Στην ανάγκη ριζικής αναμόρφωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, επισημαίνοντας ότι είχε επιδειχθεί «διανοητική και λειτουργική επανάπαυση» σε δόγματα και αντιλήψεις που είχαν πάψει να ισχύουν μετά το τέλος του εικοστού αιώνα, αναφέρθηκε αρχικά ο υπουργός Εθνικής 'Αμυνας Νίκος Δένδιας κατά την ομιλία του στην τελετή εγκαινίων του περιβάλλοντος χώρου του ΥΠΕΘΑ η οποία ολοκληρώνεται σήμερα, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, με τη νέα βιοκλιματική Βόρεια Όψη του κεντρικού κτιρίου, με την ευγενική δωρεά της Τράπεζας Πειραιώς, σε συνέχεια των εγκαινίων της ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου και της βιοκλιματικής πρόσοψης της κεντρικής εισόδου του ΥΠΕΘΑ, καθώς και της παρουσίασης της Κιβωτού Εθνικής Μνήμης.
Δύο μεγάλων και πρωτότυπων έργων, των οποίων η σχεδίαση φέρει την υπογραφή του Έλληνα Γλύπτη, καθηγητή της Αρχιτεκτονικής της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κώστα Βαρώτσου. Η ανάπλαση της Βόρειας Όψης πραγματοποιήθηκε με ευγενική δωρεά της Τράπεζας Πειραιώς Α.Ε
Όπως εξήγησε, κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες του εικοστού πρώτου αιώνα είχε συντελεστεί μια τεράστια τεχνολογική επανάσταση, η οποία επιταχυνόταν περαιτέρω με την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης. Ειδικά στον τομέα της άμυνας, όπως χαρακτηριστικά τόνισε, «τα πάντα έχουν αλλάξει».
{https://x.com/nikosdendias/status/2118053199852786070}
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η Ατζέντα 2030, η εφαρμογή της οποίας είχε αρχίσει τον Ιανουάριο του 2024, αποτελούσε την απάντηση της ελληνικής πολιτείας στην παγκόσμια αυτή επανάσταση, καθώς συνιστούσε μια προσπάθεια συνολικής μεταρρύθμισης όλων των τομέων της άμυνας. Όπως ανέφερε, το κύριο διακύβευμα ήταν η δυνατότητα του Ελληνισμού να προασπίζεται τα γεωγραφικά και συνταγματικά του σύνορα, καθώς και την ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών.
Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στη νέα προσέγγιση των πέντε επιπέδων που εφαρμόζεται στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030, τα οποία είναι η γη, η θάλασσα, ο αέρας, ο κυβερνοχώρος και το διάστημα. Όπως σημείωσε, είχε εξηγήσει επανειλημμένα την επιδίωξη μιας ολιστικής, πολυεπίπεδης αντιμετώπισης μέσω του C5ISRD, δηλαδή των λειτουργιών Command, Control, Compute, Communicate, Cyber, Intelligence, Surveillance, Reconnaissance και Targeting, αντί της προηγούμενης γενιάς συστημάτων, γνωστής ως C4I, την οποία, όπως παρατήρησε, η Ελλάδα δεν είχε επίσης υλοποιήσει.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις επιλογές που είχαν γίνει στο πλαίσιο των τεσσάρων συν ενός μεταρρυθμιστικών νομοσχεδίων, ορισμένα από τα οποία είχαν ήδη ψηφιστεί, χαρακτηρίζοντάς τα πρωτοφανή για τον τομέα της άμυνας. Ειδικότερα, τόνισε ότι είχαν αλλάξει οι δομές ενός απαρχαιωμένου συστήματος και είχε δημιουργηθεί ένα ενάρετο υπόδειγμα, το οποίο θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε ολόκληρο τον δημόσιο τομέα.
