Στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στην Ουάσινγκτον, θα βρίσκεται από τη 01:00 τα ξημερώματα της Πέμπτης (ώρα Ελλάδας) ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ όπου θα καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ από μια όμως εκ διαμέτρου διαφορετική θέση ισχύος.
Πράγματι πριν από λίγα χρόνια, η Κίνα υστερούσε έναντι των ΗΠΑ σε πολλαπλά μέτωπα και παρέμενε ευάλωτη στις εμπορικές και τεχνολογικές πιέσεις του Αμερικανού προέδρου.
Σήμερα, όμως ο Σι προσέρχεται στο ραντεβού ως ηγέτης μιας χώρας που έχει μετασχηματιστεί ριζικά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου έχει εξελιχθεί σε τεχνολογική υπερδύναμη. Εγχώρια ταλέντα τροφοδοτούν κινέζικα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που πλησιάζουν όλο και περισσότερο την αιχμή της Σίλικον Βάλεϊ. Διαστημικές εταιρείες με έδρα το Πεκίνο εκτοξεύουν και προσγειώνουν επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους, βάζοντας στο στόχαστρο την παγκόσμια κυριαρχία της SpaceX. Παράλληλα, εταιρείες από τους τομείς της ενέργειας, της τεχνητής νοημοσύνης, της ρομποτικής και των τσιπ μνήμης πραγματοποίησαν εντυπωσιακές εισαγωγές στο χρηματιστήριο τον τελευταίο χρόνο.
Η βιομηχανική μηχανή της Κίνας κατέγραψε πέρυσι παγκόσμιο εμπορικό πλεόνασμα ύψους 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, εν μέρει λόγω της κατακόρυφης αύξησης της ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα, φωτοβολταϊκά πάνελ και ημιαγωγούς. Ο έλεγχος που ασκεί στις εφοδιαστικές αλυσίδες ορισμένων εξαγωγικών προϊόντων –ιδιαίτερα στις σπάνιες γαίες– έχει προσφέρει στο Πεκίνο ένα ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στην Ουάσινγκτον και την εμπορική πολιτική «Πρώτα η Αμερική» του Τραμπ.
Η αναχώρηση του Σι από το Πεκίνο
{https://x.com/JesseCohenInv/status/2102730189348204901}
Την ίδια στιγμή που οι ΗΠΑ έρχονται σε ρήξη με συμμάχους τους και δυσκολεύονται να βρουν διέξοδο από τον πόλεμο με το Ιράν που αποσταθεροποιεί την παγκόσμια οικονομία, ο Σι φιλοτεχνεί το προφίλ μιας υπεύθυνης και αξιόπιστης παγκόσμιας ηγέτιδας δύναμης.
Στους πολιτικούς κύκλους του Πεκίνου επικρατεί κοινή διαπίστωση: η εποχή που οι ΗΠΑ μπορούσαν να προβάλλουν μονομερείς απαιτήσεις προς την Κίνα ανήκει οριστικά στο παρελθόν.
«Η Κίνα διαθέτει πολύ μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση σε σχέση με πριν από εννέα χρόνια και, το κυριότερο, έχει βρει πλέον έναν αποτελεσματικό τρόπο να κρατά τις ΗΠΑ υπό έλεγχο», δηλώνει ο Γου Σινμπό, κοσμήτορας του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Φουντάν της Σαγκάης και σύμβουλος της κινεζικής κυβέρνησης σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Ισοτιμία και σεβασμός στο Πεκίνο
«Η Ουάσινγκτον οφείλει να αντιμετωπίζει το Πεκίνο με μεγαλύτερη ισοτιμία και σεβασμό, μέσα σε ένα πλαίσιο αυξανόμενης αμοιβαιότητας».
Αυτό δεν σημαίνει ότι το διακύβευμα είναι χαμηλό για τον Σι κατά την αναμενόμενη τριήμερη παραμονή του στην αμερικανική πρωτεύουσα.
