Η τελευταία ενότητα της μελέτης περιλαμβάνει συστάσεις για την υποστήριξη και τον ορισμό νέων πρακτικών διαπραγμάτευσης. Τα γενικά στοιχεία της έρευνας για το εμπόριο έχουν επιλεγεί από χώρες όπως Γαλλία, Αυστρία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Ολλανδία, καθώς επίσης από Ηνωμένο Βασίλειο και Ελβετία και έχουν ως ακολούθως:
• Ο τομέας του λιανικού και χονδρικού εμπορίου συμβάλλει στο 11% του ΑΕΠ της ΕΕ και κατέχει το 29% των ευρωπαϊκών ΜμΕ.
• Το μερίδιο της συνολικής απασχόλησης στην ΕΕ υπολογίζεται σε 15% με σχεδόν 33 εκατομμύρια εργαζόμενους. Στο λιανικό εμπόριο απασχολείται περίπου το 9%, δηλαδή περισσότεροι από 19 εκατομμύρια εργαζόμενοι.
• Ο κλάδος του λιανικού εμπορίου έχει παρόμοια χαρακτηριστικά στις χώρες που μελετήθηκαν.
Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες ο κλάδος πέρασε μια ριζική μεταμόρφωση η οποία οφείλεται στην επέκταση του ηλεκτρονικού εμπορίου και σε άλλες εξελίξεις που προκαλούνται από την τεχνολογική καινοτομία.
• Η αναζήτηση για οικονομίες κλίμακας και η εισαγωγή των νέων οργανωτικών αρχών στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας έχουν προκαλέσει και την αλλαγή των επιχειρηματικών μοντέλων.
• Αυξήθηκε η χρήση της μερικής απασχόλησης. Η επέκταση στο ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων είχε ως αποτέλεσμα οι μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων να προσλαμβάνουν εργαζομένους μερικής απασχόλησης για να καλύψουν τα κενά τους.
• Από την έναρξη της κρίσης, η εξέλιξη των μισθών υπήρξε προβληματική. Ενώ η πλειοψηφία των εργαζομένων σε όλους τους κλάδους δεν ανέφεραν αλλαγές (58% στην EU28), στο λιανικό εμπόριο, σχετικά μεγάλο μερίδιο της τάξης του 20% των εργαζομένων ανέφεραν μείωση των μισθών ή των εισοδημάτων τους. Λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό αυτό σημαίνει ότι περίπου τα τρία τέταρτα των εργαζομένων στον τομέα της λιανικής της ΕΕ από το 2010 ήταν οικονομικά λιγότερο ευκατάστατοι.
• Σχετικά με το πώς καθορίζονται οι μισθοί, και ιδιαίτερα οι κατώτεροι στον κλάδο του λιανικού εμπορίου, η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει ούτε ένα ενοποιημένο σχήμα, ούτε ένα κυρίαρχο επίπεδο στις επιλεγμένες χώρες. Στις περισσότερες χώρες, οι διαθέσιμες στατιστικές δεν κάνουν διάκριση μεταξύ του λιανικού και του συνολικού κλάδου του εμπορίου, αν και υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν ακόμα σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων κλάδων που ανήκουν στον τομέα του λιανικού εμπορίου για παράδειγμα, μεταξύ εμπορίου τροφίμων και ηλεκτρονικών ειδών.
• Το επίπεδο των διαπραγματεύσεων κυμαίνεται από κεντρικό σε επίπεδο εταιρείας, με μια περιφερειακή διάσταση όσον αφορά στη Γερμανία και στην Ισπανία. Οι επιλεγμένες χώρες χαρακτηρίζονται από την παρουσία των κοινωνικών εταίρων. Οι κοινωνικοί εταίροι στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, ακόμα και ανεξάρτητα από το επίπεδο των διαπραγματεύσεων, είναι τα συνδικάτα και οι εργοδότες (είτε από μεγάλες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, όπως γίνεται στην Ελβετία, ή από αντιπροσωπευτικές οργανώσεις εργοδοτών).
• Ο ρόλος του κράτους ποικίλλει από χώρα σε χώρα. Σε πολλές χώρες η νομοθεσία και οι κανονισμοί του κράτους είναι κομβικής σημασίας, λόγω των σημαντικών επιπτώσεων τους. Σε ορισμένες χώρες, το επίπεδο του ελάχιστου νόμιμου μισθού «καθορίζει» και το κατώτατο όριο αυτού για πολλές θέσεις εργασίας στο λιανικό εμπόριο, ενώ επιτρέπεται η αναπροσαρμογή του κατά περίπτωση.
• Η μείωση της φορολογίας της εργασίας σε πολλές χώρες της ΕΕ αποτελεί μονόδρομο για την αύξηση της απασχόλησης. Ο μέσος όρος φορολογικών εσόδων το 2013, από την εργασία στην ΕΕ των 28 ήταν 51%, με υψηλότερο ποσοστό στην Ολλανδία με 57,5% και χαμηλότερο στη Μάλτα με 34,6%, ενώ στην Ελλάδα ήταν 41,9%.
• Υπήρξαν πιέσεις για θέσπιση νομικού πλαισίου ελάχιστων μισθών. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Γερμανία, η αυξανόμενη ανισότητα των μισθών, η έλλειψη ισότιμων όρων ανταγωνισμού και ενός ορίου στη δομή των αμοιβών σε ορισμένους τομείς (κυρίως στο λιανικό εμπόριο), οδήγησε σε εκτεταμένες πιέσεις. Αν και η πιο αντιπροσωπευτική συλλογική σύμβαση στον τομέα της λιανικής, που υπογράφεται από το συνδικάτο Ver.di και την εργοδοτική ομοσπονδία Handelsverband Deutschland (HDE), προβλέπει κατώτατη ωριαία αμοιβή των € 9,74, μεγάλα τμήματα εργαζομένων του κλάδου έχουν σημαντικά χαμηλότερες ωριαίες απολαβές των εργαζομένων ανάλογα με τη περιοχή, που κυμαίνονται από € 6,50 σε € 8,00 ανά ώρα.