Όπως εξήγησε, είχε διαμορφωθεί μια νέα, διαρκώς εξελισσόμενη δομή δυνάμεων, ενώ για πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία είχε θεσπιστεί μακροπρόθεσμος, εικοσαετής προγραμματισμός εξοπλισμών. Επιπλέον, έκανε λόγο για το μεγαλύτερο οικιστικό πρόγραμμα στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους, με στόχο όλα τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων να διαθέτουν κατοικία όταν μετατίθενται.
Αναφέρθηκε, επίσης, στην προσπάθεια συνολικής αναβάθμισης των παροχών προς το προσωπικό, καθώς και στη διανομή του μερίσματος που προέκυψε από τις εσωτερικές εξοικονομήσεις στα στελέχη, η οποία είχε πραγματοποιηθεί την προηγούμενη χρονιά. Εξέφρασε, μάλιστα, την ελπίδα να επαναληφθεί και φέτος, μετά την έγκριση των νέων εξοικονομήσεων που προέκυπταν από την εξέλιξη της δομής δυνάμεων.
Δεν παρέλειψε, ακόμη, να αναφερθεί στους πολιτικούς υπαλλήλους του Υπουργείου Εθνικής 'Αμυνας, επισημαίνοντας ότι δικαιούνταν όσα δικαιούνταν και οι υπάλληλοι του υπόλοιπου δημόσιου τομέα, όπως, για παράδειγμα, το επίδομα των εκατό ευρώ. Όπως υπογράμμισε, τη μεγάλη προσπάθεια των μεταρρυθμίσεων και των εξοικονομήσεων είχε υπηρετήσει η φυσική ηγεσία και τα Γενικά Επιτελεία, ενώ σε αυτή συμμετείχαν όλα τα στελέχη, γυναίκες και άνδρες των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και οι πολιτικοί υπάλληλοι του Υπουργείου.
Στη συνέχεια, ο κ. Δένδιας τόνισε ότι όλες οι σημαντικές ανθρώπινες προσπάθειες απαιτούν και μια συμβολική έκφραση. Όπως ανέφερε, ήταν αναγκαία «μια μνημειακή απεικόνιση της συντελούμενης μεταβολής», καθώς τα μνημεία προβάλλουν και καταγράφουν στην ιστορική αλλά και στην κοινή ανθρώπινη μνήμη τους θεσμούς και τις αντιλήψεις που αυτοί εκφράζουν διαχρονικά.
Επεσήμανε ότι αυτό το δίδαγμα το είχαν μεταδώσει στην κοινωνία, στην ιστορία και στην ανθρωπότητα οι πρόγονοι των Ελλήνων, ενώ κορυφαίο διαχρονικό προϊόν αυτής της αντίληψης αποτελούσε ο Παρθενώνας στην Ακρόπολη. Όπως εξήγησε, τα μνημεία δημιουργούνται συνήθως ως νέες συλλήψεις, καθώς εκφράζουν νέες αντιλήψεις και αφηγούνται μια ιστορία από την αρχή. Προβάλλουν τον θεσμό που τα δημιούργησε, εκφράζουν τη φιλοσοφία του και επιτρέπουν, όπως χαρακτηριστικά είπε, να διαγνώσει κανείς «την ακτινογραφία του».
Αναφερόμενος στο κτίριο του Υπουργείου Εθνικής 'Αμυνας, σημείωσε ότι η Ατζέντα 2030 μεταρρυθμίζει ριζικά έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς για την ύπαρξη του ελληνικού έθνους, τις Ένοπλες Δυνάμεις του Ελληνισμού. Ωστόσο, οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν είχαν τη δυνατότητα μιας εκ του μηδενός μνημειακής σύλληψης για τη στέγαση του Υπουργείου τους, καθώς τους είχε κληροδοτηθεί ως έδρα ένα από τα πιο απρόσωπα και, όπως ανέφερε με κάθε ειλικρίνεια, «αισθητικά αποκρουστικά» δημόσια κτίρια.
