Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι ένα επεισόδιo «σούπερ Ελ Νίνιο» φέτος μπορεί να προκαλέσει σοβαρό σοκ στις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων, το οποίο θα διαρκέσει έως το 2028.
Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν ωθεί τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενο θα φέρουν τις αλυσίδες εφοδιασμού αντιμέτωπες με «δύο σοκ ταυτόχρονα».
Οι επιστήμονες έχουν υποστηρίξει ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο του 2026-27 έχει σοβαρές πιθανότητες να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό» φαινόμενο, προκαλώντας κύματα καύσωνα, πλημμύρες και πιο έντονες καταιγίδες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το φαινόμενο, που ανεπίσημα περιγράφεται ως «σούπερ» ή «Γκοτζίλα» Ελ Νίνιο, επιβεβαιώθηκε τον περασμένο μήνα από την αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA), η οποία ανέφερε ότι οι θερμότερες συνθήκες έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται στον Ειρηνικό και πως υπάρχει πιθανότητα 63% οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας να ξεπεράσουν κατά 2°C τα φυσιολογικά επίπεδα αργότερα μέσα στο έτος.
Νέο πληθωριστικό σοκ, φόβοι για τα επιτόκια
Σε μια περίοδο που τα νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο ήδη πιέζονται από το αυξανόμενο κόστος ζωής, οι ειδικοί αναφέρουν ότι ένα ακραίο επεισόδιο Ελ Νίνιο θα αυξήσει περισσότερο αυτή την πίεση. Η πιθανότητα ενός νέου πληθωριστικού σοκ προκαλεί επίσης ανησυχία στις κεντρικές τράπεζες, ενισχύοντας τους φόβους ότι τα επιτόκια μπορεί να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.
Αναλυτές της ιταλικής τράπεζας UniCredit έγραψαν σε έκθεσή τους ότι «Οι πρόσφατοι καύσωνες στην Ευρώπη υπενθυμίζουν ότι η κλιματική βάση ήδη αλλάζει. Το Ελ Νίνιο μπορεί να προσθέσει νέα πίεση αργότερα μέσα στη χρονιά».
Το φυσικό αυτό φαινόμενο έχει ιστορικό επιπτώσεων στις σοδειές και στο παγκόσμιο δίκτυο τροφίμων. Πάνω από έναν αιώνα πριν, ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο - πιθανότατα το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί - προκάλεσε καταστροφικές ξηρασίες στην Κίνα, τη νότια Αφρική, τη Βραζιλία, την Αίγυπτο και την Ινδία. Οι συνθήκες πείνας οδήγησαν στον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων, μεταξύ των οποίων πάνω από 6 εκατομμύρια στην Ινδία την περίοδο 1876-78.
Εφιαλτικό σενάριο - Αυξήσεις και στην Ευρώπη
Τα επεισόδια Ελ Νίνιο των ετών 1981-82, 1996-97, 2015-16 και 2023-24 ήταν μερικά από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί. Ωστόσο, οι προβλέψεις της NOAA δείχνουν ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο του 2026-27 μπορεί να είναι ακόμη πιο σοβαρό, αυξάνοντας τον κίνδυνο ξηρασιών και πλημμυρών που θα πλήξουν τις σοδειές και την παγκόσμια προσφορά τροφίμων.
Σύμφωνα με αναλυτές της Goldman Sachs, η ένταση του φαινομένου μπορεί να προκαλέσει αύξηση 15,8% στις παγκόσμιες τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων. Αυτό θα είχε επιπτώσεις παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών στην Ευρώπη, όπου προβλέπεται αύξηση των τιμών τροφίμων κατά 1,3% στην ευρωζώνη.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι οι συνέπειες μπορεί να γίνουν πλήρως αισθητές έως το δεύτερο εξάμηνο του 2028. Προβλήματα που θα προκληθούν στις μεταφορές - όπως τα επίπεδα νερού σε κανάλια και ποτάμια που χρησιμοποιούνται για σημαντικές εμπορικές μεταφορές - θα παίξουν επίσης ρόλο.
