Τεχεράνη και Ουάσινγκτον κατέληξαν σε συμφωνία επί των βασικών αρχών κατά τη διάρκεια των συνομιλιών της Γενεύης δήλωσε ο Ιρανός ΥΠΕΞ, επικεφαλής της αντιπροσωπείας μετά τη λήξη του δεύτερου γύρου των έμμεσων συνομιλιών που ξεκίνησε το πρωί της Τρίτης.
Οι συνομιλίες διήρκησαν 4 ώρες με το Ομάν να ενεργεί ως μεσολαβητής, ανταλλάσσοντας μηνύματα που δεν έχουν σταματήσει από τον πρώτο γύρο αυτής της φάσης συνομιλιών που ξεκίνησε στη χώρα στις 6 Φεβρουαρίου.
«Υπήρξαν καλές εξελίξεις σε σύγκριση με τον προηγούμενο γύρο», είπε ο Αμπάς Αραγτσί. «Τα δύο μέρη θα εργαστούν πάνω σε πιθανά έγγραφα συμφωνίας και θα τα ανταλλάξουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα καταλήξουμε σύντομα σε συμφωνία, αλλά ο δρόμος έχει ξεκινήσει» τόνισε.
«Μπορώ να πω ότι σε σύγκριση με τον τελευταίο γύρο είχαμε πολύ σοβαρές συζητήσεις και υπήρξε μια εποικοδομητική ατμόσφαιρα όπου ανταλλάξαμε τις απόψεις μας», δήλωσε στους δημοσιογράφους στη Γενεύη. «Αυτές οι ιδέες συζητήθηκαν και καταλήξαμε σε ορισμένες συμφωνίες και σε ορισμένες βασικές αρχές. Και με βάση αυτές τις αρχές, τελικά θα συντάξουμε ένα έγγραφο» τόνισε χαρακτηριστικά ο Ιρανός ΥΠΕΞ.
Απειλές από Τραμπ και Χαμενεΐ
Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν με φόντο μια σειρά από πλέον γνωστά αντιφατικά μηνύματα από τον Ντόναλντ Τραμπ, στα οποία είπε ότι πίστευε ότι το Ιράν ήθελε μια συμφωνία, αλλά επίσης τόνισε την ενίσχυση της παρουσίας ναυτικού των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, απάντησε στην παρουσία αμερικανικών πολεμικών πλοίων στα ανοικτά των ακτών του Ομάν - απέναντι από τον Κόλπο από το Ιράν - λέγοντας ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καταστρέψουν την Ισλαμική Δημοκρατία. Εμφανίστηκε δε να απειλεί τα πλοία.
Τα πολεμικά πλοία είναι επικίνδυνα, είπε, αλλά «πιο επικίνδυνο από ένα πολεμικό πλοίο είναι ένα όπλο που μπορεί να το στείλει στον βυθό της θάλασσας».
Το Ιράν ανακοίνωσε επίσης ότι τμήματα των στενών του Ορμούζ θα κλείσουν την Τρίτη για να επιτραπεί στο ιρανικό ναυτικό να πραγματοποιήσει στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά. Το πλήρες κλείσιμο αυτής της στενής πλωτής οδού, που ελέγχεται από το Ιράν, θα προκαλούσε χάος στην εμπορική ναυτιλία.
Ο Τραμπ από την πλευρά του δήλωσε ότι θα είναι σε άμεση επαφή με τις συνομιλίες, αλλά το Ιράν τόνισε ότι ο πρόεδρος θα μιλήσει μόνο με την αμερικανική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον ειδικό απεσταλμένο του, Στιβ Γουίτκοφ, και τον γαμπρό του Τζάρεντ Κούσνερ.
Της ιρανικής πλευράς ηγήθηκε ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος τη Δευτέρα συναντήθηκε με τον γενικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι. Η αμερικανική πλευρά συναντήθηκε με τον Γκρόσι την Τρίτη, υπογραμμίζοντας ότι η επαλήθευση της πυρηνικής βιομηχανίας βρισκόταν στο επίκεντρο του γύρου συνομιλιών της Τρίτης.
Οποιαδήποτε συμφωνία για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν - το μοναδικό επίκεντρο των συνομιλιών της Γενεύης - θα απαιτούσε την πλήρη επιστροφή των επιθεωρητών του ΔΟΑΕ στις εγκαταστάσεις πυρηνικών όπλων του Ιράν, το οποίο έχει προσφερθεί να αραιώσει το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου στο 60%, αλλά αντιτίθεται στην εξαγωγή του αποθέματος στο εξωτερικό, πιθανότατα στη Ρωσία.
Τι θέλουν ΗΠΑ και Ιράν
Προηγούμενες συνομιλίες στο Κάιρο σχετικά με τα πρωτόκολλα Ιράν - ΔΟΑΕ που θα επέτρεπαν στην ΔΟΑΕ πλήρη πρόσβαση σε τρεις κύριες πυρηνικά βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις απέτυχαν. Ένας μικρός αριθμός επιθεωρητών της ΔΟΑΕ εξακολουθεί να εργάζεται στο Ιράν, αλλά δεν έχουν λεπτομερή γνώση της ζημιάς που προκλήθηκε από τους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ ή πόσες φυγοκεντρητές θα μπορούσαν να ξεκινήσουν εκ νέου άμεσα. Η διαδικασία «υποανάμειξης» ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, υποβάθμισής του από την κατηγορία όπλων, είναι μια αναγνωρισμένη τεχνολογία.
