Αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο μιας νέας οικονομικής κατάρρευσης είναι η Βενεζουέλα, καθώς ο μερικός αποκλεισμός που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες στις εξαγωγές πετρελαίου απειλεί να στερήσει από τη χώρα το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της από το πετρέλαιο μέσα στο 2026. Ένα τέτοιο σενάριο, προειδοποιούν αξιωματούχοι και αναλυτές, θα μπορούσε να πυροδοτήσει σοβαρή ανθρωπιστική κρίση.
Σύμφωνα με οικονομολόγους, τα έσοδα από το πετρέλαιο αντιστοιχούν περίπου στο 40% των δημόσιων πόρων της Βενεζουέλας και στηρίζουν έμμεσα το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας. Μια νέα κατάρρευση των εξαγωγών θα μεταφραζόταν σε βαθιά ύφεση, με κίνδυνο λιμού ή μαζικής μετανάστευσης, επιβαρύνοντας περαιτέρω έναν πληθυσμό που έχει ήδη δοκιμαστεί σκληρά την τελευταία δεκαετία.
Ήδη πριν από τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο στο Καράκας, η οικονομία της χώρας βρισκόταν σε εξαιρετικά εύθραυστη κατάσταση. Ο αποκλεισμός των εξαγωγών αργού, που εντάθηκε τον Δεκέμβριο, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει στο κλείσιμο άνω του 70% της εγχώριας πετρελαϊκής παραγωγής μέσα στη χρονιά, εξαφανίζοντας την κύρια πηγή δημόσιων εσόδων. Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA έχει ήδη παραλύσει, καθώς τα δεξαμενόπλοια που μετέφεραν αργό προς ασιατικές αγορές βρέθηκαν στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων.
Για να διατηρήσει την παραγωγή, η PDVSA αναγκάστηκε να αποθηκεύει το πετρέλαιο σε δεξαμενές και να χρησιμοποιεί πλοία ως πλωτές αποθήκες, μια λύση προσωρινή που, σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλιακών εταιρειών, εξαντλείται μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου. Εάν ο αποκλεισμός συνεχιστεί, η παραγωγή αναμένεται να καταρρεύσει από περίπου 1,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε λιγότερα από 300.000, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα της κυβέρνησης να εισάγει τρόφιμα, φάρμακα και βασικά αγαθά.
Η αβεβαιότητα εντείνεται μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, ενώ η Ουάσιγκτον διαμηνύει ότι τα μέτρα θα παραμείνουν σε ισχύ έως ότου η Βενεζουέλα ανοίξει τον πετρελαϊκό της τομέα σε ξένες επενδύσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι ο αποκλεισμός αποτελεί βασικό μοχλό πίεσης για πολιτικές και οικονομικές αλλαγές.
Το πιο δυσμενές σενάριο για τη Βενεζουέλα
Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι δεξαμενόπλοια επιχειρούν να παρακάμψουν τις κυρώσεις, απενεργοποιώντας συστήματα εντοπισμού ή αποκρύπτοντας τον προορισμό τους.
Στο πιο δυσμενές σενάριο, η παραγωγή πετρελαίου θα περιοριστεί σχεδόν αποκλειστικά στα κοιτάσματα που εκμεταλλεύεται η αμερικανική Chevron, η μόνη εταιρεία με ειδική άδεια εξαγωγών. Αυτό θα υποχρεώσει την PDVSA, τον μεγαλύτερο εργοδότη της χώρας, να θέσει σε αναστολή δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους και να περικόψει παροχές, με άμεσο κοινωνικό αντίκτυπο.
Παρότι τα τελευταία χρόνια η βενεζουελανική οικονομία είχε δείξει σημάδια περιορισμένης ανάκαμψης μετά από παρατεταμένο υπερπληθωρισμό και ελλείψεις, η νέα πίεση απειλεί να ανατρέψει αυτή την πορεία. Η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκεζ αφού αρχικά κατηγόρησε την Ουάσιγκτον για απόπειρα αρπαγής των φυσικών πόρων της χώρας, απηύθυνε στη συνέχεια μήνυμα συνεννόησης προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, καλώντας σε συνεργασία στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Μεσοπρόθεσμα η κατάσταση αυτή θα αυξήσει σημαντικά την αμερικανική επιρροή στη Βενεζουέλα κυρίως σε οικονομικό και θεσμικό επίπεδο. Ο αποκλεισμός των εξαγωγών πετρελαίου καθιστά τις ΗΠΑ βασικό ρυθμιστή της πρόσβασης της χώρας σε έσοδα, συνάλλαγμα και διεθνείς αγορές. Με τη Chevron να αποτελεί σχεδόν τον μοναδικό νόμιμο εξαγωγικό δίαυλο, η Ουάσιγκτον αποκτά μοχλό πίεσης που αγγίζει έως και το 80% της λειτουργικής επιβίωσης του ενεργειακού τομέα. Το μόνο σίγουρο είναι πως η η επιρροή αυτή δεν μεταφράζεται σε πολιτική νομιμοποίηση και συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο αποσταθεροποίησης.
