Ως γενική εργοδοτική υποχρέωση πρόνοιας θεωρείται η υποχρέωση που ενεργοποιείται με τη σύναψη της εργασιακής σύμβασης και επιβάλλει στον εργοδότη τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για τη διαφύλαξη των συμφερόντων και της προσωπικότητας του εργαζόμενου. Επίσης, επιβάλλει την παράλειψη κάθε ενέργειας ή συμπεριφοράς που μπορεί να πλήξει τα δικαιώματα αυτά. Η συγκεκριμένη υποχρέωση λαμβάνει εντονότερα χαρακτηριστικά για ειδικές κατηγορίες εργαζομένων, όπως είναι οι γυναίκες, οι ανήλικοι, ΑμεΑ κλπ, ενώ ενεργοποιείται και στη σύμβαση μαθητείας. Ειδικά για τις περιπτώσεις δανεισμού εργαζομένων, η υποχρέωση πρόνοιας βαραίνει τόσο τον πρωτογενή όσο και τον περαιτέρω εργοδότη.
Οι επιμέρους υποχρεώσεις που επιβάλλει ο νομοθέτης στον εργοδότη είναι:
*Να προστατεύει τον εργαζόμενο από τους κινδύνους κατά της ζωής και της υγείας του, οι οποίοι έχουν σχέση με την παροχή της εργασίας του. Για την εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής, ο εργοδότης πρέπει να φροντίζει για τη λήψη των απαραίτητων μέτρων που θα εγγυώνται την ασφάλεια των εγκαταστάσεων της επιχείρησής του, συμπεριλαμβανομένων όλων των χώρων που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την απασχόληση των εργαζόμενων. Στο πλαίσιο της ειδικής αυτής υποχρέωσης εντάσσεται και η επίβλεψη κατά την εκτέλεση της εργασίας, η αποτροπή επικίνδυνων εργασιών, η καθοδήγηση των εργαζομένων για τη χρήση επικίνδυνων μηχανών, με την ανάρτηση ειδικών οδηγιών σε εμφανές σημείο, η προειδοποίηση για πιθανούς κινδύνους και η υπόδειξη τρόπων αποφυγής τους, η αποφυγή εξάντλησης των δυνάμεων του εργαζόμενου πέρα από το μέτρο που υπαγορεύει η φύση της εργασίας, οι ικανότητες, οι δυνατότητες και οι γνώσεις του. Επίσης, εντάσσεται η πρόληψη μετάδοσης μολυσματικών ασθενειών, η ανάθεση λιγότερο κουραστικής εργασίας από αυτήν που είχε ανατεθεί αρχικά στον εργαζόμενο, στην περίπτωση που οι σωματικές ή πνευματικές του δυνάμεις έχουν εξαντληθεί, η συνεκτίμηση των αναγκών των εργαζόμενων για την κατανομή των ωρών εργασίας, η ανάθεση καθηκόντων σε θέση ή τμήμα ανάλογο των σωματικών και πνευματικών τους δυνάμεων.
*Να χορηγεί στον εργαζόμενο άδεια αναψυχής. Έτσι παραχωρείται στον εργαζόμενο, ελεύθερος χρόνος από την εργασία του με εξασφάλιση των αποδοχών του. Η προσωρινή απαλλαγή από τα εργασιακά καθήκοντα στηρίχθηκε σε ιατροφυσικές αξιολογήσεις και στη συνέχεια συνδέθηκε με την ανάγκη του εργαζόμενου για αναψυχή και συμμετοχή σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις.
*Να σέβεται την προσωπικότητα του εργαζόμενου. Η υποχρέωση αυτή εκδηλώνεται διάφορους ειδικότερους τρόπους, όπως η προστασία της προσωπικότητας του εργαζόμενου από προσβολές συναδέλφων του ή του ίδιου του εργοδότη, η απαγόρευση περιορισμών άσκησης διαφόρων ελευθεριών του εργαζόμενου (έκφραση πολιτικών πεποιθήσεων, γνώμης κτλ), απαγόρευση υπονόμευσης της επαγγελματικής φήμης του εργαζόμενου και του δικαιώματός του για επαγγελματική ανέλιξη, απαγόρευση επιβολής κάθε μέτρου που βλάπτει την προσωπικότητα του εργαζόμενου. Ο εργοδότης υποχρεούται να απέχει από κάθε πράξη ή παράλειψη που προσβάλει την τιμή, την αξιοπρέπεια και την υπόληψη του εργαζόμενου, όπως είναι η βάναυση συμπεριφορά, η σεξουαλική παρενόχληση. Η μη τήρηση των υποχρεώσεων αυτών καθιστά εκτάκτως αδύνατη ή δυσχερή τη συνέχιση της εργασίας στο χώρο της εργοδοτικής επιχείρησης. Σε περιπτώσεις που ο εργοδότης δεν τηρεί την υποχρέωση για σεβασμό της προσωπικότητας του εργαζόμενου, ο τελευταίος νομιμοποιείται να επικαλεστεί παράβαση της υποχρέωσης πρόνοιας, καταχρηστική άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος, μονομερή βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας ή ακόμη και καταγγελία της σύμβασης εργασίας από τον εργοδότη.
