Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σήμερα τη μερική αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ για θέματα που σχετίζονται με το εμπόριο, καθώς και την επιβολή κυρώσεων κατά δύο ακροδεξιών υπουργών της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
«Θέλω να είμαι πολύ σαφής, ο στόχος δεν είναι να τιμωρηθεί το Ισραήλ», υποστήριξε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ, Κάγια Κάλας. «Ο στόχος είναι να βελτιωθεί η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα».
Η Κομισιόν προτείνει την αναστολή των βασικών διατάξεων της Συμφωνίας που σχετίζονται με το εμπόριο. Αυτό στην πράξη σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι στις εισαγωγές αγαθών από το Ισραήλ στην ΕΕ, θα επιβάλλονται δασμοί στο επίπεδο που ισχύουν για οποιαδήποτε άλλη τρίτη χώρα με την οποία η ΕΕ δεν έχει συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών.
Η Επιτροπή αναστέλλει επίσης τη διμερή στήριξή της προς το Ισραήλ, με εξαίρεση τη στήριξη προς την κοινωνία των πολιτών και το Yad Vashem. Συγκεκριμένα, αυτό επηρεάζει τα μελλοντικά ετήσια κονδύλια μεταξύ 2025 και 2027, καθώς και τα εν εξελίξει έργα θεσμικής συνεργασίας με το Ισραήλ και τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του μηχανισμού περιφερειακής συνεργασίας ΕΕ-Ισραήλ.
Η ΕΕ είναι υπεύθυνη για το 32% του συνόλου του εμπορίου αγαθών του Ισραήλ με τον υπόλοιπο κόσμο, απορροφώντας αγαθά αξίας περίπου 16 δισ. ευρώ το 2024.
Οι ισραηλινές εξαγωγές περιλαμβάνουν τα πάντα, από κινητήρες αεροσκαφών έως φαρμακευτικά προϊόντα, όπως αυτά της Teva. Ωστόσο, δεν εξάγονται όλα τα αγαθά με δασμούς, καθώς για παράδειγμα δεν επιβάλλονται δασμοί στα φαρμακευτικά προϊόντα βάσει μακροχρόνιας συμφωνίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Το Ισραήλ παραβίασε τις υποχρεώσεις του
Οι προτάσεις της Επιτροπής έρχονται σε συνέχεια μιας επανεξέτασης της συμμόρφωσης του Ισραήλ με το Άρθρο 2 της Συμφωνίας Σύνδεσης, κατά την οποία διαπιστώθηκε ότι «οι ενέργειες που έλαβε η ισραηλινή κυβέρνηση αποτελούν παραβίαση ουσιωδών στοιχείων που σχετίζονται με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών». Αυτό δίνει το δικαίωμα στην ΕΕ να αναστείλει μονομερώς τη Συμφωνία.
Συγκεκριμένα, η παραβίαση αφορά στην «ταχέως επιδεινούμενη ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα μετά την στρατιωτική επέμβαση του Ισραήλ, τον αποκλεισμό της ανθρωπιστικής βοήθειας, την εντατικοποίηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και την απόφαση των ισραηλινών αρχών να προωθήσουν το σχέδιο οικισμού στην λεγόμενη περιοχή E1 της Δυτικής Όχθης, η οποία υπονομεύει περαιτέρω τη λύση των δύο κρατών».
Αξίζει να σημειωθεί πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε παράλληλα την επιβολή κυρώσεων κατά «εξτρεμιστών υπουργών της ισραηλινής κυβέρνησης», στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Καθεστώτος Κυρώσεων της ΕΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόκειται για τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Ίταμαρ Μπεν Γκβιρ (πρώην υπουργός άμυνας) και τον υπουργό οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς. Προτείνονται, επίσης, νέες κυρώσεις κατά «βίαιων εποίκων» και συγκεκριμένα κατά τριών προσώπων και έξι οντοτήτων. Η Επιτροπή προτείνει κυρώσεις κατά δέκα μελών του πολιτικού γραφείου της Χαμάς.
Το Συμβούλιο της ΕΕ πρέπει να εγκρίνει την απόφαση για τις κυρώσεις, με ειδική πλειοψηφία.
Στο πλαίσιο του συστήματος ειδικής πλειοψηφίας (QMV), πρέπει να πληρούνται δύο προϋποθέσεις: Το 55% των κρατών μελών πρέπει να στηρίξει την πρόταση - αυτό σημαίνει 15 από τα 27 κράτη μέλη - ενώ η πρόταση πρέπει να υποστηρίζεται από κράτη μέλη που αντιπροσωπεύουν το 65% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ.
Σύμφωνα με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «τα φρικιαστικά γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στη Γάζα σε καθημερινή βάση πρέπει να σταματήσουν. Πρέπει να υπάρξει άμεση κατάπαυση του πυρός, απεριόριστη πρόσβαση για όλη την ανθρωπιστική βοήθεια και απελευθέρωση όλων των ομήρων που κρατούνται από τη Χαμάς.
»Η ΕΕ παραμένει ο μεγαλύτερος χορηγός ανθρωπιστικής βοήθειας και αταλάντευτος υπέρμαχος της λύσης των δύο κρατών. Αντικατοπτρίζοντας αυτές τις δεσμεύσεις αρχής και λαμβάνοντας υπόψη τις σοβαρές πρόσφατες εξελίξεις στη Δυτική Όχθη, προτείνουμε να ανασταλούν οι εμπορικές παραχωρήσεις με το Ισραήλ, να επιβληθούν κυρώσεις σε εξτρεμιστές υπουργούς και βίαιους εποίκους και να ανασταλεί η διμερής στήριξη προς το Ισραήλ, χωρίς να επηρεαστεί το έργο μας με την ισραηλινή κοινωνία των πολιτών ή το Yad Vashem.»