Το Ιράν επιδιώκει να επαναβεβαιώσει το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο εγχώρια, ακόμη και αν στην πράξη δεν είναι σε θέση να το κάνει για αρετά χρόνια. Ο αναπληρωτής διευθυντής του υπουργείου Εξωτερικών για την οικονομική διπλωματία, Χαμίντ Γκανμπάρι, δήλωσε πως «για χάρη της βιωσιμότητας μιας συμφωνίας, είναι απαραίτητο οι ΗΠΑ να επωφεληθούν επίσης σε τομείς με υψηλές και γρήγορες οικονομικές αποδόσεις. Στις διαπραγματεύσεις περιλαμβάνονται κοινά συμφέροντα στα πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου, στις επενδύσεις σε ορυχεία, ακόμη και στις αγορές αεροσκαφών».
Πρόσθεσε πως η πυρηνική συμφωνία του 2015 με τις παγκόσμιες δυνάμεις δεν είχε εξασφαλίσει τα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ. «Οι περιορισμένοι ή μπλοκαρισμένοι πόροι του Ιράν αποτελούν επίσης μέρος των διαπραγματεύσεων και η απελευθέρωσή τους πρέπει να υλοποιηθεί», σημέιωσε.
Τα πολιτικά «αγκάθια»
Κατά καιρούς, ο Τραμπ έχει πει ότι το καλύτερο αποτέλεσμα θα ήταν η παραίτηση του Χαμενεΐ, αλλά οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να έχουν στρατηγική για να το επιτύχουν αυτό. Ο Τραμπ από την άλλη δεν έχει δεσμευτεί να υποστηρίξει τον Ρεζά Παχλεβί, τον έκπτωτο γιο του εκλιπόντος πρώην μονάρχη, ο οποίος έχει πολλούς υποστηρικτές και αυτοπροτείνεται ως μεταβατική προσωπικότητα προς τη δημοκρατία.
Στο Ιράν, έχει σχηματιστεί μια Εκτελεστική Επιτροπή για την Ίδρυση ενός Εθνικού Μετώπου Σωτηρίας του Ιράν γύρω από τις τρεις αρχές που έθεσε ο πρώην πρωθυπουργός Μιρ-Χοσεΐν Μουσαβί, ο οποίος μπαίενι τώρα στο 16ο έτος κατ' οίκον περιορισμού του. Οι αρχές είναι: η μη παρέμβαση ξένων δυνάμεων, η απόρριψη του εσωτερικού δεσποτισμού και η δημοκρατική και ειρηνική μετάβαση. Σε μια δήλωση σχηματισμού, η ομάδα ανέφερε ότι ήθελε να είναι «ο συνδετικός κρίκος» μεταξύ των Ιρανών που επιθυμούν ένα ελεύθερο, δίκαιο και αμερόληπτο δημοψήφισμα για να καθοριστεί το μελλοντικό πολιτικό σύστημα του Ιράν.
Σε μια προσπάθεια να σταματήσουν αυτό το κίνημα, οι υπηρεσίες ασφαλείας συνέλαβαν πολλούς κορυφαίους μεταρρυθμιστές πολιτικούς, μαζί με χιλιάδες, κυρίως νέους διαδηλωτές. Μια ομάδα που προηγουμένως πρόσκειτο στον πρόεδρο, Μασούντ Πεζεσκιάν, και λειτουργούσε υπό το λάβαρο του μετώπου Μεταρρύθμισης, συνελήφθη την περασμένη εβδομάδα, αλλά το Σαββατοκύριακο οι περισσότεροι αφέθηκαν ελεύθεροι, κυρίως με εγγύηση. Το πρακτορείο ειδήσεων Fars ανέφερε ότι ο Πεζεσκιάν παρενέβη για να εξασφαλίσει την την απελευθέρωσή τους.
Άλλοι ήταν ακόμα στη φυλακή, όπως ο Mostafa Tajzadeh, στον οποίο αυτή την εβδομάδα επιβλήθηκε νέα ποινή 14 μηνών για προπαγάνδα κατά του καθεστώτος. Ένας άλλος μεταρρυθμιστής, ο Ali Shakouri-Rad, κατηγορήθηκε για προπαγάνδα κατά του καθεστώτος, αφού ισχυρίστηκε ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας ενδέχεται να διεξήγαγαν επιχειρήσεις με επιθέσεις σε τζαμιά. Αναφερόταν σε άρθρο που γράφτηκε από αξιωματικό του IRGC.
Η δικαστική εξουσία δήλωσε την Τρίτη ότι 10.538 διαδηλωτές έχουν κληθεί σε δίκη μέχρι στιγμής και υπάρχουν εκτεταμένες αναφορές για την εισαγγελία που προσπαθεί να αποσπάσει ομολογία υπό πίεση. Μεταξύ άλλων, στους διαδηλωτές επίσης στερείται συστηματικά το δικαίωμα να επιλέξουν τον δικό τους δικηγόρο.
Με πληροφορίες του AlJazeera/Guardian
