Στις αβλεψίες στις γονικές παροχές και τις δωρεές εστιάζουν οι έλεγχοι της φορολογικής διοίκησης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο αριθμός των σχετικών δηλώσεων παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Το 2025 δηλώθηκαν περισσότερες από 100.000 γονικές παροχές και δωρεές, ενώ τα συνολικά έσοδα του Δημοσίου από δωρεές, γονικές παροχές και κληρονομιές ανήλθαν σε περίπου 245 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 4,2% σε σύγκριση με το 2024. Παρά το γενναιόδωρο αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, χιλιάδες φορολογούμενοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με επιβαρύνσεις, καθώς λάθη και παραλείψεις ακύρωσαν στην πράξη τα φορολογικά πλεονεκτήματα του ισχύοντος πλαισίου.
Το βασικότερο και πιο διαδεδομένο λάθος αφορά τον τρόπο μεταβίβασης χρηματικών ποσών. Πολλοί φορολογούμενοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι αρκεί η κατάθεση μετρητών στον τραπεζικό λογαριασμό του παιδιού ή του εγγονιού τους για να καλυφθούν από το αφορολόγητο. Ωστόσο, η νομοθεσία είναι απολύτως σαφής: οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές πρέπει να πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω τραπεζικής μεταφοράς από τον λογαριασμό του δωρητή στον λογαριασμό του δωρεοδόχου. Όταν τα χρήματα κατατίθενται ως μετρητά, η πράξη θεωρείται αυτοτελώς φορολογητέα και επιβαρύνεται με φόρο 10%, χωρίς καμία εφαρμογή αφορολόγητου, γεγονός που αιφνιδιάζει πολλούς φορολογούμενους εκ των υστέρων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Δεύτερη συχνή παγίδα εντοπίζεται στην εσφαλμένη αντίληψη για το ποιοι δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ. Το όριο αυτό ισχύει αποκλειστικά για δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας, δηλαδή συζύγους, μέρη συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς. Παρ’ όλα αυτά, οι έλεγχοι έχουν αποκαλύψει περιπτώσεις όπου επιχειρήθηκε να καλυφθούν συγγενείς εκτός της συγκεκριμένης κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια ή θείοι, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Στις περιπτώσεις αυτές, η φορολογική επιβάρυνση μπορεί να φθάσει έως και το 20%, ανάλογα με το ύψος του ποσού και τη συγγενική σχέση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις λεγόμενες διαδοχικές δωρεές. Σε αρκετές υποθέσεις, φορολογούμενοι προχώρησαν αρχικά σε δωρεά προς πρόσωπο που δικαιούται το αφορολόγητο και στη συνέχεια, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, πραγματοποιήθηκε νέα δωρεά προς τρίτο πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α΄ κατηγορία συγγένειας. Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν πλέον συστηματικά τέτοιες κινήσεις, αξιολογώντας τόσο τη σκοπιμότητα όσο και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε. Όταν αυτό δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, ενεργοποιείται αυτόματα έλεγχος, καθώς θεωρείται ένδειξη καταστρατήγησης της νομοθεσίας.
Ένα ακόμη συχνό λάθος αφορά τη λανθασμένη πεποίθηση ότι η δήλωση γονικής παροχής ή δωρεάς ολοκληρώνεται οριστικά με την υποβολή της στην εφορία. Στην πραγματικότητα, το κρίσιμο ζήτημα του «πόθεν έσχες» του δωρητή δεν εξετάζεται κατά το στάδιο της υποβολής, αλλά σε μεταγενέστερο χρόνο. Πολλοί γονείς προχωρούν σε μεγάλες χρηματικές παροχές χωρίς να έχουν διασφαλίσει ότι τα δηλωθέντα εισοδήματά τους επαρκούν για να καλύψουν τα ποσά. Όταν αργότερα κληθούν να τα δικαιολογήσουν, διαπιστώνουν ότι δεν διαθέτουν την απαιτούμενη τεκμηρίωση, με αποτέλεσμα την επιβολή φόρων και προσαυξήσεων.
Σημαντικές παραλείψεις καταγράφονται και στις μεταβιβάσεις ακινήτων, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις το τίμημα δεν καταβάλλεται με τραπεζικά μέσα, όπως προβλέπεται, αλλά μέσω άτυπων συμφωνιών ή μετρητών. Οι πρακτικές αυτές όχι μόνο δεν αναγνωρίζονται φορολογικά, αλλά αποτελούν και σοβαρή αιτία επιβολής προστίμων σε ενδεχόμενο έλεγχο.
