Πρόκειται για αυξήσεις που θεσμοθετήθηκαν με το νέο νόμο για το Ασφαλιστικό και θα ισχύσουν για την επόμενη εξαετία, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν τα ελλείμματα του ΕΤΕΑ και να διασφαλιστεί η βιωσιμότητά του.
Ειδικότερα, τονίζεται ότι από την 1η Ιουνίου 2016, έως και την 31η Μαΐου 2019 αυξάνονται κατά μία ποσοστιαία μονάδα οι εισφορές (μισή για εργοδότες και μισή για εργαζόμενους) φτάνοντας στο 3,5% για καθένα εκ των δύο. Ειδικά για αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, η εισφορά φτάνει στο 7% τους εισοδήματός τους, για το ίδιο χρονικό διάστημα. Μάλιστα, ειδικά από 1.1.2017 το ποσοστό εισφοράς γι' αυτές τις κατηγορίες ασφαλισμένων θα καταβάλλεται επί του πραγματικού εισοδήματός τους.
Αντίστοιχα από την 1η Ιουνίου 2019 έως και την 31η Μαΐου 2022, οι ασφαλιστικές εισφορές υποχωρούν στο 3,25% για εργοδότη και 3,25% για εργαζόμενο. Για την ίδια χρονική περίοδο, η εισφορά θα είναι 6,5% επί τους εισοδήματός τους για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους. Από την 1η Ιουνίου 2022 και μετά, επανέρχεται στο 3% το ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς για επικουρική ασφάλιση.
Στην εγκύκλιο επισημαίνεται ότι, τα ανωτέρω ποσοστά ασφαλιστικών εισφορών, θα μπορούν να μειωθούν, με απόφαση του υπουργείου Εργασίας, αν διαπιστωθεί ανάλογη αύξηση της εισπραξιμότητας των εισφορών από το ΕΤΕΑ.
Ειδικότερα, ανά κατηγορία εργαζομένων προκύπτουν οι εξής αυξήσεις εισφορών, υπέρ ΕΤΕΑ:
Α. Μισθωτοί
α) Από 1.6.2016 και μέχρι 31.5.2019 αυξάνεται το ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς για επικουρική ασφάλιση στο ΕΤΕΑ για όλους τους μισθωτούς που έχουν ασφαλιστεί πριν και μετά την 1.1.1993 και υπολογίζεται σε ποσοστό 3,5% για τον ασφαλισμένο και σε ποσοστό 3,5% για τον εργοδότη. Η βάση υπολογισμού των καταβαλλόμενων ασφαλιστικών εισφορών είναι οι ασφαλιστέες αποδοχές του εργαζομένου, όπως αυτές προσδιορίζονται στο άρθρο 38 του ν. 4387/2016.
Σημειώνουμε ότι για τους μισθωτούς του δημόσιου τομέα που εμπίπτουν στις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν.4024/2011, όπως έχει τροποποιηθεί με τις παρ. 6β και 6γ του άρθρου 4 του ν. 4151/2013 και την παρ. 5 του άρθρου 1 του ν. 4336/2015, δηλ. των δημοσίων υπαλλήλων που αμείβονται με το ενιαίο μισθολόγιο και υπάγονται στο ασφαλιστικό -συνταξιοδοτικό καθεστώς του Δημοσίου ή συνταξιοδοτούνται με βάση δημοσιοϋπαλληλικές διατάξεις, τα προαναφερόμενα αυξημένα ποσοστά εισφορών θα υπολογίζονται μέχρι 31-12-2016 επί των ασφαλιστέων-συντάξιμων αποδοχών, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί την 31 -10-2011.
Σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 4387/2016, οι τακτικοί και μετακλητοί υπάλληλοι και λειτουργοί του Δημοσίου, οι τακτικοί και μετακλητοί υπάλληλοι και λειτουργοί της Βουλής, των ΝΠΔΔ και των ΟΤΑ α' και β' βαθμίδας, οι ιερείς και οι υπάλληλοι των εκκλησιαστικών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και του Πυροσβεστικού Σώματος υπάγονται για κύρια σύνταξη στο ασφαλιστικό - συνταξιοδοτικό καθεστώς του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ), του οποίου έναρξη λειτουργίας ορίζεται, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 51 του ν. 4387/2016 η 1-1-2017. Με τις διατάξεις του άρθρου 5 του ν.4387/2016, με τις οποίες καθορίζονται ενιαίοι κανόνες ασφάλισης παροχών των δημοσίων υπαλλήλων, προβλέπεται από 1 -1-2017 το συνολικό ποσοστό εισφοράς ασφαλισμένου και εργοδότη για την κύρια σύνταξη των δημοσίων υπαλλήλων να υπολογίζεται επί των συντάξιμων μηνιαίων αποδοχών τους, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά. Ως εκ τούτου, τα προβλεπόμενα ποσοστά ασφαλιστικών εισφορών για επικουρική σύνταξη των μισθωτών του δημόσιου τομέα υπολογίζονται επί της ίδιας βάσης, που ορίζεται και για τη κύρια σύνταξη, δηλ. επί των συνταξίμων μηνιαίων αποδοχών τους, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά στο φορέα κύριας ασφάλισης.
