Η υπόθεση της δολοφονίας του Τζαμάλ Κασόγκι το 2018 μέσα στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη ήταν η αφορμή για μία διπλωματική κρίση με την Τουρκία, που λίγο έλειψε να βάλει φωτιά στη Μέση Ανατολή. Ο Ερντογάν τότε δεσμεύτηκε ότι θα δοθούν απαντήσεις.
Λίγο πριν συμπληρωθούν τα οκτώ χρόνια από τη δολοφονία του κανείς δεν θυμάται τον Τζαμάλ Κασόγκι: Σήμερα στη Μέκκα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αγκάλιασε τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, και συνυπέγραψαν κοινή αμυντική συμφωνία για τη Μέκκαμαζί με το Πακιστάν.
Τότε όμως, τον Οκτώβριο του 2018, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έγραφε άρθρο γνώμης στην Washington Post και κατηγορούσε ευθέως την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, για τη δολοφονία Κασόγκι μέσα στο προξενείο της χώρας στην Κωνσταντινούπολη. Η σορός του Κασόγκι επίσημα δεν έχει εντοπιστεί. Οι φήμες τότε έλεγαν πως τον στραγγάλισαν μέσα στο προξενείο όταν πήγε να βγάλει άδεια γάμου. Τον τεμάχισαν, τον έλιωσαν με οξύ. Πλάνα έδειχναν τότε, άνδρες να μεταφέρουν μαύρες σακούλες έξω από το προξενείο στην Κωνσταντινούπολη. Είπαν ότι ήταν τα υπολείμματα της σορού του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα βαριά λόγια του Ερντογάν
Ο Ερντογάν είχε γράψει στην Washington Post, τότε πως «η εντολή για την δολοφονία Kασόγκι» δόθηκε από τα υψηλότερα κλιμάκια τς ηγεσίας της Σαουδικής Αραβίας και απαίτησε την παράδοση της σορού στην Τουρκία.
{https://x.com/PakPMO/status/2085735676268384600}
«Πού είναι η σορός του Κασόγκι; Ποιοι είναι οι “τοπικοί συνεργάτες” στους οποίους οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι παρέδωσαν τη σορό τους; Ποιος έδωσε την εντολή για να δολοφονήσουν την ευγενική ψυχή του; Δυστυχώς, οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας έχουν αρνηθεί να απαντήσουν αυτές τις ερωτήσεις. Ξέρουμε πως οι δράστες είναι μεταξύ των 18 υπόπτων που τέθηκαν υπό κράτηση στη Σαουδική Αραβία. Ξέρουμε ακόμα πως αυτά τα άτομα εκτελούσαν εντολές: Σκοτώστε τον Κασόγκι και φύγετε. Τελικά, ξέρουμε ότι η εντολή για τη δολοφονία Κασόγκι ήρθε από τα υψηλότερα κλιμάκια της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας.
»Κάποιοι ελπίζουν "το πρόβλημα" αυτό να εξαφανιστεί. Αλλά θα συνεχίζουμε να ρωτάμε αυτές τις ερωτήσεις, που είναι κρίσιμα για την έρευνα στην Τουρκία αλλά και για την οικογένεια και τους αγαπημένους του Κασόγκι. Έναν μήνα μετά τη δολοφονία του, ακόμα δεν ξέρουμε πού είναι η σορός του. Τουλάχιστον, του αξίζει μία σωστή κηδεία όπως ορίζεται από τα ισλαμικά έθιμα. Καθώς αναζητούμε ακόμα απαντήσεις, θέλω να σημειώσω πως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία έχουν φιλικές σχέσεις. Δεν πιστεύω ούτε για ένα δευτερόλεπτο ότι ο Βασιλιάς Σαλμάν, έδωσε εντολή για τη δολοφονία Κασόγκι. Άρα δεν έχω λόγο να πιστεύω ότι η δολοφονία του αντικατοπτρίζει την επίσημη πολιτική της Σαουδικής Αραβίας. Υπό αυτή την έννοια, θα ήταν λάθος να δούμε τη σφαγή του Κασόγκι ως "πρόβλημα" μεταξύ των δύο χωρών. Παρόλα αυτά πρέπει να προσθέσω ότι η φιλία μας με το Ριάντ που πάει πίσω πολλά χρόνια, δεν σημαίνει ότι θα κλείσουμε τα μάτια σε μία προμελετημένη δολοφονία που αποκαλύφθηκε μπροστά μας. Η δολοφονία του Κασόγκι είναι ανεξήγητη. Αν αυτή η αγριότητα συνέβαινε στις ΗΠΑ ή κάπου αλλού, οι αρχές σε εκείνες τις χώρες θα ανακάλυπταν τι συνέβη. Δεν γεννάται θέμα για μας ότι θα κάνουμε το ίδιο» έγραφε τότε ο Ερντογάν.
