Σοβαρές ανησυχίες για τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στην Τουρκία εκφράζει η Κομισιόν στην ετήσια έκθεσή της, η οποία κάνει επίσης αναφορά στις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου, την απειλή του casus belli, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το Κυπριακό.
Η Τουρκία συνέχισε να εμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες για το Great Sea Interconnector, αναφέρει η έκθεση της Κομισιόν για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου. Η Άγκυρα «συνέχισε να εκδίδει συστηματικά» μη εγκεκριμένες NAVTEX και «να διατυπώνει ισχυρισμούς για την αποστρατιωτικοποίηση νησιών του ανατολικού Αιγαίου που έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα βάσει διεθνών συνθηκών, αμφισβητώντας έτσι εμμέσως την κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της Ελλάδας».
Η περίληψη του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα σχολικά βιβλία της Τουρκίας αποτελεί «λόγο ανησυχίας» και απειλεί να επηρεάσει τον συνεχιζόμενο διάλογο και την περιφερειακή συνεργασία, σημειώνει η Κομισιόν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τουρκολιβυκό μνημόνιο, casus belli και παραβιάσεις
Για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η έκθεση υπογραμμίζει πως πρόκειται για παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων χωρών, τονίζει ότι δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και «δεν μπορεί να παράξει νομικές συνέπειες για τρίτες χώρες».
Στην έκθεση, η Κομισιόν σημειώνει ότι παραμένει σε ισχύ η απειλή του casus belli, ενώ επισημαίνει πως τον περασμένο Αύγουστο η Άγκυρα ανακήρυξε δύο θαλάσσια πάρκα, που εκτείνονται «κατά κύριο λόγο πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα».
Εξάλλου, η Κομισιόν τονίζει ότι έχει αναφερθεί μεγαλύτερος αριθμός πτήσεων τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, όπως και ότι συνεχίζονται οι αναφορές για παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων, όπως και για παράνομες αλιευτικές δραστηριότητες από τουρκικά σκάφη, με «αξιοσημείωτη αύξηση περιστατικών».
Τι απαιτεί η Κομισιόν από την Τουρκία
Η Κομισιόν καλεί την Τουρκία να αναλάβει σαφή δέσμευση υπέρ των σχέσεων καλής γειτονίας, των διεθνών συμφωνιών και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών προσφεύγοντας, εάν παραστεί ανάγκη, στο Διεθνές Δικαστήριο.
Η Τουρκία πρέπει «να αποφεύγει απειλές και ενέργειες που βλάπτουν τις σχέσεις καλής γειτονίας, να εξομαλύνει τις σχέσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία και να σέβεται την κυριαρχία όλων των χωρών- μελών της ΕΕ επί των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου τους, καθώς και όλα τα κυριαρχικά δικαιώματά τους. Αυτό περιλαμβάνει το δικαίωμα έρευνας και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας».
Η αναφορά στην Κύπρο
Η Κομισιόν επαναβεβαιώνει τη στήριξη της ΕΕ για συνολική λύση του Κυπριακού στο πλαίσιο του ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας τη σημασία επανέναρξης των συνομιλιών για τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Καλεί την Τουρκία να στηρίξει ενεργά τις διαπραγματεύσεις και να αποφύγει μονομερείς ενέργειες που αυξάνουν την ένταση.
Καταγράφει τη συνέχιση τουρκικών στρατιωτικών ασκήσεων στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου, πτήσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον κυπριακό εναέριο χώρο και την περαιτέρω αναβάθμιση τουρκικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στα κατεχόμενα. Αναφέρει επίσης παρενοχλήσεις κυπριακών αλιευτικών σκαφών και παράνομη αλιεία.
Για τα Βαρώσια, η Κομισιόν ζητεί την άμεση αναστροφή των μονομερών τουρκικών ενεργειών που παραβιάζουν τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Κομισιόν για Τουρκία: Σοβαρές ανησυχίες για επιδείνωση της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου
«Το χάσμα ανάμεσα στον διακηρυγμένο στόχο της Τουρκίας για ένταξη στην ΕΕ και στη συνεχιζόμενη οπισθοδρόμησή της, ως προς την εκπλήρωση των θεμελιωδών πολιτικών κριτηρίων προσχώρησης, έχει διευρυνθεί περαιτέρω», διαπιστώνει η Κομισιόν στην έκθεση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Τουρκία, επισημαίνοντας ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παραμένουν σε τέλμα από το 2018.
Το 2026 εντάθηκαν οι συλλήψεις και οι διώξεις εκλεγμένων αξιωματούχων, στελεχών της αντιπολίτευσης, πολιτικών ακτιβιστών, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, επιχειρηματιών και δημοσιογράφων, καθώς και οι δικαστικές ενέργειες κατά του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, υπογραμμίζεται στην έκθεση. Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν ολοένα μεγαλύτερες αμφιβολίες για την προσήλωση της Άγκυρας στις βασικές δημοκρατικές αρχές, όπως ο πολιτικός πλουραλισμός, η ελευθερία της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι και η απαγόρευση των διακρίσεων.
Τουρκικό ΥΠΕΞ: Αβάσιμοι ισχυρισμοί, δύο μέτρα και δύο σταθμά
Μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας κατηγόρησε εκ νέου την Ευρωπαϊκή Ένωση για προκατειλημμένη στάση.
«Απορρίπτουμε τους αβάσιμους ισχυρισμούς που περιλαμβάνονται στην έκθεση, ιδίως στους τομείς που αφορούν στα πολιτικά κριτήρια, το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Οι εν λόγω κατηγορίες αποτελούν αντανάκλαση της προσέγγισης των δύο μέτρων και δύο σταθμών ορισμένων αξιωματούχων της ΕΕ και της ασυνεπούς νοοτροπίας τους, η οποία έχει απολέσει την αξιοπιστία της», αναφέρει ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.
Για ακόμα μία φορά, η Άγκυρα σχολιάζει ότι η έκθεση της Κομισιόν υποστηρίζει τις «μαξιμαλιστικές θέσεις της Ελλάδας και της ελληνοκυπριακής πλευράς», οι οποίες «δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο και είναι αποκομμένες από την πραγματικότητα». Παράλληλα, υποστηρίζει ότι «αγνοούνται για ακόμη μία φορά τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα και οι δίκαιες πολιτικές της Τουρκίας και της ΤΔΒΚ. Με την αφορμή αυτή υπενθυμίζουμε εκ νέου ότι, όσο η ΕΕ υιοθετεί άνευ όρων τη στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς στο Κυπριακό ζήτημα, δεν είναι δυνατόν να συμβάλει στις προσπάθειες επίλυσης».
Σχετικά με τις αναφορές της έκθεσης για την ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία απαντά ότι «είναι εντελώς αντίθετες στο διεθνές δίκαιο και την αρχή της ισότητας». Για τις επισημάνσεις σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, απαντά ότι «δεν έχουν καμία νομική ισχύ».
Οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ «πρέπει να διαμορφώνονται στη βάση των κοινών συμφερόντων και ενός μακροπρόθεσμου οράματος, πέρα από στενούς πολιτικούς υπολογισμούς και μονομερείς προσεγγίσεις», αναφέρει ακόμα το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών και καλεί την ΕΕ «να δείξει τη στρατηγική βούληση που απαιτεί το κοινό μας μέλλον, μετατρέποντας τον ενισχυμένο διάλογο της τελευταίας περιόδου σε απτές αποφάσεις που θα ενισχύσουν την προοπτική ένταξής μας».
