Στα 56,130 ευρώ διαμορφώνεται σήμερα η σήμερα η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF (Title Transfer Facility) σημειώνοντας άνοδο 26,118% σε σχέση με χθες και άνοδο 81% ή 25 ευρώ σε σχέση με την Παρασκευή.
Τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν επανέφεραν στο προσκήνιο το πιο κρίσιμο ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας της παγκόσμιας οικονομίας: τον κίνδυνο διακοπής των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή μέσω των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου ενεργειακού «λαιμού μπουκαλιού» στον κόσμο.
Από το πέρασμα αυτό διακινούνται περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης, καθώς και το σύνολο των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που αντιστοιχούν σε περίπου 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG. Από τα πρώτα πλήγματα στις 28 Φεβρουαρίου, η ναυσιπλοΐα στα Στενά έχει σχεδόν παραλύσει.
Η διάρκεια και η ένταση της κρίσης θα καθορίσουν το εύρος των μεσοπρόθεσμων επιπτώσεων. Ένα σύντομο επεισόδιο θα ενσωματώσει ένα γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου στις τιμές πετρελαίου και αερίου, ενώ μια παρατεταμένη διαταραχή, διάρκειας εβδομάδων, θα μπορούσε να διαβρώσει τα αποθέματα, να δυσχεράνει τα logistics και να σφίξει τις παγκόσμιες ισορροπίες προσφοράς, με πολύ μεγαλύτερη πίεση στις τιμές.
Παρότι η Ευρώπη εξαρτάται λιγότερο από το πετρέλαιο και το LNG του Κόλπου σε σχέση με την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία ή τη Νότια Κορέα, δεν είναι προστατευμένη. Το πετρέλαιο και το LNG διαπραγματεύονται σε παγκόσμιες αγορές και οποιοσδήποτε αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσες αυξήσεις τιμών που θα επηρεάσουν και την Ευρώπη, ανεξαρτήτως των περιορισμένων φυσικών εισαγωγών της.
Η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευαλωτότητα εντοπίζεται στο LNG. Εάν περιοριστούν οι ροές μέσω των Στενών, η διαθεσιμότητα στην παγκόσμια αγορά spot θα μειωθεί άμεσα, αναγκάζοντας την Ευρώπη να ανταγωνιστεί ασιατικούς αγοραστές για ευέλικτα φορτία, όπως συνέβη κατά την ενεργειακή κρίση της περιόδου 2021-2023. Αυτό θα ωθήσει ανοδικά τις τιμές φυσικού αερίου, ιδίως καθώς η Ευρώπη ξεκίνησε το 2026 με σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης: 46 δισ. κυβικά μέτρα στο τέλος Φεβρουαρίου 2026, έναντι 60 δισ. το 2025 και 77 δισ. το 2024.
Τυχόν διαταραχές στην πλήρωση των αποθηκών θα αυξήσουν την πίεση στο ενεργειακό κόστος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου μεταφέρονται στην ηλεκτρική ενέργεια και συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους, ιδιαίτερα στους ενεργοβόρους κλάδους. Εάν οι τιμές πετρελαίου και αερίου αυξηθούν ταυτόχρονα, η υποκατάσταση θα καταστεί δυσκολότερη, με κίνδυνο αναζωπύρωσης της ζήτησης για άνθρακα και ανάγκης για μέτρα εξοικονόμησης. Η επίτευξη του στόχου της ΕΕ για μείωση του βιομηχανικού ενεργειακού κόστους, που βρίσκεται στον πυρήνα των ανησυχιών για την ανταγωνιστικότητα, θα καταστεί πιο περίπλοκη.
Στο μέτωπο του πετρελαίου, η απόφαση του ΟΠΕΚ+ την 1η Μαρτίου να αυξήσει την παραγωγή με στόχο την εκτόνωση των αγορών θεωρείται κρίσιμη. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας θα κληθεί να αποφασίσει εάν θα επιτρέψει τη συλλογική χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων των κρατών-μελών, που αντιστοιχούν σε 90 ημέρες εισαγωγών, σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής της προσφοράς. Προς το παρόν, οι ΗΠΑ δεν εξετάζουν την απελευθέρωση αποθεμάτων από το στρατηγικό τους απόθεμα πετρελαίου, το οποίο υπερβαίνει τις απαιτήσεις του Οργανισμού, στέλνοντας το μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον αναμένει περιορισμένη διάρκεια της ανόδου των τιμών.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να προετοιμάσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης στη Μέση Ανατολή. Στον τομέα του φυσικού αερίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συντονιστεί με τα κράτη-μέλη για μέτρα ασφάλειας εφοδιασμού σε περίπτωση ακραίων αυξήσεων τιμών ή ελλείψεων, διασφαλίζοντας την παρακολούθηση της αγοράς LNG, την ετοιμότητα για μείωση της ζήτησης και τον καλύτερο συντονισμό της πλήρωσης των αποθηκών τους επόμενους μήνες.