Όπως αναλύει το CNN, ο Κινέζος ηγέτης ποντάρει στον υψηλής τεχνολογίας μετασχηματισμό της χώρας για να δώσει ώθηση σε μια επιβραδυνόμενη οικονομία. Η διατήρηση μιας «κατασκευαστικής στρατηγικής σταθερότητας» –στόχος στον οποίο συμφώνησαν οι δύο πλευρές κατά τη συνάντησή τους στο Πεκίνο τον Μάιο– θα μπορούσε να διασφαλίσει ότι οι τριβές ή οι εντάσεις με τις ΗΠΑ δεν θα σταθούν εμπόδιο.
Ωστόσο, ενισχυμένος από την αυξανόμενη παγκόσμια και τεχνολογική επιρροή της Κίνας, ο Σι θα παρουσιάσει στις ΗΠΑ μια νέα πραγματικότητα: ενώ το Πεκίνο επιθυμεί μια σταθερή σχέση με την Ουάσινγκτον, η περαιτέρω ανάπτυξή του δεν εξαρτάται από αυτήν.
Ενδεικτικό της αυτοπεποίθησης αυτής είναι το επιθετικό άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη στην «Ημερησία της Κίνας» (People’s Daily), επίσημο όργανο του Κόμματος. Σε αυτό, ο πρέσβης της Κίνας στις ΗΠΑ προειδοποίησε ότι η Ταϊβάν και τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν «κόκκινες γραμμές» για το Πεκίνο που δεν μπορούν να παραβιαστούν.
«Η κυριαρχία, η ασφάλεια και τα αναπτυξιακά συμφέροντα της Κίνας δεν πρέπει να θιγούν. Οι τέσσερις κόκκινες γραμμές που αφορούν το ζήτημα της Ταϊβάν, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, το πολιτικό σύστημα και το αναπτυξιακό μοντέλο της Κίνας, καθώς και το δικαίωμά της στην ανάπτυξη, δεν επιδέχονται αμφισβήτηση», έγραψε ο Σιέ Φενγκ.
Το Πεκίνο έχει διοχετεύσει τεράστια κεφάλαια και πολιτική βούληση για την ανάπτυξη δικής του τεχνολογίας σε τομείς αιχμής –όπως η ρομποτική, η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία, το διάστημα, η πράσινη ενέργεια και οι ημιαγωγοί– και για την ενσωμάτωσή της στη βιομηχανική παραγωγή.
Τα οφέλη αυτής της ανάπτυξης, ωστόσο, δεν κατανέμονται ισότιμα. Η ανεργία των νέων αγγίζει νέο υψηλό, ενώ εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι βασίζονται για το βιοπορισμό τους στην ευκαιριακή οικονομία (gig economy), όπως η διανομή φαγητού ή η παροχή υπηρεσιών μεταφοράς. Η κατανάλωση παραμένει χαμηλή, οι τοπικές κυβερνήσεις πιέζονται από τα χρέη και η κρίση στον τεράστιο τομέα των ακινήτων συνεχίζεται.
Πολίτες από όλα τα κοινωνικά στρώματα στην Κίνα παραδέχονται ανοιχτά ότι η οικονομία δεν καταγράφει τις επιδόσεις του παρελθόντος. Παράλληλα όμως, είναι διάχυτο το αίσθημα υπερηφάνειας για το γεγονός ότι η χώρα κατάφερε να εξελιχθεί σε τεχνολογική υπερδύναμη, παρά τους αμερικανικούς περιορισμούς.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Huawei, του κινεζικού τεχνολογικού κολοσσού που μπήκε στη «μαύρη λίστα» κατά την πρώτη θητεία της διακυβέρνησης Τραμπ. Τις τελευταίες ημέρες, Κινέζοι τεχνολογικοί σχολιαστές (vloggers) δημοσιεύουν με ικανοποίηση βίντεο σχετικά με την πολυσυζητημένη κυκλοφορία του πρώτου αναδιπλούμενου τηλεφώνου της Apple, υπενθυμίζοντας ότι το αντίστοιχο μοντέλο της Huawei παρουσιάστηκε πριν από επτά χρόνια.
Λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη του Σι στις ΗΠΑ, η Huawei ανακοίνωσε επίσης ότι η νέα γενιά τσιπ τεχνητής νοημοσύνης Ascend θα κυκλοφορήσει νωρίτερα από το προγραμματισμένο εντός του επόμενου έτους, σηματοδοτώντας πρόοδο σε ένα πεδίο που αποτελούσε κρίσιμο σημείο καμπής για την Κίνα στον τομέα του AI.
«Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ένα μέλλον όπου άλλοι θα καθορίζουν τη μοίρα μας με βάση τη διάθεσή τους να μας πουλήσουν τσιπ ή όχι», δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο εκ περιτροπής πρόεδρος της Huawei, Έρικ Σου.
Και ενώ η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό σκεπτική απέναντι στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, στην Κίνα η προσοχή εστιάζεται στον τρόπο με τον οποίο αυτή μπορεί να βελτιώσει την καθημερινότητα. Η απώλεια θέσεων εργασίας αποτελεί πηγή ανησυχίας, υπάρχει όμως παράλληλα η αίσθηση μιας ευκαιρίας που πρέπει να αξιοποιηθεί – καθώς και η πεποίθηση ότι το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα, με τον αυστηρό έλεγχο που ασκεί, δεν θα επιτρέψει στην τεχνολογία να ξεφύγει από τον έλεγχο.
«Ισοδύναμες δυνάμεις» και ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Ο Σι μεταβαίνει στις ΗΠΑ εν μέσω έντονου παγκόσμιου διαλόγου για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των κινεζικών μοντέλων. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η χώρα δεν μπορεί να επιβραδύνει την τεχνολογική ανάπτυξη στο όνομα της ασφάλειας, καθώς προέχει η επικράτηση έναντι της Κίνας.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει έναν κεντρικό στόχο της κινεζικής αντιπροσωπείας: να αποτρέψει τις ΗΠΑ από την επιβολή νέων τεχνολογικών περιορισμών που θα περιόριζαν περαιτέρω την πρόσβαση των κινεζικών επιχειρήσεων στην αμερικανική τεχνολογία και τις αγορές.
Η Κίνα επιζητεί «μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις οικονομικές και τεχνολογικές σχέσεις» και «ισχυρότερη πολιτική δέσμευση ώστε να αποτραπεί η αποσταθεροποίηση των συνολικών σχέσεων από ευαίσθητα ζητήματα –ειδικά την Ταϊβάν και τους τεχνολογικούς περιορισμούς», σύμφωνα με τον Σουν Τσενγκχάο, ανώτερο ερευνητή στο Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής του Πανεπιστημίου Τσινγκχούα στο Πεκίνο.
Στο σημείο αυτό αποτυπώνεται η αλλαγή στην ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των δύο χωρών.
Αμφότερες οι πλευρές γνωρίζουν ότι νέοι περιορισμοί –εφόσον θεωρηθούν υπερβολικά επιθετικοί από το Πεκίνο– θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τη διαμάχη που έφερε τις οικονομίες τους στα πρόθυρα πλήρους αποσύνδεσης πέρυσι.
Η ανακωχή που τερμάτισε εκείνον τον γύρο του εμπορικού πολέμου επιτεύχθηκε μόνο αφότου το Πεκίνο απείλησε με ευρεία επέκταση των ελέγχων εξαγωγής στις στρατηγικής σημασίας σπάνιες γαίες, ως απάντηση σε αμερικανική κίνηση που θα αύξανε σημαντικά τον αριθμό των κινεζικών εταιρειών στη «μαύρη λίστα».
Η ανακωχή αυτή πιθανότατα θα παραταθεί αυτή την εβδομάδα, καθώς καμία πλευρά δεν επιθυμεί να πιέσει την άλλη στα άκρα σε μια αναμέτρηση όπου «κανείς δεν κερδίζει, καθότι οι δυνάμεις είναι ισοδύναμες», σύμφωνα με τον Κερτ Τονγκ, διευθύνοντα εταίρο της εταιρείας συμβούλων The Asia Group.
«Στον οικονομικό στίβο δεν υπάρχει πλέον κυρίαρχος παίκτης… Λόγω της ισορροπίας των μέσων πίεσης, και οι δύο πλευρές κάνουν πίσω από ενέργειες που συνεπάγονται υψηλό κόστος», σημειώνει ο Τονγκ, πρώην Γενικός Πρόξενος των ΗΠΑ στο Χονγκ Κονγκ.