Επικαλούμενος όσα είχε αναφέρει προηγουμένως ο Κώστας Βαρώτσος, υποστήριξε ότι μπροστά στα μάτια όλων είχε συντελεστεί ένα θαύμα. Χαρακτήρισε πραγματικό θαύμα τη μετατροπή της ασχήμιας, της αυθαιρεσίας, της εγκατάλειψης και της παραίτησης σε μνημειακή αρχιτεκτονική. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη μετατροπή του ενεργοβόρου όγκου των κτιρίων σε βιοκλιματική πραγματικότητα και αρχιτεκτονική σύλληψη.
Ως θαύμα περιέγραψε, επίσης, τη μετατροπή του ασυντήρητου και αισθητικά προβληματικού μεταπολεμικού νοσοκομείου σε μνημειακή έκφραση μιας μεγάλης και εθνικά αναγκαίας μεταρρύθμισης. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο διάφανο μνημείο των πεσόντων, το οποίο, όπως περιέγραψε, είχε διαμορφωθεί πάνω στο δεδομένο αποτύπωμα και διαφύλασσε την ιερή μνήμη τους, προβάλλοντάς την προς τα επουράνια.
Εξήρε, ακόμη, τη λαμπρή και, όπως είπε, σπουδαία έμπνευση του Κώστα Βαρώτσου, εκτιμώντας ότι το έργο αυτό τον κατέτασσε πλέον με βεβαιότητα στην πορεία των μεγάλων δημιουργών. Προς τον ίδιο, το ταλέντο και την εργατικότητά του εξέφρασε τον βαθύ σεβασμό και την ευγνωμοσύνη του.
Στα επιτεύγματα της ανάπλασης συμπεριέλαβε και τη μετατροπή του άτακτου και θλιβερού όγκου οχημάτων και των αυθαίρετων κατασκευών που καταλάμβαναν την έκταση των διακοσίων στρεμμάτων γύρω από το Υπουργείο σε ένα από τα μεγαλύτερα πάρκα της Αθήνας, με περισσότερα από δύο χιλιάδες δέντρα, καθώς και την αναμόρφωση της βόρειας όψης του κτιρίου.
Όπως ανέφερε, οι παρευρισκόμενοι είχαν προσκληθεί για να εγκαινιάσουν από κοινού αυτό το έργο, το οποίο εξακολουθούσε να εξελίσσεται. Την ώρα της ομιλίας του, οι εργασίες συνεχίζονταν στο εσωτερικό του τεράστιου κτιρίου, το οποίο χαρακτήρισε ως το μεγαλύτερο δημόσιο κτίριο στην Ελλάδα, με έκταση εξήντα επτά χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων. Παράλληλα, βρίσκονταν σε εξέλιξη οι εργασίες στη βόρεια και τη νότια πύλη, οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μετατρέπονταν και αυτές σε αυτοτελή έργα τέχνης.
Ο υπουργός διευκρίνισε ότι το έργο δεν είχε πραγματοποιηθεί εις βάρος του Έλληνα φορολογούμενου, τονίζοντας ότι δεν είχε χρησιμοποιηθεί για την υλοποίησή του «το υστέρημα του Έλληνα φορολογούμενου». Αντιθέτως, είχε βασιστεί στη γενναία ιδιωτική χορηγία, όπως είχε συμβεί πολλές φορές στην ελληνική ιστορία.
Για να αναδείξει τη σημασία της ιδιωτικής προσφοράς, υπενθύμισε τα μεγάλα έργα της αθηναϊκής δημοκρατίας, σημειώνοντας ότι ακόμη και ο μεγάλος αθηναϊκός στόλος βασιζόταν στον θεσμό της χορηγίας, δηλαδή στη δωρεά εκείνου που διέθετε πόρους για το κοινό καλό.
