Μεγάλες πόλεις της Ευρώπης ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να απαγορεύσει την πώληση τσιγάρων με φίλτρο, υποστηρίζοντας ότι τα φίλτρα δεν προσφέρουν κανένα όφελος για την υγεία και αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές αστικών απορριμμάτων.
Οι Βρυξέλλες, το Μόναχο, το Δουβλίνο και η Γένοβα συγκαταλέγονται στις πόλεις που συμμετέχουν στην εκστρατεία «No (Plastic) Filter», μια πρωτοβουλία που συντονίζεται από την ολλανδική κυβέρνηση, με τη συμμετοχή δήμων, αρμόδιων αρχών διαχείρισης υδάτων και περιβαλλοντικών οργανώσεων.
Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας επισημαίνουν ότι τα μέτρα διευρυμένης ευθύνης των παραγωγών που εφαρμόζει η ΕΕ, βάσει των οποίων οι καπνοβιομηχανίες επιβαρύνονται με το κόστος απομάκρυνσης των απορριμμάτων που προκαλούν τα προϊόντα τους, δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα στον περιορισμό της ρύπανσης από τα αποτσίγαρα. Για τον λόγο αυτό, ζητούν την πλήρη κατάργηση των φίλτρων στα τσιγάρα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στο επίκεντρο η αναθεώρηση δύο ευρωπαϊκών οδηγιών
«Τα αποτσίγαρα αντιστοιχούν στο εντυπωσιακό 30% του συνόλου των απορριμμάτων στην πόλη των Βρυξελλών. Δεν υποβαθμίζουν μόνο την εικόνα της πόλης, αλλά επιβαρύνουν σημαντικά και τα συνεργεία καθαριότητας», δήλωσε στο Politico ο αρμόδιος αντιδήμαρχος για την καθαριότητα, Άνας Μπεν Αμπντελμουμέν.
Στην εκστρατεία έχουν προσχωρήσει και άλλες πόλεις από το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Λιθουανία. Η κινητοποίηση εκδηλώνεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η ΕΕ βρίσκεται στη διαδικασία αναθεώρησης δύο σημαντικών νομοθετικών πλαισίων, τα οποία μπορεί να ανοίξουν τον δρόμο για την απαγόρευση των φίλτρων ή, τουλάχιστον, του πλαστικού που περιέχουν.
Ειδικότερα, οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας εκτιμούν ότι η αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού προσφέρει μια ευκαιρία για την πλήρη απαγόρευση των φίλτρων στα τσιγάρα. Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί αυτός ο στόχος, μια εναλλακτική οδός θα μπορούσε να είναι η αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης, με την απαγόρευση του πλαστικού που χρησιμοποιείται στην κατασκευή των φίλτρων.
Υπέρ της απαγόρευσης ή της σταδιακής κατάργησης των φίλτρων έχει ταχθεί και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, επισημαίνοντας ότι δεν προσφέρουν κανένα όφελος για την υγεία.
«Το φίλτρο του τσιγάρου είναι το αντικείμενο που συναντάται συχνότερα ως σκουπίδι, περιέχει πλαστικό, προκαλεί τοξική περιβαλλοντική ρύπανση και συνεπάγεται τεράστιο κόστος για τους δήμους και την κοινωνία. Επιπλέον, δεν καθιστά το κάπνισμα λιγότερο επιβλαβές», δήλωσε ο επικεφαλής της εκστρατείας, Καρλ Μπέερενφενγκερ, από την ολλανδική περιβαλλοντική οργάνωση Fair Resource Foundation.
«Πρόκειται για ένα παραπλανητικό προϊόν, μία από τις μεγαλύτερες απάτες της σύγχρονης ιστορίας. Τα φίλτρα των τσιγάρων δεν θα έπρεπε να έχουν κυκλοφορήσει ποτέ», πρόσθεσε.
Η αντίδραση της καπνοβιομηχανίας
Οι καπνοβιομηχανίες, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι τα φίλτρα επιτελούν συγκεκριμένη λειτουργία σε ό,τι αφορά την υγεία των καπνιστών.
