Τις διατάξεις του νόμου 5273/2026, με τον οποίο κυρώνεται η Πολυμερής Συμφωνία Αρμόδιων Αρχών για την Αυτόματη Ανταλλαγή Πληροφοριών στο πεδίο των κρυπτοστοιχείων, κοινοποίησε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Ο νέος νόμος ενσωματώνει στο εθνικό δίκαιο το διεθνές πλαίσιο αναφοράς του ΟΟΣΑ και θέτει τις βάσεις για τη συστηματική ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών που αφορούν συναλλαγές σε κρυπτοστοιχεία, με στόχο την ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής .
Αρμόδια αρχή για την εφαρμογή της συμφωνίας ορίζεται η ΑΑΔΕ, η οποία αναλαμβάνει την υποχρέωση να κοινοποιεί από την 1η Ιανουαρίου 2026 και εφεξής στοιχεία στις φορολογικές αρχές των κρατών με τα οποία η συμφωνία βρίσκεται σε ισχύ.
Παράλληλα, καθορίζονται αναλυτικά οι υποχρεώσεις των παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, οι οποίοι καλούνται να συλλέγουν και να υποβάλλουν πληροφορίες για τους χρήστες τους, τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται, καθώς και την αξία και το είδος των κρυπτοστοιχείων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πλαίσιο προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με ρητή πρόβλεψη ότι η επεξεργασία και η ανταλλαγή των πληροφοριών διενεργούνται σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων και την εθνική νομοθεσία.
Ο νόμος προβλέπει επίσης συγκεκριμένες διαδικασίες δέουσας επιμέλειας για ιδιώτες και νομικά πρόσωπα, προκειμένου να διαπιστώνεται η φορολογική κατοικία των χρηστών και να διασφαλίζεται η ακρίβεια των δηλούμενων στοιχείων.
Παρά τη θεσμοθέτηση του πλαισίου ανταλλαγής πληροφοριών, το ζήτημα της ουσιαστικής φορολόγησης των κρυπτονομισμάτων στην Ελλάδα παραμένει ανοιχτό. Η απουσία ξεκάθαρων κανόνων δημιουργεί θεσμικό κενό, το οποίο μεταφράζεται σε ανασφάλεια δικαίου και πρακτικά αδιέξοδα ακόμη και για φορολογουμένους που επιθυμούν να δηλώσουν τα κέρδη τους και να κινηθούν απολύτως νόμιμα.
Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι τα κέρδη από κρυπτονομίσματα δεν αναγνωρίζονται με σαφή και τυποποιημένο τρόπο από τη φορολογική διοίκηση. Δεν υπάρχουν ειδικοί κωδικοί δήλωσης, δεν έχει θεσπιστεί ρητός φορολογικός συντελεστής και δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως αν τα κέρδη αυτά θεωρούνται κεφαλαιουχικά ή εισόδημα. Ως αποτέλεσμα, οι φορολογούμενοι βρίσκονται σε ένα «γκρίζο» καθεστώς.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω όταν τα κέρδη ρευστοποιούνται και εισέρχονται στο τραπεζικό σύστημα, καθώς συχνά δεν γίνονται αποδεκτά για την κάλυψη τεκμηρίων, ιδίως σε περιπτώσεις μεγάλων αγορών, όπως η απόκτηση ακινήτου.
Ενδεικτικές είναι οι αποφάσεις της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, όπου επανειλημμένα επισημαίνεται ότι το εισόδημα από μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων δεν εμπίπτει στις διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος. Σε χαρακτηριστική περίπτωση, φορολογούμενος που επικαλέστηκε ρευστοποιήσεις κρυπτονομισμάτων μεγάλου ύψους προηγούμενων ετών για την κάλυψη τεκμηρίων, φορολογήθηκε κανονικά λόγω απουσίας ειδικού νομοθετικού πλαισίου.