Στη συνέχεια, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς την Τράπεζα Πειραιώς, τους μετόχους και τα στελέχη της και ειδικότερα προς τον διευθύνοντα σύμβουλο, Χρήστο Μεγάλου, για τη χορηγία των δέκα εκατομμυρίων ευρώ. Όπως εξήγησε, η δωρεά είχε επιτρέψει τη δημιουργία της βόρειας όψης του κτιρίου βάσει των σχεδίων του Κώστα Βαρώτσου. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συναισθηματική σύνδεση του Χρήστου Μεγάλου με τη μεγάλη οικογένεια των Ενόπλων Δυνάμεων της πατρίδας.
Όπως σημείωσε, με τη συγκεκριμένη προσφορά η Τράπεζα Πειραιώς εντασσόταν στη χορεία των μεγάλων χορηγών του Υπουργείου Εθνικής 'Αμυνας. Ανακοίνωσε, μάλιστα, ότι σε ένα διακριτικό σημείο δίπλα στην εκκλησία θα δημιουργούνταν το «πάρκο των χορηγών», ώστε να θυμίζει στις επόμενες γενιές τις δωρεές όσων είχαν συμβάλει στη δημιουργία του χώρου. Εκεί θα τοποθετούνταν μια σεμνή στήλη με τα ονόματα των χορηγών, ενώ για καθέναν θα φυτευόταν μια ελιά, στην οποία θα αναγραφόταν επίσης το όνομά του, ώστε να διατηρηθεί στη μνήμη η προσφορά τους στο «θαύμα της αναγέννησης αυτού του χώρου».
Ο κ. Δένδιας γνωστοποίησε ότι το Υπουργείο Εθνικής 'Αμυνας είχε λάβει συνολικά περίπου εκατόν τριάντα εκατομμύρια ευρώ σε δωρεές, οι οποίες είχαν αξιοποιηθεί στο σύνολό τους, κυρίως για τη βελτίωση των υποδομών των Ενόπλων Δυνάμεων.
Επιπλέον, αποκάλυψε ότι την ίδια ημέρα είχε υπογράψει επιστολή προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, με την οποία ζητούσε και προσδοκούσε μια πολύ μεγάλη δωρεά, ύψους διακοσίων πενήντα εκατομμυρίων ευρώ. Όπως διευκρίνισε, το ποσό αυτό επρόκειτο να διατεθεί αποκλειστικά για την απόκτηση επιχειρησιακών δυνατοτήτων του ελληνικού στόλου. Υπογράμμισε, τέλος, ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είχε την απόλυτη συναίνεση και τη σαφή ενθάρρυνση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η μεταρρυθμιστική προσπάθεια αποτελούσε μια μακρά, επίμονη και ανηφορική πορεία, η οποία δεν ήταν πάντοτε δημοφιλής και συνεπαγόταν πάντοτε κόστος, ιδίως πολιτικό. Όπως εξήγησε, η συνέχιση της προσπάθειας απαιτούσε την υπέρβαση αντιδράσεων, συμφερόντων και αγκυλώσεων.
Παρά τις δυσκολίες, επέμεινε ότι η συνέχιση και η ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης στις Ένοπλες Δυνάμεις αποτελούσαν μέγιστη εθνική ανάγκη. Μάλιστα, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε, «χωρίς υπερβολή συνιστά υποχρέωση κάθε πραγματικού Έλληνα».
Καταλήγοντας, εξέφρασε την πεποίθηση ότι, εφόσον η προσπάθεια συνεχιζόταν με επιμονή, το 2030 η Ελλάδα θα μπορούσε να διαθέτει «τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις στη μακρά ιστορία του Ελληνισμού», ενώ το έργο του Κώστα Βαρώτσου θα αποτελούσε το μνημείο αυτής της τεράστιας εθνικής επιτυχίας.
