Η ΕΕ δέχεται κριτική, καθώς βιάστηκε να «παγώσει» τις κυρώσεις κατά της κυβέρνησης του Ισραήλ, την ώρα που η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα κρέμεται κυριολεκτικά από μια κλωστή.
Μετά τη χθεσινή συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, Κάγια Κάλλας, ανακοίνωσε πως διακόπτεται η αναστολή της προτιμησιακής εμπορικής σχέσης με το Ισραήλ, καθώς και οι κυρώσεις κατά προσώπων που ευθύνονται για την όξυνση της σύγκρουσης και από τις δύο πλευρές.
«Το πλαίσιο έχει αλλάξει από τότε που προτάθηκαν τα μέτρα τον προηγούμενο μήνα», είπε η Κάλλας. «Δεν προχωρούμε τώρα με τα μέτρα, αλλά ούτε τα αφαιρούμε από το τραπέζι, γιατί η κατάσταση είναι εύθραυστη».
Δύο πρώην ανώτατοι αξιωματούχοι της ΕΕ, μιλώντας χωριστά, επέκριναν την απόφαση να μην προχωρήσουν οι κυρώσεις.
Ο Σβεν Κουν φον Μπούργκσντορφ, πρώην εκπρόσωπος της ΕΕ στα Παλαιστινιακά Εδάφη, δήλωσε στον Guardian ότι η Κάλλας «απέτυχε να αντιληφθεί το νόημα» όσον αφορά το αίτημα για λογοδοσία. «Οι κυρώσεις δεν είναι μόνο ένα μέτρο για να υποχρεώσεις ή να εξαναγκάσεις τρίτο μέρος να αλλάξει ή να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του. Τα περιοριστικά μέτρα είναι ένα από τα εργαλεία που η Ένωση έχει δώσει στον εαυτό της προκειμένου να αντιδρά σε παραβιάσεις τόσο του ευρωπαϊκού όσο και του διεθνούς δικαίου», είπε.
Η ΕΕ κατέληξε τον Ιούνιο ότι το Ισραήλ παραβίασε υποχρεώσεις που έχει αναλάβει στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης, η οποία ρυθμίζει το εμπόριο και τη συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών. Οι νομικοί υποστηρίζουν ότι η ΕΕ είναι επίσης υποχρεωμένη να διασφαλίσει ότι η πολιτική της είναι συμβατή με μια μη δεσμευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου το 2024, που απαιτεί από το Ισραήλ να τερματίσει την κατοχή των Παλαιστινιακών Εδαφών το συντομότερο δυνατό.
Ο Μπούργκσντορφ προώθησε την προηγούμενη εβδομάδα δήλωση υπογεγραμμένη από 414 πρώην ανώτερους διπλωμάτες και αξιωματούχους, καλώντας σε αποφασιστική δράση της ΕΕ «κατά των υπονομευτών και των εξτρεμιστών και από τις δύο πλευρές», των οποίων οι ενέργειες απειλούν «την ίδρυση μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους».
Η δήλωση χαιρέτισε το σχέδιο Τραμπ, αλλά σημείωνε ότι το ζήτημα της αυτοδιάθεσης των Παλαιστινίων αντιμετωπίζεται μόνο «αόριστα».
Η Ναταλί Τότσι, πρώην σύμβουλος δύο υψηλών εκπροσώπων της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, δήλωσε ότι η χειρότερη δυνατή εξέλιξη για την ΕΕ θα ήταν να εγκαταλείψει τις κυρώσεις.
«Αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που θα έπρεπε να κάνουμε, γιατί είναι ακριβώς η στιγμή που χρειάζεται να διατηρήσουμε την πίεση. Όλοι γνωρίζουμε ότι σίγουρα δεν είναι δεδομένο ότι αυτό το σχέδιο θα υλοποιηθεί», είπε η Τότσι στον Guardian, αναφερόμενη στην πρώτη φάση του σχεδίου Τραμπ, η οποία σημαδεύτηκε από βία.
«Φοβάμαι ότι… οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θεσμοί θα επιστρέψουν… σε παλαιά, γνώριμα μοτίβα», πρόσθεσε.
Οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν τη σύγκρουση Ισραήλ-Γάζας σε σύνοδο κορυφής την Πέμπτη. Σε αυτήν αναμένονται οι παραδοσιακές διαιρέσεις μεταξύ ένθερμων υποστηρικτών της Παλαιστίνης, όπως η Ισπανία και η Ιρλανδία, και πιστών συμμάχων της εθνικιστικής κυβέρνησης του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, όπως η Ουγγαρία και η Τσεχία.
Η ΕΕ χαιρέτισε το σχέδιο Τραμπ, αλλά σε έγγραφο που διέρρευσε και είδε ο Guardian φαίνεται να εκτιμά ότι ο ρόλος της Παλαιστινιακής Αρχής και η λύση δύο κρατών θα μπορούσαν να «αναπτυχθούν περαιτέρω». Το έγγραφο της ΕΕ σημειώνει εξάλλου ότι το σχέδιο Τραμπ «δεν αντιμετωπίζει την κατάσταση στη Δυτική Όχθη».
Ο Μπούργκσντορφ τόνισε ότι είναι σημαντικό η ΕΕ να είναι ενεργός διπλωματικός παίκτης για να καλύψει τα «κενά» στο σχέδιο Τραμπ: «Πρέπει να εργαστούμε για μια πολύ ισχυρή εντολή του ΟΗΕ, μια εντολή που να επιτρέπει σε διεθνείς εταίρους να αναπτύσσουν στρατεύματα και δυνάμεις ασφαλείας για να διασφαλίζουν την ασφάλεια στη Λωρίδα της Γάζας», είπε.
Η Αίγυπτος αναμένεται να ηγηθεί της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης, με στρατεύματα να προέρχονται επίσης από Τουρκία, Ινδονησία και Αζερμπαϊτζάν. Οι ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι έχουν επαινέσει τον ρόλο του Καΐρου ως μεσολαβητή στη σύγκρουση, αναμένεται να συναντηθούν με τον πρόεδρο της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, στις Βρυξέλλες την Τετάρτη.
Η ΕΕ είχε την ευκαιρία «να δείξει στον κόσμο ότι αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες πέρα από το απλά να ‘πληρώνουμε’», δήλωσε ο Μπούργκσντορφ. «Πρέπει να ανέβουμε επίπεδο και να έχουμε πολιτικές φιλοδοξίες».
Ο Κλάουντιο Φραντσαβίλα, αναπληρωτής διευθυντής της Human Rights Watch για την ΕΕ, δήλωσε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να προστατεύουν τις ισραηλινές αρχές από τη λογοδοσία.
Απαντώντας στη δήλωση της Κάλλας, είπε: «Αυτό που μπορεί να έχει αλλάξει μέχρι τώρα είναι η κλίμακα και η ένταση των εγκλημάτων φρικαλεότητας του Ισραήλ στη Γάζα· αλλά η παράνομη κατοχή και τα εγκλήματα απαρτχάιντ, η βίαιη εκδίωξη, τα βασανιστήρια και η καταπίεση των Παλαιστινίων συνεχίζονται με αμείωτη ένταση».
