Καθώς αποχαιρετάμε το 2025, το Earth.Org συγκεντρώνει τα δέκα πιο καθοριστικά γεγονότα της χρονιάς στον τομέα της κλιματικής αλλαγής και της περιβαλλοντικής προστασίας.
1. Το 2025 ανάμεσα στα θερμότερα έτη στην ιστορία
Το 2025 οδεύει προς την κατάταξή του ως το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί από το 1850, σύμφωνα με με το Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία για τους πρώτους έντεκα μήνες του έτους ξεπέρασε κατά 1,48°C τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τη μακροπρόθεσμη τάση υπερθέρμανσης του πλανήτη, με τα τελευταία δέκα χρόνια να αποτελούν τα θερμότερα στην ιστορία των μετρήσεων.
Η άνοδος αποδίδεται κυρίως στη συνεχιζόμενη αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου και συνδέεται άμεσα με την εντατικοποίηση ακραίων καιρικών φαινομένων.
2. Η COP30 χωρίς σαφή δέσμευση για τα ορυκτά καύσιμα
Η Διάσκεψη COP30 ολοκληρώθηκε χωρίς ρητή αναφορά στην ανάγκη σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων, παρά τις πιέσεις άνω των 80 χωρών και δεκάδων διεθνών οργανισμών. Το αποτέλεσμα θεωρήθηκε σημαντική υποχώρηση σε σχέση με προηγούμενες διασκέψεις.
Υπό την πίεση πετρελαιοπαραγωγών κρατών, υιοθετήθηκε ένας εθελοντικός οδικός χάρτης εκτός της επίσημης διαδικασίας του ΟΗΕ. Η επιλογή αυτή προκάλεσε έντονη κριτική, καθώς εκτιμάται ότι αποδυναμώνει τη διεθνή προσπάθεια περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
3. Αδιέξοδο στη διεθνή συνθήκη για τα πλαστικά
Οι διαπραγματεύσεις για μια παγκόσμια, νομικά δεσμευτική συνθήκη κατά της ρύπανσης των πλαστικών κατέρρευσαν για δεύτερη φορά, αυτή τη φορά στη Γενεύη. Οι συνομιλίες αφορούσαν τον περιορισμό της παραγωγής πλαστικών και τη διαχείριση επικίνδυνων χημικών.
Οι βασικές διαφωνίες εντοπίστηκαν στη χρηματοδότηση και στις δεσμεύσεις των ανεπτυγμένων χωρών προς τις αναπτυσσόμενες. Το αδιέξοδο δημιουργεί αβεβαιότητα για το πότε και πώς θα επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις.
4. Ιστορική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου για το κλίμα
Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι οι κρατικές πρακτικές που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Η γνωμοδότηση αναγνωρίζει την κλιματική κρίση ως υπαρξιακή απειλή για την ανθρωπότητα, ενώ το δικαστήριο υπογράμμισε ότι τα κράτη έχουν νομική υποχρέωση να μειώσουν τις εκπομπές τους και να αποκαταστήσουν τις ζημιές σε ευάλωτες χώρες.
Η απόφαση αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις κλιματικές προσφυγές παγκοσμίως.
5. Ρεκόρ λεύκανσης κοραλλιογενών υφάλων
Οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν τη μεγαλύτερη μαζική λεύκανση κοραλλιών που έχει καταγραφεί ποτέ, με σχεδόν το 84% των υφάλων παγκοσμίως να έχει επηρεαστεί. Το φαινόμενο ξεκίνησε το 2023 και συνεχίστηκε εντός του 2025.
Η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών οδηγεί τα κοράλλια σε θερμικό στρες, προκαλώντας την αποβολή των φυκών που τους δίνουν χρώμα και θρεπτικά συστατικά. Η εξέλιξη απειλεί σοβαρά τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και τις παράκτιες κοινότητες.
6. Η κλιματική αλλαγή ενισχύει τις φονικές καταιγίδες στην Ασία
Μελέτη απόδοσης ευθυνών κατέληξε ότι η κλιματική αλλαγή ενίσχυσε τις καταιγίδες και τις πλημμύρες που έπληξαν τη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, προκαλώντας πάνω από 1.800 θανάτους.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες των ωκεανών ενίσχυσαν την ένταση των φαινομένων, ενώ οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αύξηση της υγρασίας στην ατμόσφαιρα οδηγεί σε πιο έντονες βροχοπτώσεις.
Η περιοχή θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη στην κλιματική κρίση λόγω πληθυσμιακής πυκνότητας και ανεπαρκών υποδομών.
7. Στροφή των ΗΠΑ στον άνθρακα
Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικά διατάγματα με στόχο την αναβίωση της βιομηχανίας άνθρακα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι αποφάσεις περιλαμβάνουν τη χαλάρωση περιβαλλοντικών περιορισμών και την επιτάχυνση αδειοδοτήσεων.
Η πολιτική αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις παγκόσμιες τάσεις απεξάρτησης από τον άνθρακα, με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις να προειδοποιούν πως η επιλογή θα αυξήσει τις εκπομπές και θα υπονομεύσει τους κλιματικούς στόχους της χώρας.
8. Σε ισχύ το 2026 η Συνθήκη για την Ανοιχτή Θάλασσα
Η Συνθήκη του ΟΗΕ για την προστασία της βιοποικιλότητας στην ανοιχτή θάλασσα ξεπέρασε το όριο επικυρώσεων και θα τεθεί σε ισχύ το 2026. Πρόκειται για την πρώτη διεθνή συμφωνία που ρυθμίζει ολοκληρωμένα τις περιοχές πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας.
Η συνθήκη προβλέπει τη δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών και την υποχρεωτική περιβαλλοντική αξιολόγηση δραστηριοτήτων, όπως η εξόρυξη στον βυθό. Στόχος είναι η προστασία του 30% των διεθνών υδάτων.
9. Ανάκαμψη των πράσινων θαλάσσιων χελωνών
Η IUCN ανακοίνωσε ότι οι πράσινες θαλάσσιες χελώνες δεν θεωρούνται πλέον απειλούμενο είδος, έπειτα από δεκαετίες στοχευμένων δράσεων προστασίας. Οι πληθυσμοί τους παρουσιάζουν σταθερή αύξηση από τη δεκαετία του 1970.
Η επιτυχία αποδίδεται στη φύλαξη παραλιών ωοτοκίας, τη μείωση της παράνομης αλιείας και την εφαρμογή τεχνολογιών που περιορίζουν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα.
Παρά τη βελτίωση, οι ειδικοί τονίζουν ότι η επαγρύπνηση παραμένει αναγκαία.
10. Εταιρείες ορυκτών καυσίμων συνδέονται με καύσωνες
Νέα επιστημονική μελέτη συνέδεσε συγκεκριμένες μεγάλες εταιρείες ορυκτών καυσίμων με εκατοντάδες ακραίους καύσωνες παγκοσμίως.
Κάπως έτσι, για πρώτη φορά, αποδόθηκε μετρήσιμη ευθύνη σε μεμονωμένες επιχειρήσεις.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χωρίς τις εκπομπές αυτών των εταιρειών, πολλά από τα ακραία φαινόμενα δεν θα είχαν συμβεί. Το εύρημα ενισχύει τα επιχειρήματα υπέρ της λογοδοσίας του εταιρικού τομέα για την κλιματική κρίση.
