Υπάρχει μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων που μεγάλωσε μαθαίνοντας να τα καταφέρνει μόνη της. Παιδιά που γύριζαν από το σχολείο σε άδειο σπίτι, άνοιγαν την πόρτα με το κλειδί και ετοίμαζαν μόνα τους το βραδινό τους. Δεν το έβλεπαν ως κάτι ιδιαίτερο. Ήταν απλώς η καθημερινότητά τους.
Όμως η ψυχολογία σήμερα δείχνει πως αυτή η εμπειρία δεν δημιούργησε μόνο ανθεκτικούς ανθρώπους. Δημιούργησε και έναν βαθύτερο συναισθηματικό μηχανισμό, την πεποίθηση ότι το να χρειάζεσαι βοήθεια μπορεί να είναι επικίνδυνο, ενοχλητικό ή ακόμα και ντροπιαστικό.
Για πολλά από αυτά τα παιδιά, η ανεξαρτησία δεν ήταν χαρακτηριστικό προσωπικότητας. Ήταν τρόπος επιβίωσης. Έμαθαν από νωρίς να λύνουν προβλήματα χωρίς υποστήριξη, να οργανώνουν το σπίτι, να διαχειρίζονται τις υποχρεώσεις τους και να μην επιβαρύνουν κανέναν με τις ανάγκες τους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αυτή η εμπειρία χάρισε δύναμη, προσαρμοστικότητα και ωριμότητα. Παράλληλα όμως, άφησε πίσω της ένα αόρατο αποτύπωμα, τη δυσκολία να αφεθούν στους άλλους.
Όταν η δύναμη μετατρέπεται σε απόσταση
Στην ενήλικη ζωή, αυτή η αυτάρκεια συχνά μοιάζει με πλεονέκτημα. Οι άνθρωποι αυτοί είναι συνήθως υπεύθυνοι, ψύχραιμοι στις κρίσεις και ικανοί να διαχειριστούν δύσκολες καταστάσεις χωρίς πανικό.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη λειτουργικότητα μπορεί να κρύβεται μια βαθιά συναισθηματική απομόνωση.
Πολλοί δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια, να εκφράσουν ευαλωτότητα ή να δεχτούν φροντίδα. Αντί να μοιραστούν τον πόνο τους, επιλέγουν να «το χειριστούν μόνοι τους». Ακόμα και στις πιο στενές σχέσεις, όταν χρειάζονται στήριξη, συχνά απαντούν με σιωπή αντί για συναισθηματικό άνοιγμα.
Η ανάγκη για έλεγχο γίνεται ένας τρόπος προστασίας.
Τα παιδιά που έγιναν «μικροί ενήλικες»
Σε πολλές περιπτώσεις, αυτά τα παιδιά δεν φρόντιζαν μόνο τον εαυτό τους. Φρόντιζαν και τους άλλους.
Έγιναν babysitters για τα μικρότερα αδέλφια, συναισθηματικά στηρίγματα για κουρασμένους γονείς, ή οι «υπεύθυνοι» του σπιτιού πολύ πριν ενηλικιωθούν πραγματικά.
Όταν ένα παιδί μαθαίνει από νωρίς ότι πρέπει να είναι δυνατό για όλους, μεγαλώνει συχνά χωρίς να ξέρει πώς είναι να το φροντίζουν οι άλλοι. Η φροντίδα μοιάζει ξένη. Σχεδόν άβολη.
Πώς το μοτίβο περνά στην επόμενη γενιά
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η συναισθηματική στάση μεταφέρεται συχνά ασυνείδητα και στα παιδιά τους.
Ακόμα κι όταν οι σημερινοί γονείς προσπαθούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους διαφορετικά, η δυσκολία τους να ζητούν βοήθεια ή να εκφράζουν ανάγκες λειτουργεί ως παράδειγμα. Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο από όσα λέγονται, αλλά κυρίως από όσα βιώνουν.
Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να καταρρέει εσωτερικά, αλλά ταυτόχρονα να έχει ήδη λύσει όλα τα πρακτικά προβλήματα μόνος του, γιατί έμαθε ότι η επιβίωση προηγείται της σύνδεσης.
Η ισορροπία ανάμεσα στην αυτοδυναμία και τη σύνδεση
Η λύση δεν είναι να χαθεί η ανεξαρτησία. Η αυτοδυναμία είναι πολύτιμη δύναμη. Είναι η ικανότητα να συνεχίζεις όταν όλα δυσκολεύουν.
Το ζητούμενο είναι να προστεθεί κάτι ακόμη, η αλληλεξάρτηση. Η δυνατότητα δηλαδή να μπορείς να στηρίζεσαι στους άλλους χωρίς να αισθάνεσαι αδύναμος.
Μερικές φορές, η πιο γενναία πράξη δεν είναι να αντέχεις μόνος σου, αλλά να επιτρέπεις σε κάποιον να σταθεί δίπλα σου.
Το παιδί που κάποτε έφτιαχνε μόνο του το βραδινό του, έκανε ό,τι χρειαζόταν για να επιβιώσει. Ο ενήλικας όμως μπορεί πλέον να επιλέξει κάτι πιο ισορροπημένο, να κρατήσει τη δύναμή του, χωρίς να κλείνει την πόρτα στη φροντίδα, την υποστήριξη και τη σύνδεση με τους άλλους.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο PubMed Central