Όπως επισημαίνει, ο Τραμπ «βλέπει πλέον στο πρόσωπο του Σι Τζινπίνγκ έναν ισότιμο ομόλογο και όχι έναν αντίπαλο που πρέπει να υποτάξει».
Ο κόσμος του Σι
Η εικόνα της Κίνας αξιολογείται πλέον θετικότερα από εκείνη των ΗΠΑ στις περισσότερες από τις 36 χώρες που συμμετείχαν σε νέα δημοσκόπηση του Pew Research Center τον Ιούλιο. Μάλιστα, ο Σι υπερείχε οριακά του Τραμπ στην εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης.
Οι μεταβολές αυτές συνδέονται όχι μόνο με τον ανασχηματισμό του ρόλου των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή, αλλά στην ικανότητα της Κίνας να ασκεί «ήπια ισχύ» (soft power). Πολίτες σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν κινέζικα μοντέλα AI για τις επιχειρήσεις τους και οδηγούν ηλεκτρικά οχήματα της Κίνας.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Σι πραγματοποίησε μια σειρά διπλωματικών επαφών στο εξωτερικό, προβάλλοντας το όραμά του για την παγκόσμια ηγεσία. Στη σύνοδο κορυφής της ομάδας BRICS στο Νέο Δελχί, δεσμεύτηκε να βοηθήσει τα κράτη-μέλη στην ανάπτυξη έξυπνων εργοστασίων και μοντέλων AI. Κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης στην Αίγυπτο, παρουσίασε προτάσεις για μια «νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας» στη Μέση Ανατολή, ανεξάρτητη από την αμερικανική ομπρέλα προστασίας. Παράλληλα, πλήθος ξένων ηγετών επισκέφθηκε το Πεκίνο εντός του έτους.
Κίνα - ΗΠΑ και πόλεμος στο Ιράν
Στον αντίποδα, ο Λευκός Οίκος επιχειρεί τις τελευταίες εβδομάδες να επιρρίψει ευθύνες για τον πόλεμο στο Ιράν σε χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη, προειδοποιώντας με αυστηρές κυρώσεις. Ως ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ιράν, η Κίνα βρίσκεται στην κορυφή αυτής της λίστας.
Ωστόσο, το ζήτημα αυτό αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα του πώς το αυξανόμενο κύρος –και η επιρροή– της Κίνας μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στις επικείμενες συνομιλίες.
Ο Κινέζος Υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι συνάντησε τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί στο Πεκίνο. Οι συνομιλίες αποσκοπούσαν εν μέρει στην «αποσαφήνιση ορισμένων ζητημάτων, ώστε οι δύο ηγέτες να έχουν μια πιο ουσιαστική συζήτηση στην Ουάσινγκτον», σύμφωνα με τον πολιτικό σύμβουλο Γου Σινμπό. Αυτό παρέχει στο Πεκίνο το περιθώριο να καταστήσει σαφές ότι τυχόν κυρώσεις σε κινεζικές επιχειρήσεις θα στερήσουν από την Ουάσινγκτον τη δυνατότητα αξιοποίησης της διαμεσολαβητικής ισχύος της Κίνας.
«Η Κίνα θα μεταφέρει δύο μηνύματα στις ΗΠΑ», τονίζει ο Γου.
«Πρώτον, να μην επιχειρήσουν την επιβολή κυρώσεων σε κινεζικές τράπεζες ή εταιρείες λόγω των εμπορικών τους σχέσεων με το Ιράν. Δεύτερον, να εγκαταλείψουν τις στρατιωτικές λύσεις ή τις οικονομικές κυρώσεις και να προσέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για μια βιώσιμη συμφωνία ειρήνης».
Τέλος, σημειώστε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα υποδεχτεί προσωπικά τον Κινέζο πρόεδρο κατά την άφιξή του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια σπάνια υποδοχή στη βάση Άντριους στο Μέριλαντ κάτι που έχει να γίνει από τη συνάντηση του Προέδρου Ντουάιτ Αϊζενχάουερ με τον Σοβιετικό ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ το 1959! Μια κίνηση τιμής ίσος προς ίσον.