Από την πλευρά του ο Έλληνας Γλύπτης, καθηγητής της Αρχιτεκτονικής της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κώστας Βαρώτσος ανέφερε μεταξύ άλλων ότι «ολοκληρώνοντας, έγινε ένα μεγάλο θαύμα. Για μένα, το να βλέπω το έργο να ολοκληρώνεται είναι ένα θαύμα. Μέσα σε τόσο λίγο χρόνο, δεν περίμενα ότι θα κατάφερνα να δημιουργήσω κάτι τόσο σημαντικό, που να φέρει μια επανάσταση στην αρχιτεκτονική και την καλλιτεχνική οπτική». Ευχαρίστησε παράλληλα την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του υπουργείου για την υποστήριξή της, καθώς και τους αξιωματικούς και υπαξιωματικούς που συνέβαλαν στην υλοποίηση του έργου. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην Τράπεζα Πειραιώς, η ευγενική δωρεά της οποίας κατέστησε δυνατή την ανάπλαση της βόρειας πλευράς του κτιρίου.
Εξηγώντας τη σχεδιαστική σύλληψη, ο Κώστας Βαρώτσος συνέδεσε τη νέα όψη με την Κιβωτό Εθνικής Μνήμης, το μνημείο για τους πεσόντες που σχεδίασε στον περιβάλλοντα χώρο του ΥΠΕΘΑ.
«Το κτίριο γεννήθηκε μετά το μνημείο. Το μνημείο, όμως, είναι αφιερωμένο στους πεσόντες, αλλά είναι και ένα έργο με μια συγκεκριμένη δομή. Το ζητούμενο ήταν πώς αυτή η αισθητική θα μπορούσε να εμπνεύσει τη δημιουργία του κτιρίου», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Η νέα αρχιτεκτονική και αισθητική όψη αποδίδει την ιστορικότητα, δεν την καταλύει, αλλά την προβάλλει και τη στρέφει προς το μέλλον», όπως κατέληξε.
Τέλος ο (CEO) και Εκτελεστικό Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας Πειραιώς Α.Ε. Χρήστος Μεγάλου δήλωσε ότι αποτελεί τιμή για την Πειραιώς η συμβολή στην ανανέωση του ΥΠΕΘΑ.
Αναφέρθηκε παράλληλα στην προσφορά των γυναικών και των ανδρών των Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίοι αφιέρωσαν τη ζωή τους στην υπηρεσία της πατρίδας, υπογραμμίζοντας ότι η προσφορά τους εμπνέει σεβασμό, υπερηφάνεια και ευγνωμοσύνη.
Όπως σημείωσε, για την Τράπεζα Πειραιώς αποτελεί μεγάλη τιμή η συμμετοχή σε ένα έργο που αφορά την έδρα της υπηρεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων. Τόνισε ότι η τράπεζα ανταποκρίθηκε με αίσθημα ευθύνης, επιδιώκοντας να συμβάλει στην αναβάθμιση του χώρου όπου υπηρετούν όσοι έχουν αναλάβει την ασφάλεια της χώρας.
Ο κ. Μεγάλου επισήμανε την ιστορική σημασία του υπουργείου Εθνικής 'Αμυνας και ανέφερε ότι η ανάπλαση της Βόρειας Όψης ολοκληρώνει την αρχιτεκτονική ανανέωση που ξεκίνησε την προηγούμενη χρονιά, προσδίδοντας στο συγκρότημα ενιαία ταυτότητα και μια εικόνα αντάξια των Ενόπλων Δυνάμεων και μιας Ελλάδας που διεκδικεί με αυτοπεποίθηση το μέλλον της.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη δωρεά ύψους 10 εκατ. ευρώ της Τράπεζας Πειραιώς, μέσω της οποίας υποστηρίχθηκε ένα έργο μεγάλης κλίμακας, σημειώνοντας ότι η χώρα μπορεί να δημιουργεί σύγχρονες υποδομές με διαχρονική αξία.
Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι η συμμετοχή της τράπεζας στο έργο αποτυπώνει τη βαθιά πεποίθησή της πως η οικονομική ισχύς αποκτά ουσιαστική αξία όταν συνοδεύεται από ευθύνη απέναντι στην κοινωνία και την πατρίδα.