{https://x.com/ragipsoylu/status/2085757740001997004}
Αυτά το 2019, μόλις έναν μήνα μετά τη δολοφονία Κασόγκι.Η Σαουδική Αραβία αφού αρχικά αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή, στη συνέχεια έριξε το φταίξιμο σε 18 αξιωματούχους, που κατηγορήθηκαν για τη δολοφονία Κασόγκι. Πέντε ακόμα άτομα του προξενείου στην Κωνσταντινούπολη απολύθηκαν.
Η δολοφονία Κασόγκι και οι έρευνες
Στις 2 Οκτωβρίου του 2018, ο Τζαμάλ Κασόγκι έφτασε στην πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη για να ολοκληρώσει τις διαδικασίες για την τέλεση του γάμου του αλλά ποτέ δεν βγήκε από το κτίριο. Η αρραβωνιαστικιά του Hatice Cengiz, τον περίμενε απ έξω αλλά δεν τον είδε ποτέ ξανά. Η Σαουδική Αραβία αρχικά αρνήθηκε την οποιαδήποτε εμπλοκή. Αλλά η τουρκική έρευνα ανάγκασε τις αρχές να ομολογήσουν τη δολοφονία.
Έρευνα από ειδικό κλιμάκιο του ΟΗΕ με επικεφαλής την Agnes Callamard έριξε φως στις συνθήκες του θανάτου του. Η έρευνα περιέγραφε την εξαναγκαστική εξαφάνιση και κάλεσε τη Σαουδική Αραβία να συμβάλλει στην διαλεύκανση της υπόθεσης. Δημιουργήθηκε μία κοινή ερευνητική ομάδα με Τούρκους και Σαουδάραβες ειδικούς που ξεκίνησαν κοινή έρευνα για τη δολοφονία Κασόγκι. Μετά από μία 75λεπτη συνάντηση με τους γενικούς εισαγγελείς και των δύο χωρών. Οι Σαουδάραβες συμφώνησαν να επιτρέψουν στους Τούρκους να ερευνήσουν το κτήριο του προξενείου.
Αν και τελικά δεν τους επιτράπηκε η πρόσβαση σε ορισμένους τομείς του προξενείου, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ρομποτικές κάμερες σε μία προσπάθεια να εντοπίσουν υπολείμματα της σορού του Κασόγκι. Η εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης ξεκίνησε έρευνα μετά τις αναφορές ότι ο Κασόγκι δολοφονήθηκε από 15μελή ομάδα ατόμων, που αποτελείτο από ανώτατους αξιωματούχους στον τομέα της ασφάλειας και τις μυστικές υπηρεσίες της Σαουδικής Αραβίας. Σε γραπτή ανακοίνωση η εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης ανέφερε πως ο Κασόγκι στραγγαλίστηκε και η σορός του διαμελίστηκε.
Η Σαουδική Αραβία παραδέχθηκε τη δολοφονία Κασόγκι. Ο γενικός εισαγγελέας της χώρας παρέδωσε τα συμπεράσματα της έρευνας σε συνέντευξη Τύπου στις 15 Νοεμβρίου από το Ριάντ. «Ένας από τους υπόπτους έσπασε τις κάμερες στο προξενείο, διαμέλισαν το πτώμα και το έβγαλαν εκτός προξενείου και η αστυνομία εντόπισε τοπικό συνεργάτη που παρέλαβε το πτώμα» είπε τότε. Ανακοίνωσε ακόμα ότι το γραφείο του εισαγγελέα της Σαουδικής Αραβίας άσκησε δίωξη σε 11 από τους 21 υπόπτους και για εμπλοκή στη δολοφονία.
{https://www.youtube.com/watch?v=Z0rTdUzIXB0}
Ορισμένα Μέσα αποκάλυψαν ηχητικά ντοκουμέντα όπου ανέφεραν πως η σορός του Κασόγκι μεταφέρθηκε στον τομέα της κατοικίας του προξενείου στις 30 Δεκεμβρίου. Οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας μοιράστηκαν με την Τουρκία τις πληροφορίες ότι ο Κασόγκι στραγγαλίστηκε μέσα στο προξενείο στην Κωνσταντινούπολη και το πτώμα του διαμελίστηκε σε κομμάτια. Ωστόσο, ποτέ δεν είπαν τι απέγιναν.
Η επανένωση Τουρκίας - Σαουδικής Αραβίας
Τον Ιούνιο του 2022 ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπι Σαλμάν έφτασε στην Τουρκία. Ο Ερντογάν τον υποδέχθηκε στο προεδρικό Μέγαρο στην Άγκυρα πρώτη φορά μετά τη δολοφονία Κασόγκι και σε μία προσπάθεια να ομαλοποιηθούν οι σχέσεις των δύο χωρών.
Ήταν η πρώτη απόπειρα της Σαουδικής Αραβίας να αποκαταστήσει την εικόνα της στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου. Εξάλλου, τότε και ο Ερντογάν αναζητούσε οικονομική στήριξη που θα μπορούσε να ανακουφίσει την ταλαιπωρημένη οικονομία της Τουρκίας ενόψει των αμφίρροπων προεδρικών εκλογών.
