Στο Μέγαρο Μαξίμου πραγματοποιείται σήμερα η σύσκεψη για τους νέους κανόνες που θα επηρεάσουν εργαζόμενους και επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της λεγόμενης Κοινωνικής Συμφωνίας (Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας κλπ). Ο πρωθυπουργός θα προεδρεύσει της διαδικασίας, μαζί με την Υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως και τους εκπροσώπους των Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων. Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις περί «μεταρρύθμισης», το Σχέδιο Δράσης που θα δημοσιευθεί τον Δεκέμβριο και θα μεταφερθεί σε νόμο το 2026 εγείρει ήδη ανησυχίες για το αν θα προστατεύσει ουσιαστικά τους εργαζομένους ή θα ενισχύσει περαιτέρω την αβεβαιότητα.
Παρότι η κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο πλαίσιο ως «τομή», η ουσία των αλλαγών στους τρεις πυλώνες των Συλλογικών Συμβάσεων δεν πείθει ότι επαναφέρει πραγματικά μια ισορροπία μετά τα μνημονιακά χρόνια, αλλά αφήνει περιθώρια για πιέσεις και εργοδοτικές αυθαιρεσίες.
1. Επέκταση ΣΣΕ – Υποσχέσεις χωρίς εγγυήσεις
Το νέο πλαίσιο επέκτασης των κλαδικών συμβάσεων, με τη μείωση της αντιπροσωπευτικότητας από 50% σε 40%, παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως ενίσχυση των εργαζομένων. Ωστόσο, παραμένουν αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτές οι προβλέψεις θα εφαρμοστούν στην πράξη, δεδομένης της μειωμένης διαπραγματευτικής ισχύος πολλών κλαδικών οργανώσεων.
Επιπλέον, η ανάθεση επικουρικού ρόλου στη ΓΣΕΕ μπορεί να ερμηνευθεί και ως απόπειρα ελέγχου των συλλογικών διαπραγματεύσεων, και όχι ενδυνάμωσής τους.
2. Μετενέργεια – Η κυβέρνηση μιλά για «προστασία», αλλά αφήνει ανοιχτά παράθυρα
Η κατάργηση της μερικής μετενέργειας του 2012 παρουσιάζεται ως μεγάλη νίκη για τους εργαζομένους. Ωστόσο, η εφαρμογή του νέου συστήματος, με την αυτόματη τρίμηνη παράταση και την προσωρινή διατήρηση των όρων, παραμένει ευάλωτη στις πιέσεις εργοδοτών και κυβερνητικών αποφάσεων.
3. ΟΜΕΔ – «Επιτάχυνση» ή περιορισμός της διαμεσολάβησης;
Η ενίσχυση του ΟΜΕΔ παρουσιάζεται ως θεσμικό βήμα, αλλά η κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας προκαλεί προβληματισμό για το αν οι εργαζόμενοι θα έχουν πλέον επαρκή μέσα προσφυγής.
Η τριμελής επιτροπή προελέγχου μπορεί να λειτουργήσει ως φίλτρο που θα αποκλείει προσφυγές, αντί να διευκολύνει την επίλυση διαφορών.
Παρότι το Υπουργείο Εργασίας προβλέπει αυξήσεις μισθών και σταθερότητα για τις επιχειρήσεις, εργαζόμενοι και συνδικάτα αμφιβάλλουν αν το νέο σύστημα θα περιορίσει πραγματικά τον αθέμιτο ανταγωνισμό ή αν θα δημιουργήσει νέα παράθυρα ευελιξίας υπέρ των εργοδοτών.
Ρήτρα εξαίρεσης
Η ενεργοποίηση της «ρήτρας εξαιρέσεως» του νόμου 4635/2019, την οποία η κυβέρνηση εμφανίζει ως τεχνική ρύθμιση, μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα μέτρα.
Με πρόσχημα την «οικονομική δυσχέρεια», επιχειρήσεις σε προπτωχευτικές διαδικασίες ή εξυγίανση θα μπορούν να εξαιρούνται από τους όρους κλαδικών συμβάσεων, ανοίγοντας έτσι την πόρτα για χαμηλότερους μισθούς και δυσμενέστερα εργασιακά πλαίσια.
Με τη σταδιακή επιστροφή των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η εφαρμογή της ρήτρας αυτής μπορεί να αποτελέσει όχημα για να υπονομευθεί εκ των έσω η ισχύς των Συλλογικών Συμβάσεων — ένα σημείο για το οποίο η αντιπολίτευση ήδη προειδοποιεί.
