Η ώρα της κρίσης για τα τσιγάρα και τα προϊόντα καπνού έφτασε, με το ECOFIN να συνεδριάζει την 9η Νοεμβρίου για μια νέα ευρωπαϊκή οδηγία φορολόγησης. Κατά τη συνεδρίαση του συμβουλίου, η Ιρλανδία αναμένεται να ζητήσει από τους υπουργούς Οικονομικών της ΕΕ να καταλήξουν σε πολιτική συμφωνία για μια αναθεώρηση που παραμένει κολλημένη εδώ και καιρό.
Η Σουηδία μπλοκάρει τις συμβιβαστικές προτάσεις από τον Ιούνιο και η ιρλανδική προεδρία έχει πλέον στη διάθεσή της μία και μοναδική συνεδρίαση πριν παραδώσει τη σκυτάλη στη Λιθουανία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε την πρόταση αναθεώρησης τον Ιούλιο του 2025. Σύμφωνα με το Nicotine Insider, η οδηγία προβλέπει την αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης στα τσιγάρα από τα 90 στα 215 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια (αύξηση περίπου 139%), ενώ παράλληλα θεσπίζει ελάχιστους φόρους για τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, τα φακελάκια νικοτίνης (nicotine pouches) και τα υγρά αναπλήρωσης ηλεκτρονικού τσιγάρου. Τα κράτη-μέλη διατηρούν το δικαίωμα να επιβάλουν υψηλότερους συντελεστές, καθώς η οδηγία καθορίζει κατώτατα όρια φορολόγησης και όχι τις τελικές τιμές λιανικής.
Η Ιρλανδία υπέβαλε δύο νέα συμβιβαστικά κείμενα στις 20 και 21 Οκτωβρίου, τα οποία εξέτασαν τεχνοκράτες σε ομάδα εργασίας του Συμβουλίου στις 26 Οκτωβρίου. Όπως μεταδίδει το Vaping Post, η ιρλανδική πρόταση θέτει για πρώτη φορά τα υγρά αναπλήρωσης υπό καθεστώς ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης. Και τα δύο κείμενα φέρουν τη σήμανση περιορισμένης πρόσβασης (LIMITE), οπότε οι ακριβείς συντελεστές δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα.
Το «βέτο» της Σουηδίας και οι διαφωνούντες
Για την έγκριση απαιτείται ομοφωνία, καθώς η φορολογική νομοθεσία της ΕΕ προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη και των 27 κρατών-μελών. Το κύριο εμπόδιο παραμένει η Σουηδία. Η υπουργός Οικονομικών της χώρας, Ελίζαμπετ Σβάντεσον, δήλωσε τον Ιούνιο: «Θα μπλοκάρουμε κάθε προσπάθεια της ΕΕ να αυξήσει τη φορολογία στο σνούς (snus)!», ενώ το Nicotine Insider αναφέρει ότι η Στοκχόλμη συνεχίζει να διαφωνεί με τον τρόπο που προτείνεται να φορολογηθούν τα προϊόντα νικοτίνης από στόματος. Το παραδοσιακό σνούς εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής βάσει της συμφωνίας προσχώρησης της Σουηδίας στην ΕΕ, ωστόσο τα φακελάκια νικοτίνης χωρίς καπνό απειλούνται τώρα με εναρμονισμένη ελάχιστη φορολόγηση.
Οι πολιτικές εξελίξεις στη Σουηδία περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την ψηφοφορία της 9ης Νοεμβρίου. Το Vaping Post σημειώνει ότι τη χώρα κυβερνά υπηρεσιακή κυβέρνηση από τις 17 Σεπτεμβρίου, ενώ το σουηδικό κοινοβούλιο (Riksdag) δεν είχε εγκρίνει νέο πρωθυπουργό μέχρι στα τέλη Οκτωβρίου. Μια υπηρεσιακή κυβέρνηση σπάνια υπογράφει φορολογικές συμφωνίες στις οποίες εναντιώνεται το κοινοβούλιό της, γεγονός που εξηγεί γιατί η Ιρλανδία μετέθεσε την ψηφοφορία από το ECOFIN του Οκτωβρίου.
Η Σουηδία πάντως δεν είναι η μόνη που αντιδρά. Το Vaping Post απαριθμεί περίπου δέκα κράτη-μέλη που διατηρούν επιφυλάξεις από τον Ιούλιο του 2025: η Ιταλία και η Ρουμανία εκφράζουν φόβους για έξαρση του λαθρεμπορίου και επιβάρυνση των χαμηλότερων εισοδημάτων, η Πορτογαλία υπερασπίζεται τη δημοσιονομική της κυριαρχία, ενώ η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Κροατία, η Μάλτα, η Τσεχία, η Σλοβακία και το Λουξεμβούργο θεωρούν υπερβολικά υψηλά τα προτεινόμενα κατώτατα όρια. Το ίδιο μέσο αναφέρει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταψήφισε προγενέστερο συμβιβαστικό κείμενο με 439 ψήφους κατά έναντι 181 υπέρ, δείγμα του βαθιού διχασμού που επικρατεί μεταξύ των θεσμικών οργάνων.
Αν οι υπουργοί δεν καταλήξουν σε συμφωνία στις 9 Νοεμβρίου, ο φάκελος της οδηγίας περνά στη Λιθουανία, η οποία αναλαμβάνει την προεδρία από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2027. Το Συμβούλιο θα δημοσιεύσει την ημερήσια διάταξη και τα αποτελέσματα της συνεδρίασης του ECOFIN στον ιστότοπό του, ενώ το επίσημο ανακοινωθέν θα δείξει αν υπήρξε μετατόπιση στάσης από κάποια πρωτεύουσα.
Για τους λιανοπωλητές, τις οργανώσεις υγείας και τη βιομηχανία προϊόντων νικοτίνης, το διακύβευμα είναι άμεσο και πρακτικό. Μια συμφωνία θα καθόριζε για πρώτη φορά έναν ελάχιστο φορολογικό συντελεστή σε όλη την ΕΕ για τα υγρά αναπλήρωσης και τα φακελάκια νικοτίνης, ενώ ένα νέο ναυάγιο θα οδηγούσε σε περαιτέρω απόκλιση των εθνικών φορολογικών συντελεστών.
Η τύχη της οδηγίας εξαρτάται πλέον από το αν η Στοκχόλμη θα μπορέσει να δώσει την έγκρισή της μέσα στην επόμενη εβδομάδα - μια απόφαση που θα δώσει το σύνθημα και για τους πρώτους μήνες της λιθουανικής προεδρίας το 2027.
Πηγή: The European Post
