Ο δικηγόρος εργατολόγος Γιάννης Καρούζος εξηγεί στο Dnews τις αλλαγές που αφορούν τις απολύσεις και τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας.
Ο εργαζόμενος εφόσον η απόλυση του είναι άκυρη έχει το δικαίωμα:
- επαναπρόσληψης ή
- επιπλέον αποζημίωση τουλάχιστον 3 μηνών και μέχρι το διπλάσιο της αποζημίωσης του.
Όπως εξηγεί ο Γιάννης Καρούζος σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στο νομοσχέδιο στις περιπτώσεις των απολύσεων που συντρέχουν μέχρι σήμερα για οικονομοτεχνικούς λόγους που αποτελεί συχνό φαινόμενο σε μεγάλες επιχειρήσεις με οργανωτικές αλλαγές, οικονομικά προβλήματα κ.λ.π. ο εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει την ακύρωση της απόλυσης του δεν μπορεί να ζητήσει την επαναπρόσληψη του παρά μόνο την επιπλέον αποζημίωση των τριών μηνών αποδοχών του ή το διπλάσιο της αποζημίωσης του.
Ιδιαίτερη αλλαγή περιλαμβάνεται ως προς την κατανομή του βάρους απόδειξης ενώπιον του δικαστηρίου ότι η απόλυση είναι άκυρη.
Μέχρι σήμερα όπως μας αναλύει στις περισσότερες περιπτώσεις άκυρης απόλυσης ο εργαζόμενος είχε το βάρος να αποδείξει ότι η απόλυση ήταν άκυρη βρισκόμενος πολύ συχνά σε δυσχερή θέση αφού έχοντας απομακρυνθεί από την επιχείρηση δεν είχε όλα τα αναγκαία αποδεικτικά μέσα για την ευδοκίμηση της αγωγής του.
Aυτό που αλλάζει είναι ότι στις περιπτώσεις που ρητά αναφέρονται οι περιπτώσεις άκυρης απόλυσης (πχ λόγω διάκρισης φύλου, εγκύου, συνδικαλιστή).
Το βάρος αυτό ότι η απόλυση ήταν έγκυρη και νόμιμη το αναλαμβάνει ο εργοδότης δηλαδή αυτός οφείλει να προσκομίσει όλα τα μέσα που να πείσει τον δικαστή ότι η απόλυση του εργαζόμενου δεν πάσχει.
Σημειώνοντας ότι στις περισσότερες περιπτώσεις που προστέθηκαν στο νομοσχέδιο ως περίπτωση άκυρης απόλυσης λόγω πχ διάκρισης φύλου προβλέπονται από τις Ευρωπαϊκές κοινοτικές οδηγίες που έπρεπε να κυρωθούν.
Στο θέμα της διευθέτησης του χρόνου εργασίας όπως μας αναλύει ξεκαθαρίζεται ότι εξακολουθεί το σωματείο μιας επιχείρησης να μπορεί να υπογράφει σχετικές συμφωνίες όπου αυτό δεν συμβαίνει ο εργαζόμενος με αίτηση του θα μπορεί να συμφωνήσει με τον εργοδότη του τη σχετική διευθέτηση του χρόνου εργασίας.
Όμως πάλι με αίτηση του εργαζομένου καθίσταται υποχρέωση για τον εργοδότη μόνο στις περιπτώσεις που υπάρχουν οικογενειακές ανάγκες και ο εργαζόμενος γονέας εξυπηρετείτε από το σύστημα αυτό.
Ο νέος χάρτης της αγοράς εργασίας
- Διευρύνεται η λίστα των περιπτώσεων της άκυρης απόλυσης, η οποία οδηγεί σε επαναπασχόληση (επιστροφή του εργαζόμενου στην εργασία του) και καταβολή των μισθών υπερημερίας (για την περίοδο από την απόλυση μέχρι την επαναπασχόληση). Παραμένουν οι υφιστάμενες περιπτώσεις ακυρότητας (π.χ. απόλυση που οφείλεται σε δυσμενή διάκριση λόγω φύλου, πεποιθήσεων, σεξουαλικού προσανατολισμού, αναπηρίας, συνδικαλιστικής δράσης, λόγω άρνησης πρότασης για διευθέτηση του χρόνου εργασίας, κ.ά.)
- Οι επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από είκοσι άτομα υποχρεούνται να υιοθετούν πολιτική για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία.
