Ραγδαία μεταβάλλεται το τοπίο στην ελληνική αγορά Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καθώς οι περικοπές στην παραγωγή ρεύματος από ΑΠΕ αυξάνονται με ανησυχητικούς ρυθμούς, προκαλώντας ασφυξία στις χρηματοροές των έργων και δημιουργώντας σοβαρές αναταράξεις στη δυνατότητα τραπεζικής χρηματοδότησης. Το φαινόμενο αυτό λειτουργεί πλέον ως καθοριστικός αποτρεπτικός παράγοντας για την ανάπτυξη νέων έργων, αλλά και για την επιβίωση υφιστάμενων μονάδων, ιδιαίτερα όσων δεν έχουν εξασφαλισμένα έσοδα μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων.
Μόνο στο εξάμηνο του 2025, οι περικοπές έφτασαν τα 1.000 GWh. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ εκείνο της αντίστοιχης περιόδου του 2024 και αποτυπώνει με ακρίβεια το πρόβλημα της υπερπροσφοράς ενέργειας σε συνδυασμό με τη χαμηλή απορροφητικότητα του συστήματος. Σε αυτό το περιβάλλον, οι ώρες της ημέρας στις οποίες η τιμή της ενέργειας πέφτει στο μηδέν αυξάνονται σταθερά, αφήνοντας έργα χωρίς εγγυημένο εισόδημα εκτεθειμένα σε ακραία μεταβλητότητα.
Οι επιπτώσεις είναι άμεσες στις ταμειακές ροές των παραγωγών, καθώς η παραγόμενη ενέργεια δεν αποζημιώνεται πλήρως, είτε λόγω περικοπών είτε λόγω μηδενικών τιμών. Για έργα που λειτουργούν βάσει μοντέλου αγοράς (merchant model) ή έχουν πωλήσεις στην προημερήσια αγορά χωρίς μακροχρόνια συμβόλαια (PPAs), το πρόβλημα είναι εντονότερο: οι αβεβαιότητες στο έσοδο καθιστούν αδύνατο τον μακροπρόθεσμο οικονομικό προγραμματισμό.
Το πλήγμα αυτό μεταφέρεται άμεσα στον τραπεζικό τομέα. Τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εμφανίζονται πλέον ιδιαίτερα επιφυλακτικά απέναντι στη χρηματοδότηση νέων έργων χωρίς συμβόλαια σταθερής τιμής ή εγγυημένες ροές. Τα παραδοσιακά μοντέλα project finance, που βασίζονται στην προβλεψιμότητα των εσόδων, καταρρέουν σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενες περικοπές και ακραία διακύμανση των τιμών.
Τραπεζικά στελέχη επισημαίνουν πως η έκθεση των έργων σε τέτοιου είδους κινδύνους έχει πλέον αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, που απαιτούνται επανασχεδιασμένα επιχειρηματικά πλάνα με ενσωματωμένη ευελιξία ή παράλληλη δραστηριότητα σε προμήθεια και εμπορία ενέργειας για αντιστάθμιση των απωλειών.
Αυτός είναι και ο λόγος που η αγορά οδηγείται με ταχύτητα σε συγκέντρωση: μόνο οι καθετοποιημένοι ενεργειακοί όμιλοι που διαθέτουν δυνατότητα απορρόφησης των διακυμάνσεων – είτε μέσω της δραστηριότητας προμήθειας είτε με συμμετοχή στην εμπορία – μπορούν πλέον να επιβιώσουν.
