Του Δικηγόρου-Εργατολόγου, Γιάννη Καρούζου
Ο εργοδότης, ως υπεύθυνος επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων, οφείλει να λαμβάνει οπωσδήποτε υπόψη του τις θεμελιώδεις αρχές κάθε επεξεργασίας, ανεξάρτητα από κάθε συγκεκριμένη τεχνολογία που χρησιμοποιείται. Κρίνεται, λοιπόν, ως αναγκαία, η προστασία των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων αναφορικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (λ.χ. facebook, instagram, twitter κ.α.)
Μολονότι ο νέος Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (Κανονισμός ΕΕ 2016/679) περιλαμβάνει ελάχιστες αναφορές στην προστασία των εργαζομένων από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, εφαρμόζεται στο σύνολό του στις επεξεργασίες δεδομένων στο πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων αποβλέποντας στην επαύξηση της προστασίας που ήδη έχει κατοχυρωθεί με την προηγούμενη Ευρωπαϊκή Οδηγία (95/46/ΕΚ). Περαιτέρω, το δίκαιο προστασίας του ατόμου από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, διέπει κάθε πτυχή οποιασδήποτε εργασιακής σύμβασης, και όχι μόνο της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας.
Σύμφωνα με την παραπάνω Οδηγία, ο εργοδότης που πρόκειται να προσλάβει εργαζόμενους ενδέχεται να θεωρήσει ως δικαιολογημένη την εξέταση των προφίλ των υποψηφίων στα social media, δεδομένου ότι συχνά τα προφίλ των χρηστών είναι δημόσια ορατά. Ωστόσο, για το επιτρεπτό της πρόσβασης και συνεκτίμησης των προσωπικών δεδομένων που έχουν αναρτημένα οι εργαζόμενοι, απαιτείται να υπάρχει ορισμένο έννομο συμφέρον του εργοδότη, ήτοι θα πρέπει να επιδιώκονται επαγγελματικοί σκοποί. Σε κάθε περίπτωση ο εργαζόμενος θα πρέπει να ενημερώνεται προσηκόντως για οποιαδήποτε επεξεργασία, ενώ σε περίπτωση απόρριψης του υποψηφίου, τα παραπάνω δεδομένα πρέπει να διαγράφονται.
Παράλληλα, ο εργοδότης δύναται να συλλέγει και να επεξεργάζεται τα δημοσιοποιημένα στα social media δεδομένα, όχι όμως κατά γενικευμένο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να τηρούνται οι αρχές της νομιμότητας, της διαφάνειας, της αναλογικότητας και της αναγκαιότητας. Για τη νομιμότητα της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει:
1. Να συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νόμιμο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία εν όψει των σκοπών αυτών.
2. Να είναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας.
3. Να είναι ακριβή και, εφόσον χρειάζεται, να υποβάλλονται σε ενημέρωση.
4. Να διατηρούνται σε μορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισμό της ταυτότητας των υποκειμένων τους μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται, για την πραγματοποίηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασίας τους.
Ωστόσο, με βεβαιότητα πλέον καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι, η συγκατάθεση δεν μπορεί να αποτελέσει αυτοτελή νομιμοποιητική βάση της επεξεργασίας δεδομένων κατά την παροχή εργασίας, λόγω του στοιχείου της εξάρτησης των εργαζομένων από τον εργοδότη τους. Έχει δε υποστηριχθεί ότι, η προσφυγή στη συγκατάθεση πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά σε περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος έχει πράγματι ελευθερία επιλογής και μπορεί να ανακαλέσει τη συγκατάθεση του μεταγενέστερα, χωρίς να υφίσταται δυσμενείς συνέπειες.
Επιπλέον, αναφορικά με τις εργασιακές σχέσεις και δεδομένου ότι ο εργοδότης μπορεί νομίμως να απαγορεύσει τη χρήση του διαδικτύου από τον εργαζόμενο εντός του εργασιακού χώρου, ο τελευταίος δεν δικαιούται να ζητήσει τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στο χώρο εργασίας. Σημειωτέον ότι, ο εργοδότης μπορεί να ελέγχει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης των εργαζομένων με τους οποίους έχει συμφωνηθεί ρήτρα μη ανταγωνισμού, ακόμα και μετά τη λύση της εργασιακής σχέσης.
Τέλος, αξιοσημείωτη αποτελεί η υπ’ αριθμ. 34/2018 Απόφαση της Αρχής Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σύμφωνα με την οποία, οι εργαζόμενοι έχουν μια νόμιμη προσδοκία προστασίας της ιδιωτικής ζωής τους στον τόπο εργασίας, η οποία δεν αίρεται από το γεγονός ότι χρησιμοποιούν εξοπλισμό, συσκευές επικοινωνιών ή οποιεσδήποτε άλλες επαγγελματικές εγκαταστάσεις και υποδομές.
Έτσι, η από μέρους του εργαζόμενου χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή που ανήκει στον εργοδότη και για τον οποίο έχει προηγουμένως ρητά ενημερωθεί ότι απαγορεύεται η χρήση του για μη επαγγελματικούς λόγους δεν συνιστά από μόνο του νόμιμο λόγο επιτήρησης ή ελέγχου των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που επεξεργάζεται ο εργαζόμενος, αλλά απαιτείται ειδικότερη ενημέρωση.
*** Σημαντική ενημέρωση : Υπενθυμίζεται οτι ο Γιάννης Καρούζος θα απαντά μόνο στα ερωτήματα που είναι σχετικά με την αρθρογραφία του, γιά την παροχή διευκρινίσεων και ειδικότερης σχετικής ενημέρωσης και όχι σε προσωποποιημένα προβλήματα γιά τα οποία μπορείτε να απεθύνεστε στο γραφείο του