*Να εφαρμόζει τις διατάξεις που επιβάλλονται από τη νομοθεσία της Κοινωνικής Ασφάλισης και αφορούν την απογραφή του στο μητρώο εργοδοτών, τη δήλωση μεταβολής των στοιχείων του, την καταχώρηση του νεοπροσλαμβανόμενου προσωπικού στο ειδικό βιβλίο που τηρείται για το σκοπό αυτό, τη δήλωση τυχόν οικειοθελών αποχωρήσεων εργαζομένων, την παρακράτηση και πληρωμή των ασφαλιστικών εισφορών, την παράδοση στους μισθωτούς που τελούν σε σχέση εργασίας του Αποσπάσματος Ατομικού Λογαριασμού Ασφάλισης και της ετικέτας ασφαλιστικής ικανότητας και, σε περίπτωση που ο εργαζόμενος – ασφαλισμένος έχει ανάγκη εκτάκτως τα στοιχεία απασχόλησής του πριν από την έκδοση του «Αποσπάσματος..», τη συμπλήρωση και χορήγηση του Ειδικού εντύπου, με τίτλο «Βεβαίωση Εργοδότη». Επίσης, να αναγγέλει εμπρόθεσμα τη σύναψη αλλά και τη λύση της σύμβασης εργασίας στο πληροφοριακό σύστημα του Υπουργείου Εργασίας, με την ονομασία «Εργάνη».
*Να πληροφορεί τον εργαζόμενο σχετικά με τους ουσιώδεις όρους της σύμβασης εργασίας. Η πληροφόρηση περιλαμβάνει τουλάχιστον τα ακόλουθα:
α) Τα στοιχεία ταυτότητας των συμβαλλομένων.
β) Τον τόπο παροχής της εργασίας, την έδρα της επιχείρησης ή τη διεύθυνση κατοικίας του εργοδότη.
γ) Τη θέση ή την ειδικότητα του εργαζόμενου, το βαθμό του, την κατηγορία της απασχόλησής του, καθώς και το αντικείμενο της εργασίας του.
δ) Την ημερομηνία έναρξης της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας και τη διάρκεια αυτής, αν καταρτίζεται για ορισμένο χρόνο.
ε) Τη διάρκεια της άδειας με αποδοχές που δικαιούται ο εργαζόμενος, καθώς και τον τρόπο και χρόνο χορήγησής της.
στ) Το ύψος της αποζημίωσης που οφείλεται και τις προθεσμίες που πρέπει να τηρούν εργοδότης και εργαζόμενος, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, σε περίπτωση λύσεως της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας με καταγγελία.
ζ) Τις πάσης φύσεως αποδοχές που δικαιούται ο εργαζόμενος και την περιοδικότητα καταβολής τους.
η) Τη διάρκεια της κανονικής ημερήσιας και εβδομαδιαίας απασχόλησης του εργαζόμενου.
θ) Αναφορά της συλλογικής ρύθμισης που έχει εφαρμογή και ρυθμίζει τους ελάχιστους όρους εργασίας και αμοιβής του εργαζόμενου.
*Να προστατεύει την περιουσία του εργαζόμενου, φροντίζοντας να μη χαθούν ή καταστραφούν τα πράγματα που ο εργαζόμενος φέρει μαζί του στο χώρο εργασίας. Για το σκοπό αυτό και λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερες περιστάσεις που μπορεί να ισχύουν, ενδέχεται ο εργοδότης να οφείλει να ασφαλίσει τα πράγματα που οι εργαζόμενοι φέρουν μαζί τους στο χώρο εργασίας από τους κινδύνους κλοπής, απώλειας, φωτιάς, με σύμβαση ιδιωτικής ασφάλισης.
*Να μην μεταχειρίζεται άνισα όμοιες καταστάσεις και ειδικότερα, να μην χειροτερεύει αυθαίρετα τη θέση ενός μισθωτού σε σχέση με τους υπόλοιπους που βρίσκονται στην ίδια θέση με αυτόν. Η υποχρέωση ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων δεν επιβάλλει την εξίσωση των όρων εργασίας, αλλά απαγορεύει την αυθαίρετη και άνιση μεταχείριση ομοίων καταστάσεων.
*Να χορηγεί στον εργαζόμενο άδεια για την ανεύρεση άλλης εργασίας, όταν επίκειται λύση της εργασιακής σύμβασης, να μην παρέχει σε τρίτους, μετά τη λήξη της εργασιακής σχέσης, πληροφορίες που θα καταστήσουν δυσχερή για τον εργαζόμενο την εξεύρεση νέας θέσης εργασίας και να συντάσσει για τον εργαζόμενο πιστοποιητικό εργασίας, εφόσον ο τελευταίος το ζητήσει.
*Να φροντίζει για την προστασία των συμφερόντων του οικόσιτου προσωπικού με βασικότερες προνοιακές υποχρεώσεις την παροχή χώρου διαμονής και ύπνου, τη διασφάλιση χρόνου ανάπαυσης, την προστασία της υγείας με υποχρέωση περίθαλψης σε περίπτωση ασθένειας και την ελεύθερη άσκηση πολιτικών και θρησκευτικών πεποιθήσεων.
*Να τηρεί αυστηρά τις προβλεπόμενες διαδικασίες ενημέρωσης των εργαζόμενων, λήψης συγκατάθεσής τους και γνωστοποίησης στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων της σύστασης και λειτουργίας αρχείου ή της έναρξης επεξεργασίας πληροφοριών που αφορούν τους εργαζόμενους.
