέσω κρίση στη Μέση Ανατολή
Σταθερή εικόνα εμφανίζουν οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης, σύμφωνα με το χθεσινό market report του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), κάτι που δείχνει πως το ελληνικό αξιόχρεο δεν έχει επηρεασθεί από την κρίση στη Μέση Ανατολή και τις δευτερογενείς επιπτώσεις της στις αγορές.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα ελληνικά spreads παραμένουν συγκρίσιμα με εκείνα άλλων χωρών του ευρωπαϊκού Νότου, ενώ η καμπύλη αποδόσεων των κρατικών τίτλων ακολουθεί ανοδική πορεία όσο αυξάνεται η διάρκεια των ομολόγων.
Συγκεκριμένα, το spread των ελληνικών ομολόγων έναντι των γερμανικών Bund διαμορφώνεται στις 43 μονάδες βάσης για τα 5ετή, στις 79 μονάδες βάσης για τα 10ετή και στις 59 μονάδες βάσης για τα 15ετή ομόλογα. Τα επίπεδα αυτά τοποθετούν την Ελλάδα κοντά σε άλλες χώρες της περιφέρειας της Ευρωζώνης, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, ενώ παραμένουν χαμηλότερα από ορισμένες διάρκειες των ιταλικών τίτλων.
Στη σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τα ελληνικά spreads εμφανίζονται υψηλότερα από εκείνα της Γαλλίας και της Πορτογαλίας σε ορισμένες διάρκειες, αλλά χαμηλότερα από τα ιταλικά σε μακροπρόθεσμα ομόλογα. Για παράδειγμα, στο 10ετές σημείο της καμπύλης το spread της Ελλάδας έναντι της Γερμανίας βρίσκεται στις 79 μονάδες βάσης, έναντι 52 μονάδων βάσης για την Ισπανία, 81 μονάδων για την Ιταλία και 46 μονάδων για την Πορτογαλία.
Την ίδια στιγμή, η καμπύλη αποδόσεων των ελληνικών κρατικών τίτλων παρουσιάζει την τυπική ανοδική μορφή που παρατηρείται στις περισσότερες αγορές ομολόγων, με υψηλότερες αποδόσεις όσο αυξάνεται η διάρκεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς, η απόδοση των ελληνικών τίτλων διαμορφώνεται περίπου στο 2,07% για τα έντοκα τρίμηνης διάρκειας, στο 2,13% για τον έναν χρόνο, στο 2,99% για το 5ετές, ενώ το 10ετές ομόλογο κινείται στο 3,68%. Σε μεγαλύτερες διάρκειες, οι αποδόσεις φθάνουν περίπου στο 3,81% για τα 15ετή, 3,99% για τα 20ετή και 4,33% για τα 30ετή ομόλογα.
