Ο Λευκός Οίκος εκτιμά ότι βρίσκεται κοντά σε μια συμφωνία με το Ιράν για ένα μνημόνιο κατανόησης μίας σελίδας, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και τη διαμόρφωση πλαισίου για πιο λεπτομερείς διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλες δύο πηγές που έχουν ενημερωθεί για το ζήτημα.
Σε γενικές γραμμές, οι ΗΠΑ αναμένουν απαντήσεις από την ιρανική πλευρά σε σειρά βασικών σημείων μέσα στις επόμενες 48 ώρες. Τίποτα δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, ωστόσο οι πηγές ανέφεραν ότι πρόκειται για το πιο προχωρημένο σημείο στο οποίο έχουν φτάσει οι δύο πλευρές από την έναρξη του πολέμου.
Σύμφωνα με το Axios, η συμφωνία θα προβλέπει δέσμευση του Ιράν για πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου, άρση των αμερικανικών κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, καθώς και άρση περιορισμών και από τις δύο πλευρές στη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πολλοί από τους όρους που περιγράφονται στο μνημόνιο θα εξαρτηθούν από την επίτευξη τελικής συμφωνίας, κάτι που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε επανέναρξης των εχθροπραξιών είτε μιας παρατεταμένης κατάστασης αβεβαιότητας - στην οποία ο ενεργός πόλεμος θα έχει σταματήσει αλλά δεν θα έχει υπάρξει οριστική διευθέτηση.
Σύμφωνα με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, η αμερικανική πλευρά εκτιμά πως η επίτευξη συναίνεσης θα είναι δύσκολη, μιας και η ιρανική ηγεσία είναι διχασμένη. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν εξάλλου επιφυλακτικοί ακόμη και για το αν θα υπάρξει αρχική συμφωνία.
Υπενθυμίζεται πως αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει αισιοδοξία και σε προηγούμενες φάσεις των διαπραγματεύσεων, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί τελικό αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά η απόφαση του προέδρου Τραμπ να αναστείλει την πρόσφατα ανακοινωθείσα επιχείρηση στο Στενό του Ορμούζ και να αποφύγει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας φέρεται να συνδέεται με την πρόοδο των συνομιλιών.
Ποιες είναι οι φιλοδοξίες των Αμερικανών
Σύμφωνα πάντα με το Axios, το προσχέδιο των 14 σημείων διαπραγματεύονται οι απεσταλμένοι του Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με Ιρανούς αξιωματούχους, τόσο απευθείας όσο και μέσω μεσολαβητών.
Στη σημερινή του μορφή, το κείμενο προβλέπει τον τερματισμό του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη περιόδου 30ήμερων διαπραγματεύσεων για λεπτομερή συμφωνία σχετικά με το άνοιγμα του στενού, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Οι διαπραγματεύσεις αυτές ενδέχεται να διεξαχθούν στο Ισλαμαμπάντ ή στη Γενεύη, σύμφωνα με δύο πηγές.
Κατά τη διάρκεια αυτών των 30 ημερών, οι ιρανικοί περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα στο Στενό και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός θα αίρονται σταδιακά, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο. Σε περίπτωση κατάρρευσης των διαπραγματεύσεων, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούν να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή να επανεκκινήσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Σε ό,τι αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου, η διάρκεια του μορατόριουμ βρίσκεται υπό ενεργή διαπραγμάτευση, με τρεις πηγές να αναφέρουν ότι θα είναι τουλάχιστον 12 χρόνια, ενώ μία άλλη τοποθετεί πιθανό συμβιβασμό στα 15 χρόνια. Το Ιράν είχε προτείνει 5ετές πάγωμα, ενώ οι ΗΠΑ ζητούσαν 20 χρόνια.
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να συμπεριληφθεί πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε παραβίαση από το Ιράν θα επιμηκύνει το μορατόριουμ. Σημειώνεται πως μετά τη λήξη του, το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο σε χαμηλό επίπεδο 3,67%.
Το μνημόνιο θα δεσμεύει παράλληλα το Ιράν να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων, αλλά ούτε και να προχωρήσει σε δραστηριότητες στρατιωτικοποίησης του προγράμματος.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, συζητείται επίσης ρήτρα που θα προβλέπει ότι το Ιράν δεν θα λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενώ ενδέχεται να κληθεί να αποδεχθεί ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αιφνιδιαστικών ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με δύο πηγές, εξετάζεται τέλος το ενδεχόμενο το Ιράν να απομακρύνει από τη χώρα το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, με μία πηγή να αναφέρει ότι μια πιθανή επιλογή είναι... η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ.
Στο πλαίσιο του μνημονίου, οι ΗΠΑ αναμένεται να αποδεχθούν σταδιακή άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν και σταδιακή αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που είναι παγωμένα διεθνώς.
