Οι επόμενες τέσσερις εβδομάδες θα καθορίσουν αν η οικονομία της Ευρώπης αντιμετωπίζει μια νέα κρίση ή απλώς μια «αναταραχή» στην αναπτυξιακή της πορεία. Αυτό είναι το διάστημα που σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ θα διαρκέσουν οι επιθέσεις των ΗΠΑ στο Ιράν, οι οποίες μετά και τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ, προκάλεσαν κύμα αντιποίνων σε όλη τη Μέση Ανατολή, εκτοξεύοντας τις τιμές της ενέργειας.
Ενας μεγαλύτερος σε διάρκεια πόλεμος θα μπορούσε να σαμποτάρει την αρχόμενη ανάκαμψη της ευρωζώνης και να «ξυπνήσει» εκ νέου τον πληθωρισμό, τον οποίο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προσπαθεί σκληρά να περιορίσει. Η εξάρτηση της ΕΕ από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της περιοχής την καθιστά την «πιο εκτεθειμένη μεγάλη οικονομία» σε δευτερογενείς επιπτώσεις από το Ιράν, σύμφωνα με τον Carsten Brzeski της ING.
«Αν η σύγκρουση είναι σύντομη και οι τιμές της ενέργειας αυξηθούν μόνο προσωρινά, η ζημιά θα είναι περιορισμένη», εκτιμούν οι Antonio Barroso και Simona Delle Chiaie της Bloomberg Economics. «Μια παρατεταμένη σύγκρουση, όμως, που διατηρεί υψηλά τις τιμές πετρελαίου και αερίου, μπορεί να αναγκάσει τις κυβερνήσεις να ξοδέψουν περισσότερα για να προστατεύσουν τους πολίτες από τις αυξήσεις κόστους και να θέσει υπό πίεση τους ηγέτες».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι προοπτικές για την Ευρώπη έδειχναν θετικές φέτος, με τον πληθωρισμό να έχει σταθεροποιηθεί γενικά κοντά στον στόχο του 2% της ΕΚΤ.
Δεν υπάρχει ακόμη πανικός ότι η ευρωζώνη εκτρέπεται από την πορεία της. Ο Holger Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, τονίζει ότι θα συνεχίσει να βασίζει τις προβλέψεις του σε μέση τιμή Brent 65-70 δολάρια το βαρέλι, ακόμη και μετά τη αύξηση της τιμής στα 80 δολάρια τη Δευτέρα, κάτι που περιέγραψε ως «προσωρινή».
«Περιμένω ότι ο Τραμπ θα καταβάλει μεγάλες προσπάθειες να αποτρέψει μια διαρκή άνοδο των τιμών ενέργειας που θα τον πλήξει στο εσωτερικό», είπε ο Schmieding. «Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι τον κατηγορούσαν για τις υψηλές τιμές πριν από τις επιθέσεις στο Ιράν».
Το Ιράν επίσης έχει ισχυρό κίνητρο να αποφύγει τις υπερβολικές εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και θαλάσσιων φορτίων LNG.
«Η Κίνα - η μόνη μεγάλη δύναμη μαζί με τη Ρωσία που στηρίζει το Ιράν - εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτή τη θαλάσσια οδό για τις εισαγωγές πετρελαίου της και θα πιέσει την Τεχεράνη να μην τη θέσει σε κίνδυνο», εκτιμά ο οικονομολόγος της UniCredit Edoardo Campanella.
Για την Bloomberg Economics οι οικονομολόγοι Jamie Rush, Björn van Roye και Ziad Daoud υποστηρίζουν: «Η αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν και οι αντιδράσεις της Τεχεράνης έχουν ήδη ανεβάσει την τιμή του πετρελαίου στα 80 δολάρια το βαρέλι από τον μέσο όρο των 65 πριν την κλιμάκωση. Θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 αν διακοπεί η διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου έχουν επίσης αυξηθεί, με περαιτέρω κινδύνους αν η σύγκρουση ενταθεί. Η εκτέλεση αυτών των σεναρίων στο εσωτερικό οικονομικό μας μοντέλο δείχνει ότι ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή θα αυξηθεί και το ΑΕΠ θα μειωθεί σε μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες, προκαλώντας αντιφατικές πιέσεις για τις κεντρικές τράπεζες».
«Παρά τη πιθανή ζημιά στην ευρωπαϊκή οικονομία, η άνοδος των τιμών των εμπορευμάτων θα είναι καθαρά πληθωριστική. Οι επενδυτές αντιμετωπίζουν την κατάσταση ως βραχυπρόθεσμο σοκ στη μεταβλητότητα και όχι ως σοκ στην προσφορά, τονίζει ο Karim Chedid της BlackRock.
Αν και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Gabriel Makhlouf και Martin Kocher, δήλωσαν ότι είναι πρόωρο να εξαχθούν συμπεράσματα για το τι σημαίνουν οι επιθέσεις του Σαββατοκύριακου για την οικονομία, ο Βέλγος Pierre Wunsch περιέγραψε τι θα μπορούσε να σημαίνει ένας παρατεταμένος πόλεμος.
Τιμές ενέργειας
«Σίγουρα δεν θα έσπευδα να αντιδράσω σε οποιαδήποτε μεταβολή των τιμών της ενέργειας», είπε. Όμως «αν η σύγκρουση διαρκέσει περισσότερο, αν η αύξηση των τιμών της ενέργειας είναι μεγαλύτερη, τότε θα πρέπει να τρέξουμε τα μοντέλα μας και να δούμε τι θα συμβεί».
Ο επικεφαλής οικονομολόγος Philip Lane ανέφερε ότι η ΕΚΤ «θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις». Σε συνέντευξή του στους Financial Times, επικαλέστηκε ένα προηγούμενο σενάριο που είχαν εξετάσει στελέχη της κεντρικής τράπεζας, το οποίο έδειχνε «μια σημαντική εκτίναξη του πληθωρισμού λόγω ενέργειας και απότομη πτώση της παραγωγής» εξαιτίας διαταραχής στον ενεργειακό εφοδιασμό από πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Οι αξιωματούχοι θα παρακολουθούν στενά και τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, οι οποίες εκτινάχθηκαν έως και 54% όταν το Κατάρ διέκοψε την παραγωγή στη μεγαλύτερη εγκατάσταση εξαγωγών παγκοσμίως, μετά από επίθεση ιρανικού drone.
Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα δυσμενής για την Ευρώπη, όπου τα αποθέματα είναι ήδη ασυνήθιστα χαμηλά, πράγμα που σημαίνει ότι η περιοχή θα χρειαστεί να εισαγάγει μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αυτό το καλοκαίρι, ώστε να γεμίσει τις δεξαμενές της πριν από τον επόμενο χειμώνα.
Κατά κανόνα, μια μόνιμη αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10 δολάρια το βαρέλι θα αύξανε τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με εκτίμηση της Morgan Stanley. Παράλληλα, η οικονομική ανάπτυξη θα ήταν χαμηλότερη κατά 0,15 ποσοστιαίες μονάδες.
Οι τελευταίες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναφέρουν ότι οι τιμές καταναλωτή θα παραμείνουν κάτω από τον στόχο έως το 2028, ενώ η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί στο 1,4% το επόμενο έτος, από 1,2% το 2026.
Με πληροφορίες από Bloomberg