«Το Ελ Νίνιο δεν επηρεάζει τη γεωργία με τον ίδιο τρόπο παντού. Αναδιαμορφώνει τα παγκόσμια μοτίβα βροχοπτώσεων και θερμοκρασίας, δημιουργώντας περιοχές που κερδίζουν και περιοχές που χάνουν», ανέφεραν αναλυτές της UBS. Ορισμένες περιοχές ενδέχεται να επωφεληθούν από θερμότερες καιρικές συνθήκες.
Οι αναλυτές αναφέρουν ότι το Ελ Νίνιο θα επιδεινώσει την κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί από τον πόλεμο στο Ιράν, προκαλώντας επιπλέον προβλήματα σε αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων - άρα νέες αυξήσεις στις ήδη υψηλές τιμές - και οδηγώντας σε ελλείψεις λιπασμάτων και ενεργειακών πόρων. «Ακόμη και μικρές διαταραχές στην προσφορά μπορεί να προκαλέσουν πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών», ανέφεραν οι αναλυτές της UBS.
Συνήθως, τα επεισόδια Ελ Νίνιο αυξάνουν τον κίνδυνο ξηρασίας στη νότια Αφρική και στις βόρειες περιοχές της Νότιας Αμερικής, αλλά προκαλούν πλημμύρες στη νότια Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι χώρες χαμηλότερου εισοδήματος - που ήδη πλήττονται περισσότερο από τον πόλεμο στο Ιράν - είναι πιθανό να υποφέρουν περισσότερο.
«Το Ελ Νίνιο έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τις καλλιέργειες, προκαλώντας πιο ξηρή περίοδο μουσώνων στην Ινδία, με ορισμένες περιοχές να έχουν μόλις το 25% της συνηθισμένης βροχόπτωσης και τμήματα της κεντρικής Ινδίας μόλις το 50%», έγραψαν οι αναλυτές της Goldman Sachs. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει την προσφορά σιταριού, ρυζιού και ζαχαροκάλαμου.
Οι επιπτώσεις αναμένεται να γίνουν αισθητές σε όλο τον κόσμο.
Οι αναλυτές τονίζουν ότι οι ξηρασίες στη νοτιοανατολική Ασία μπορεί να επηρεάσουν την παραγωγή φοινικέλαιου - βασικό συστατικό σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα και τις σοδειές καφέ και κακάο. Οι θερμότερες και πιο υγρές συνθήκες μπορεί επίσης να ενισχύσουν την εξάπλωση ασθενειών, μειώνοντας τις αποδόσεις των καλλιεργειών τα επόμενα χρόνια.
Στη Βόρεια Αμερική, η επίδραση του Ελ Νίνιο είναι ισχυρότερη τον χειμώνα, ενώ στην Ευρώπη οι καιρικές συνθήκες μπορεί επίσης να επηρεαστούν. Ωστόσο, οι αναλυτές λένε ότι η μεγαλύτερη επίδραση θα φανεί μέσω των παγκόσμιων τιμών τροφίμων.
Αυξήσεις έως και 100%!
Πριν από τρία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτίμησε ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές αγροτικών προϊόντων έως και 9%, με τη σόγια, το καλαμπόκι και το ρύζι να παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις.
Το πώς θα μεταφερθούν αυτές οι αυξήσεις στα ράφια των καταστημάτων εξαρτάται από τις στρατηγικές αντιμετώπισης και τις εθνικές πολιτικές. Παράγοντες όπως η ζήτηση των καταναλωτών και η τιμολογιακή πολιτική των λιανοπωλητών παίζουν επίσης ρόλο.
Σύμφωνα με την UniCredit, η πιθανότητα ενός ακραίου σεναρίου Ελ Νίνιο παραμένει υψηλή. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση 14,3% της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής - ισοδυναμώντας με απώλειες παραγωγής ύψους 342 δισ. δολαρίων.
«Το σοκ στις τιμές θα μπορούσε να φέρει αυξήσεις από 10% έως 50% στα βασικά εμπορεύματα. Οι τιμές σε πιο ευάλωτες καλλιέργειες, όπως το ρύζι, το φοινικέλαιο, η ζάχαρη και ο καφές, μπορεί να αυξηθούν κατά 50% έως 100% ή και περισσότερο», ανέφερε η τράπεζα. «Το σύστημα τροφίμων εισέρχεται στο δεύτερο μισό του 2026 με αποθέματα ασφαλείας, αλλά με μικρό περιθώριο για λάθη», υπογραμμίζει.
Με πληροφορίες από Guardian