Τον Απρίλιο ο Ερντογάν είχε μιλήσει με τον πρίγκιπα διάδοχο μετά από μήνες έντασης μεταξύ των δύο χωρών, μεταξύ αυτών και την κίνησης της Τουρκίας να ξεχάσει την υπόθεση Κασόγκι και τις δεσμεύσεις Ερντογάν ότι δεν θα σταματήσει να ρωτάει μέχρι να πάρει απαντήσεις.
{https://x.com/search?q=erdogan&src=typed_query}
Οκτώ σχεδόν χρόνια μετά ο Ερντογάν εξαλείφει σταδιακά τους πολιτικούς του αντιπάλους στο εσωτερικό της Τουρκίας και επιχειρεί να εδραιώσει τη θέση της χώρας και τον ίδιο ως βασικό παίκτη στην ευρύτερη περιοχή. Σε μεγάλο βαθμό τα έχει καταφέρει. Σήμερα συνυπέγραψε με τον άλλοτε «εντολοδόχο» σχεδόν της δολοφονίας Κασόγκι, τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, κοινή αμυντική συμφωνία για την ευημερία και την ασφάλεια της χώρας. Τη βαρύγδουπη δέσμευσή του πάντως ότι η Τουρκία δεν θα κλείσει τα μάτια στη δολοφονία Κασόγκι δεν την τήρησε.
Κανείς ακόμα δεν ξέρει τι, πώς ακριβώς συνέβη και τι απέγιναν τα όποια υπολείμματα της σορού του επιφανούς δημοσιογράφου και πολέμιου της ηγεσίας της Σαουδικής Αραβίας, της Washington Post, Τζαμάλ Κασόγκι.
Η συμφωνία της Μέκκα
Η Burcu Ozcelik, ανώτερη ερευνήτρια για την Ασφάλεια στη Μέση Ανατολή στο think tank RUSI, δήλωσε ότι η συμφωνία που υπογράφηκε στη Μέκκα, με πολιτικό συμβολισμό η επιλογή της πόλης, επικεντρώνεται στην αντιστάθμιση της ιρανικής ηγεμονίας στην περιοχή και στην οικοδόμηση αποτροπής κατά του Ισραήλ, αντί να κινείται προς μια αντιπαράθεση με την Τεχεράνη.
«Νομίζω ότι ο στόχος είναι ακριβώς το αντίθετο», δήλωσε. Το Πακιστάν παρέχει εκπαίδευση και τεχνική βοήθεια στις σαουδαραβικές δυνάμεις εδώ και δεκαετίες, ενώ η Τουρκία και το Πακιστάν έχουν ανταλλάξει πολεμικά πλοία και εκπαιδευτικά αεροσκάφη. Η Σαουδική Αραβία είναι ένας σημαντικός αγοραστής drones από την Τουρκία. Το Πακιστάν έχει αναπτύξει περίπου 8.000 στρατιώτες, μαχητικά αεροσκάφη, drones και ένα σύστημα αεράμυνας στο βασίλειο και έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Κουβέιτ για την παροχή ασφάλειας σε αντάλλαγμα για ενεργειακή συνεργασία και επενδύσεις.
«Τρία από τα πιο ισχυρά κράτη του μουσουλμανικού κόσμου συγκαλούνται σε μια στιγμή αυξημένης αβεβαιότητας, καταδεικνύοντας μια αυξανόμενη προθυμία μεταξύ των περιφερειακών και μεσαίων δυνάμεων να συντονιστούν στενότερα σε θέματα ασφάλειας», δήλωσε ο Abdulaziz Sager, πρόεδρος του Κέντρου Έρευνας του Κόλπου, think tank με έδρα τη Σαουδική Αραβία.
«Το τριμερές πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει το συλλογικό διπλωματικό και αμυντικό βάρος των τριών χωρών, συμβάλλοντας παράλληλα στην ανάδυση μιας πιο περιφερειακά καθοδηγούμενης αρχιτεκτονικής ασφαλείας», πρόσθεσε.
Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ. Η Σαουδική Αραβία φιλοξενεί τους ιερότερους τόπους του Ισλάμ και είναι ένας από τους κορυφαίους εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο, ενώ το Πακιστάν είναι η μόνη μουσουλμανική χώρα με πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, ο Rayed Krimly, Σαουδάραβας αναπληρωτής υπουργός δημόσιας διπλωματίας, δήλωσε σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η συμφωνία δεν αποτελεί προσπάθεια δημιουργίας ενός στρατιωτικού άξονα ή ενός θρησκευτικού μπλοκ. «Ούτε συνδέεται με καμία πυρηνική φιλοδοξία ή κούρσα εξοπλισμών», είπε.
Η συμφωνία της Παρασκευής υπογράφηκε στη Μέκκα από τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν και τον Πακιστανό πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ και έρχεται μετά από σχεδόν ένα χρόνο διαπραγματεύσεων, όπως ανέφερε το Reuters τον Ιανουάριο.
Με πληροφορίες της Washington Post/AlJazeera/Anadolu/France24