β) Από 1.6.2019 και μέχρι 31.5.2022, το ανωτέρω ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς για επικουρική ασφάλιση στο ΕΤΕΑ για όλους τους μισθωτούς που έχουν ασφαλιστεί πριν και μετά την 1.1.1993 διαμορφώνεται σε 3,25% για τον ασφαλισμένο και σε ισόποσο ποσοστό 3,25% για τον εργοδότη επί των ασφαλιστέων αποδοχών του εργαζομένου, όπως αυτές προσδιορίζονται στο άρθρο 38 του ν. 4387/2016. Το ποσοστό της ως άνω μηνιαίας εισφοράς επανέρχεται μετά το πέρας της εξαετίας (1.6.2022) στο ύψος που ίσχυε κατά τις 31.12.2015, (δηλ. ποσοστό 3% για τον ασφαλισμένο και ποσοστό 3% για τον εργοδότη, όπως ορίζεται στις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 5 του ν. 4225/2014, ΦΕΚ 2 Α/7-1-2014).
Με το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 97 ορίζεται ότι εξακολουθεί να ισχύει η περ. β του άρθρου 59 του ν. 3371/2005, σύμφωνα με την οποία συνεχίζεται η καταβολή της προβλεπόμενης από τα καταστατικά των ταμείων των πιστωτικών ιδρυμάτων αυξημένης εισφοράς ασφαλισμένου και εργοδότη παράλληλα με την προβλεπόμενη βασική εισφορά (αφορά τους προερχομένους από το ΤΕΑΠΕΤΕ). Επίσης εξακολουθεί να ισχύει και η πρόσθετη ειδική εισφορά του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 5 του ν.4225/2014, που αφορά τους υπαγόμενους στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, καθώς και τους απασχολούμενους σε υπόγειες στοές μεταλλείων - λιγνιτωρυχείων, σε υποθαλάσσιες εργασίες και σε ορυχεία, σταθμούς παραγωγής και δίκτυα της ΔΕΗ.
Επίσης, παύουν να καταβάλλονται από 1.1.2018, άλλες ειδικές εισφορές, άπαξ καταβαλλόμενες από τους ασφαλισμένους των εντασσομένων στο ΕΤΕΑ ταμείων, τομέων, κλάδων και λογαριασμών, καθώς και άλλα προβλεπόμενα επιπλέον έσοδα υπέρ ΕΤΕΑ, πέραν των ασφαλιστικών εισφορών ασφαλισμένων και εργοδοτών, που καταβάλλονταν μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου τούτου.
Β. Αυτοαπασχολούμενοι - Ελεύθεροι Επαγγελματίες
α) Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 97 από 1.6.2016 και μέχρι 31.5.2019, το ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς όλων των αυτοαπασχολούμενων, ελευθέρων επαγγελματιών, που έχουν ασφαλισθεί πριν και μετά την 1.1.1993 στο ΕΤΕΑ και στα εντασσόμενα σε αυτό ταμεία, τομείς, κλάδους και λογαριασμούς υπολογίζεται σε ποσοστό 7%. Ως προς τη βάση υπολογισμού των ως άνω ποσοστών ασφαλιστικών εισφορών εφαρμόζονται έως 31/12/2016 τα ισχύοντα κατά την έναρξη ισχύος του νόμου 4387/2016. Από 1-1-2017, όμως, ημερομηνία έναρξης ισχύος των άρθρων 39 και 98 του ν. 4387/2016, το ανωτέρω ποσοστό εισφοράς αυτής της κατηγορίας ασφαλισμένων θα καταβάλλεται επί του εισοδήματός τους.
β) Από 1.6.2019 και μέχρι τις 31.5.2022, το ποσοστό μηνιαίας εισφοράς υπέρ ΕΤΕΑ όλων των αυτοαπασχολούμενων, ελευθέρων επαγγελματιών, ασφαλισμένων πριν και μετά την 1-1-1993 στο ΕΤΕΑ υπολογίζεται σε ποσοστό 6,5% επί του εισοδήματος, όπως ειδικότερα προσδιορίζεται στα άρθρα 39 και 98 του παρόντος νόμου.
Το ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς μετά το πέρας της εξαετίας, ήτοι από 1.6.2022, επανέρχεται στο ύψος που ίσχυε την 31.12.2015 (παρ. 2 άρθρου 5 ν.4225/2014).
Στην ίδια εγκύκλιο θεσπίζεται εξουσιοδοτική διάταξη για την έκδοση απόφασης του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, με την οποία παρέχεται δυνατότητα μείωσης, εντός του χρονικού διαστήματος των έξι χρόνων (από 1-6-2016 έως 31-5-2022), του ύψους των οριζόμενων με τις παραπάνω διατάξεις εισφορών και των δύο κατηγοριών εργαζομένων (ασφαλισμένων μισθωτών και αυτοαπασχολούμενων - ελεύθερων επαγγελματιών), ανάλογα με την αύξηση της εισπραξιμότητας των εισφορών από το ΕΤΕΑ.
Ειδικά για περιπτώσεις μη θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος, εισφορές που έχουν καταβληθεί νομίμως στο ΕΤΕΑ δεν επιστρέφονται. Σημειώνεται ότι, σχετικές εκκρεμείς αιτήσεις θα κριθούν με το νομικό πλαίσιο, το οποίο ίσχυε κατά την υποβολή τους.