«Δεν υπάρχει ασφαλές τσιγάρο, είτε διαθέτει φίλτρο είτε όχι. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι τα φίλτρα συμβάλλουν στον περιορισμό της έκθεσης σε ορισμένες τοξικές ουσίες και βοηθούν τις εταιρείες να συμμορφώνονται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις εκπομπές των τσιγάρων», δήλωσε ο Νέιθαν Τζόουνς, επικεφαλής της στρατηγικής κανονιστικών υποθέσεων της British American Tobacco για την ΕΕ.
Όπως πρόσθεσε, εάν υπήρχε εναλλακτική λύση που θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα, η εταιρεία θα την αξιοποιούσε, ωστόσο προς το παρόν δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα.
Το κόστος για τις πόλεις και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Στη Χάγη, το ετήσιο κόστος καθαρισμού των αποτσίγαρων υπολογίζεται σε περίπου 2 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με την αντιδήμαρχο Ιζαμπέλ Μπρούντερ.
«Η αξιολόγηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την απαγόρευση των φίλτρων. Υποστηρίζουμε την κατάργηση όλων των φίλτρων, ανεξάρτητα από το υλικό κατασκευής τους», δήλωσε στο Politico.
Τα περισσότερα φίλτρα τσιγάρων κατασκευάζονται από οξική κυτταρίνη (cellulose acetate), ένα είδος πλαστικού φυτικής προέλευσης, το οποίο αποδομείται εξαιρετικά δύσκολα στο φυσικό περιβάλλον.
Παρότι υπάρχουν βιοδιασπώμενες εναλλακτικές λύσεις, η χρήση τους παραμένει περιορισμένη.
Οι καπνοβιομηχανίες έχουν επιδιώξει να αναγνωριστεί η οξική κυτταρίνη ως βιώσιμο και βιοδιασπώμενο υλικό, ώστε να εξαιρεθεί από την Οδηγία για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης.
Η Tobacco Europe, η οποία εκπροσωπεί τον κλάδο, αντιτίθεται σε ενδεχόμενους περιορισμούς στα πλαστικά φίλτρα, προκρίνοντας αντ' αυτού την ενημέρωση των πολιτών, την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των κανόνων κατά της ρύπανσης και την αναλογική εφαρμογή της διευρυμένης ευθύνης των παραγωγών.
Ωστόσο, οι δημοτικές αρχές των Βρυξελλών και της Χάγης θεωρούν ότι η απαγόρευση μόνο του πλαστικού δεν αρκεί.
«Η αποδοχή εναλλακτικών φίλτρων χωρίς πλαστικό δημιουργεί ένα επικίνδυνο νομικό παραθυράκι. Οι κατασκευαστές μπορεί να χρησιμοποιήσουν νέα υλικά, τα οποία θα παρακάμπτουν τους τεχνικούς ορισμούς του πλαστικού, αλλά θα εξακολουθούν να επιβαρύνουν σχεδόν εξίσου το περιβάλλον», προειδοποίησε ο Αμπντελμουμέν.
Η ολλανδική κυβέρνηση, από την πλευρά της, δήλωσε ότι επιδιώκει να αντιμετωπίσει το ζήτημα μέσω της αναθεώρησης της Οδηγίας για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί η Οδηγία για τα Προϊόντα Καπνού, εάν η πρώτη προσπάθεια δεν αποδώσει.
«Τα φίλτρα δημιουργούν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας»
Ο Γιόγκι Χέντλιν, επιστήμονας δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο Erasmus του Ρότερνταμ, χαρακτήρισε τα φίλτρα ένα εξάρτημα που κάνει τους καπνιστές να πιστεύουν ότι συγκρατεί τα πιο επικίνδυνα συστατικά του καπνού.
Όπως υποστήριξε, τα φίλτρα δεν προσφέρουν κανένα όφελος για την υγεία και έχουν συνδεθεί ακόμη και με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα.
«Δεν συγκρατούν τις ουσίες που προκαλούν καρκίνο και, στην πραγματικότητα, η αποτελεσματικότητά τους είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Πρόκειται ουσιαστικά για μια αισθητική αλλαγή που δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι ο καπνιστής είναι πιο ασφαλής», ανέφερε.
Με πληροφορίες από Politico
