Η αύξηση των περιστατικών με πυροβολισμούς και των βομβιστικών επιθέσεων την τελευταία δεκαετία, ιδιαίτερα από ανήλικους δράστες βάλει την Σουηδία απέναντι από τους Ευρωπαίους ομολόγους της και έχει θέσει τις αρχές σε ένα επείγον πρόβλημα: τι να κάνουν με τα παιδιά που δολοφονούν.
Η κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται στην εξουσία από το 2022 και ετοιμάζεται για μία σκληρή εκλογική αναμέτρηση τον Σεπτέμβριο, ισχυρίζεται ότι η ήπια προσέγγιση του παρελθόντος έχει αποτύχει και είναι καιρός να αυστηροποιηθούν οι ποινές για τους ανήλικους δράστες, στέλνοντας παιδιά κάτω των 15 ετών στη φυλακή αντί σε κοινωνική πρόνοια.
Αρκετοί ωστόσο ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτή η προσέγγιση είναι λάθος.
Η Σουηδία αντιμετωπίζει ένα κύμα εγκληματικότητας από συμμορίες, που δραστηριοποιούνται στο εμπόριο ναρκωτικών, απάτες μεγάλης κλίμακας και ληστείες, τα οποία τους αποφέρουν περίπου 185 δισ. σουηδικές κορώνες δηλαδή 20 δισ. δολάρια ετησίως. Η αστυνομία εκτιμά ότι υπάρχουν 17.500 ενεργά μέλη συμμοριών και 50.000 συνεργάτες. Οι συμμορίες χρησιμοποιούν τα social media για να στρατολογήσουν εφήβους, και σε ορισμένες περιπτώσεις παιδιά ηλικίας μόλις 11 ετών, για να διαπράξουν δολοφονίες και βομβιστικές επιθέσεις σε όλες τις σκανδιναβικές χώρες.
Ανήλικοι κάτω των 15 ετών με κατηγορίες για δολοφονία ή απόπειρα δολοφονίας
Σύμφωνα με έναν προτεινόμενο νέο νόμο, η ηλικία ποινικής ευθύνης θα μειωθεί από τα 15 στα 13, κάτω από αυτήν των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών δηλαδή, και οι ανήλικοι που καταδικάζονται για τα πιο σοβαρά εγκλήματα θα φυλακίζονται σε ειδικές φυλακές. Μία από αυτές θα δέχεται και κορίτσια. «Έχουμε έκτακτη ανάγκη», δήλωσε τον Απρίλιο ο υπουργός Δικαιοσύνης Γκούναρ Στρόμερ. «Πέρυσι, 52 παιδιά κάτω των 15 ετών συμμετείχαν σε δίκες ύποπτα για φόνο ή απόπειρα δολοφονίας. Δεν μιλάμε λοιπόν για κλοπή, ούτε καν για επίθεση ή ληστεία. Μιλάμε για φόνο».
Το σουηδικό κοινοβούλιο θα ψηφίσει το νομοσχέδιο, το οποίο επανεξετάζεται μετά από πέντε χρόνια, στις 15 Ιουνίου. Η μείωση της ηλικίας ευθύνης είναι μια νέα τακτική για την αντιμετώπιση της βίας των συμμοριών ενώ άλλες περιλαμβάνουν μεγαλύτερες ποινές φυλάκισης και διευρυμένες αστυνομικές εξουσίες. Η δεξιά κυβέρνηση λέει ότι η καταστολή της αποδίδει καρπούς. Μόνο το 2025, 44 άτομα έπεσαν θύματα πυροβολισμών, αριθμός μειωμένος από την κορύφωση των 62 το 2022. Παράλληλα, περισσότερα μέλη συμμοριών βρίσκονται πλέον πίσω από τα κάγκελα.
Ωστόσο, το να σταματήσει η στρατολόγηση παιδιών από συμμορίες θα είναι πολύ πιο δύσκολο. Η κυβέρνηση λέει ότι η φυλακή θα λειτουργήσει ως αποτρεπτικό μέσο και τα εντατικά προγράμματα αποκατάστασης θα αποτρέψουν την υποτροπή.
Η φυλακή του Ρόζερσμπεργκ
Στη φυλακή του Ρόζερσμπεργκ, βόρεια της Στοκχόλμης, μία από τις τρεις φυλακές που ανακατασκευάζονται για τους πιο βίαιους εφήβους παραβάτες, η ζωή πίσω από τα κάγκελα θα επικεντρωθεί στην εκπαίδευση. Στον ελεύθερο χρόνο τους, οι κρατούμενοι μπορούν να παρακολουθούν τηλεόραση, να παίζουν βιντεοπαιχνίδια ή να προπονούνται σε γυμναστήριο. Τα κελιά θα κλειδώνουν από τις 8 μ.μ. κάθε βράδυ. Ο διοικητής των φυλακών, Γκάμπριελ Βέσμαν αναμένει τους πρώτους κρατούμενους μετά το καλοκαίρι. Η μεγαλύτερη πρόκληση σε σύγκριση με τους ενήλικες κρατούμενους θα είναι η παροχή άνεσης και υποστήριξης στους εφήβους, μερικοί από τους οποίους δεν έχουν ζήσει ποτέ μακριά από τους γονείς τους.
«Θα μεγαλώσουν εδώ μέσα», είπε, προσθέτοντας ότι η φυλακή πρέπει να τους βοηθήσει να περάσουν την εφηβεία. Δεν επιτρέπονται τηλέφωνα, ενώ τα μαθήματα σκακιού θα βοηθήσουν στη συγκέντρωση.
Μέχρι στιγμής, τα στοιχεία δείχνουν πως οι χειρότεροι ανήλικοι παραβάτες στη Σουηδία αντιμετωπίζονταν από τις κοινωνικές υπηρεσίες. Αλλά αυτό το σύστημα θεωρείται ευρέως ως αποτυχία. Εννέα στα δέκα νεαρά μέλη συμμοριών που κρατούνται σε συγκεκριμένες δομές ανηλίκων υποτροπιάζουν, ανέφερε έκθεση της Σουηδικής Εθνικής Υπηρεσίας Ελέγχου. Οκτώ στα δέκα παιδιά καταλήγουν στη φυλακή ως ενήλικες.
Οι αρχές και οι σωφρονιστικές αρχές της Σουηδίας έχουν επίσης εκφράσει ανησυχίες για τη συγκεκριμένη απόφαση. Η Βρετανία και η Βόρεια Ιρλανδία, όπου η ηλικία ποινικής ευθύνης είναι τα 10, συζητούν, από την άλλη την αύξηση του ηλικιακού ορίου.
Η Δανία πειραματίστηκε με τη μείωση της ηλικίας ποινικής ευθύνης στα 14 έτη το 2010, αλλά οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε καμία επίδραση στα επίπεδα εγκληματικότητας.
Με πληροφορίες του Reuters