- Κάθε εργαζόμενος πατέρας δικαιούται άδειας πατρότητας δεκατεσσάρων (14) εργάσιμων ημερών, η οποία πρέπει να λαμβάνεται κατά τη γέννηση του τέκνου
- Κάθε εργαζόμενος γονέας ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα έχει ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα γονικής άδειας για την ανατροφή του παιδιού, διάρκειας τεσσάρων (4) μηνών, την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει συνεχόμενα ή τμηματικά, μέχρι το παιδί ν συμπληρώσει την ηλικία των οκτώ (8) ετών.
- Έως δύο (2) φορές ετησίως και έως μία (1) εργάσιμη ημέρα κάθε φορά, κάθε εργαζόμενος γονέας ή φροντιστής δικαιούται να απουσιάσει από την εργασία του, με αποδοχές, για λόγους ανωτέρας βίας που συνδέονται με επείγοντα οικογενειακά ζητήματα σε περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος που καθιστά απαραίτητη την άμεση παρουσία του εργαζομένου.
- Καθιερώνεται σε όλους ανεξαιρέτως τους κλάδους εργασίας και σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας η 8ωρη ημερήσια, η 40ωρη εβδομαδιαία και η 5θήμερη εργασία.
- Όταν ο χρόνος ημερήσιας εργασίας υπερβαίνει τις τέσσερις συνεχόμενες ώρες, χορηγείται διάλειμμα κατ’ ελάχιστον 15 λεπτών και κατά μέγιστον 30 λεπτών, κατά τη διάρκεια του οποίου οι εργαζόμενοι δικαιούνται να απομακρυνθούν από τη θέση εργασίας τους. Το διάλειμμα αυτό δεν αποτελεί χρόνο εργασίας και δεν επιτρέπεται να χορηγείται συνεχόμενο με την έναρξη ή τη λήξη της ημερήσιας εργασίας.
- Αν παραστεί ανάγκη για πρόσθετη εργασία πέραν της συμφωνημένης μερικής απασχόλησης ο εργαζόμενος έχει υποχρέωση να την παράσχει, αν είναι σε θέση να το κάνει και η άρνησή του θα ήταν αντίθετη με την καλή πίστη. Αν παρασχεθεί εργασία πέραν της συμφωνημένης, ο μερικώς απασχολούμενος δικαιούται αντίστοιχης αμοιβής με προσαύξηση 12% επί της συμφωνηθείσας αμοιβής για κάθε επιπλέον ώρα εργασίας που θα παράσχει.
- Ενοποιείται και αυξάνεται το όριο για τις υπερωρίες σε 150 ώρες ετησίως (σήμερα είναι 96 στη βιομηχανία και 120 στους λοιπούς κλάδους). Αυξάνεται επίσης η αμοιβή για τις υπερωρίες για τις οποίες δεν τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες έγκρισης: καθορίζεται συγκεκριμένα στο καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 120%, έναντι 80% που είναι σήμερα. Για κάθε ώρα παράνομης υπερωρίας ο μισθωτός δικαιούται αποζημίωση ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 120%.
- Εάν δεν υπάρχει συνδικαλιστική οργάνωση ή δεν επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ της συνδικαλιστικής οργάνωσης και του εργοδότη, μπορεί, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου, να εφαρμοσθεί το σύστημα διευθέτησης του χρόνου εργασίας, μετά από έγγραφη συμφωνία. Σε κάθε περίπτωση, απαγορεύεται η καταγγελία της σύμβασης εργασίας για τον λόγο ότι ο εργαζόμενος αρνήθηκε πρόταση του εργοδότη για συμφωνία διευθέτησης
- Καθορίζονται ως ημέρες υποχρεωτικής αργίας, για όλες τις επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες γενικά, οι οποίες αργούν κατά τις Κυριακές και τις ημέρες αργίας, οι ακόλουθες:
α) Η 1η Ιανουαρίου.
β) Η εορτή των Θεοφανείων (6η Ιανουαρίου).
γ) Η 25η Μαρτίου.
δ) Η Δευτέρα του Πάσχα.
ε) Η 1η Μαΐου.
στ) Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (15η Αυγούστου).
ζ) Η 28η Οκτωβρίου.
η) Η εορτή της Γεννήσεως του Χριστού (25η Δεκεμβρίου).
θ) Η 26η Δεκεμβρίου.
- Το γενικό καθεστώς αργίας της Κυριακής παραμένει. Στις υφιστάμενες γνωστές εξαιρέσεις που ισχύουν εδώ και δεκαετίες σε κλάδους όπως η εστίαση, καταστήματα σε τουριστικές περιοχές, κ.ά.) προστίθενται ορισμένοι κλάδοι στους οποίους είναι αναγκαία η δυνατότητα συνεχούς λειτουργίας για δύο λόγους: αφενός για την εξυπηρέτηση αναγκών της κοινωνίας και αφετέρου για την πάταξη φαινομένων μαύρης εργασίας καθώς σε πολλές περιπτώσεις επιχειρήσεις αναγκάζονται να λειτουργήσουν Κυριακές χωρίς να μπορούν να εμφανίσουν επίσημα τους εργαζόμενους.
- Καταργείται κάθε διάκριση μεταξύ υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών αναφορικά με την προθεσμία προμήνυσης και την καταγγελία των συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας. Ως μηνιαίος μισθός του εργατοτεχνίτη λογίζονται τα 22 ημερομίσθια.
- Με την κοινοποίηση της καταγγελίας σύμβασης εξαρτημένης εργασίας με προειδοποίηση, ο εργοδότης δύναται να απαλλάξει τον εργαζόμενο από την υποχρέωση παροχής της εργασίας του, μερικώς ή πλήρως. Στην περίπτωση αυτή, οι αποδοχές του εργαζόμενου καταβάλλονται πλήρως μέχρι την εκπνοή του χρόνου προειδοποίησης και ο εργοδότης δεν καθίσταται υπερήμερος ως προς την αποδοχή της εργασίας
- Νέο πλαίσιο για την τηλεργασία και ο τηλεργαζόμενος έχει δικαίωμα αποσύνδεσης, το οποίο συνίσταται στο δικαίωμά του να απέχει πλήρως από την παροχή της εργασίας του και ιδίως να μην επικοινωνεί ψηφιακώς και να μην απαντά σε τηλεφωνήματα, μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή οποιασδήποτε μορφής επικοινωνία εκτός ωραρίου εργασίας.
- Επιχειρήσεις – εργοδότες υποχρεούνται να διαθέτουν και να λειτουργούν ηλεκτρονικό σύστημα μέτρησης του χρόνου εργασίας των εργαζομένων τους, άμεσα συνδεδεμένο και διαλειτουργικό, σε πραγματικό χρόνο, με το Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Η μέτρηση του χρόνου εργασίας πραγματοποιείται με τη χρήση ψηφιακής κάρτας εργασίας. Με τη χρήση της, καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ κάθε μεταβολή που αφορά στον χρόνο εργασίας των εργαζομένων, όπως ιδίως, η ώρα έναρξης και λήξης της εργασίας, το διάλειμμα, η υπέρβαση του νόμιμου ωραρίου εργασίας και κάθε είδους άδεια.
- Το ΣΕΠΕ αντικαθίσταται από την Επιθεώρηση Εργασίας, που θα είναι Ανεξάρτητη Αρχή. Θα έχει δυνατότητα ελέγχων όλο το 24ωρο χωρίς προειδοποίηση προς τον εργοδότη, καθώς και ελεύθερη πρόσβαση σε βιβλία, μητρώα, έγγραφα, αρχεία.
- Διασφαλίζεται η κάλυψη των αναγκών του κοινωνικού συνόλου κατά τη διάρκεια απεργιών σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας. Ορίζεται συγκεκριμένα ότι θα πρέπει να παρέχεται τουλάχιστον το ένα τρίτο της συνήθως παρεχόμενης υπηρεσίας κατά τη διάρκεια απεργίας σε επιχειρήσεις δημόσιου χαρακτήρα ή κοινής ωφέλειας, στους κλάδους: υγείας, ύδρευσης, ηλεκτροδότησης, διύλισης πετρελαίου, μεταφορών, τηλεπικοινωνιών, αποκομιδής απορριμμάτων, φορτοεκφόρτωσης και αποθήκευσης εμπορευμάτων στα λιμάνια, Πολιτικής Αεροπορίας, μισθοδοσίας στο Δημόσιο (συντάξεις).
- Απαγορεύεται η παρεμπόδιση εργαζομένων που επιθυμούν να εργασθούν κατά τη διάρκεια της απεργίας.
