Ο Ντόναλντ Τραμπ πανηγυρίζει την «εξόδο» από την χειρότερη κρίση των σχέσεων της Αμερικής με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να απολαύσει «την ειρήνη και την αρμονία»
Χαρακτηρίζοντας «χλιαρή» την πυραυλική απάντηση της Τεχεράνης τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε «ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ» στον κόσμο, καλωσορίζοντας στο Truth Social την «ΩΡΑ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ!».
Τα πληθωρικά σχόλια του Τραμπ είναι ένα σημάδι πως εκτιμά ότι η εμπλοκή των ΗΠΑ έληξε - τουλάχιστον προς το παρόν - σημειώνει ο Stephen Collinson στο CNN. Οι εκεχειρίες στη Μέση Ανατολή βέβαια αποδεικνύονται εύθραυστες.
Αυτό αποδεικνύουν περίτρανα οι απειλές που εκτόξευσε την τελευταία ώρα το Ισραήλ, καταγγέλλοντας την Τεχεράνη πως παραβίασε τη συμφωνία εκτοξεύοντας δύο πυραύλους το πρωί της Τρίτης.
Ο πρόεδρος διατυμπανίζει τις επιτυχίες του ως «ειρηνοποιός» και «άριστος διαπραγματευτής», μόλις 48 ώρες αφότου αμερικανικά stealth χτύπησαν το Ιράν.
«Νομίζω ότι η κατάπαυση του πυρός θα κρατήσει για πάντα», περηφανεύτηκε ο Τραμπ στο NBC News το βράδυ της Δευτέρας, προβλέποντας ότι το Ισραήλ και το Ιράν δεν θα επιτεθούν ποτέ ξανά το ένα το άλλο.
Αυτός είναι ένας τολμηρός ισχυρισμός, δεδομένης της φήμης της Μέσης Ανατολής.
Και μπορεί οι ικανότητες του Τραμπ στο μάρκετινγκ να είναι αναμφισβήτητες, ωστόσο η συνέχεια θα δείξει αν η «επανάστασή» του είναι πραγματική ή απλώς άλλη μια ψευδαίσθηση.
Έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως ισχυρίστηκε ο Τραμπ, πραγματικά εξασφαλίσει την «εξολόθρευση» του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, μιας υπαρξιακής απειλής για το Ισραήλ; Ή μήπως όλα αυτά είναι μια κλασσική συνταγή Τραμπ.
Η σύγκρουση αφήνει πίσω αναμφίβολα μια «εκκρεμότητα», αφού το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου - που φέρεται να έχει κρύψει - θα μπορούσε να μετατραπεί (σχετικά) γρήγορα σε βόμβα.
Ένας γρήγορος τερματισμός των μαχών θα διαμόρφωνε μια νέα «κληρονομιά» Τραμπ, δίνοντας ώθηση στη μέχρι πρότινος αποτυχημένη εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Αλλά μπορεί να αλλάξει πραγματικά γνώμη ο κόσμος για τον «χαοτικό» πρόεδρο, αν όντως βοηθήσει στην αποκλιμάκωση των εντάσεων σε μια αιματοβαμμένη περιοχή;
Τι θα συμβεί με το Ισραήλ; Εμπιστεύεται ο Τραμπ τον Νετανιάχου ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις του στο Ιράν; Θα λάβει επιτέλους το Ισραήλ μέτρα για να ανακουφίσει την αγωνία των Παλαιστινίων αμάχων, που λιμοκτονούν και πεθαίνουν κατά χιλιάδες στην επίθεση στη Γάζα;
Από την άλλη η Τεχεράνη θα ανατρέψει το καθεστώς των μουλάδων που πολλοί από τους πολίτες λαχταρούν;
Οι επιτυχίες του Τραμπ και τα «red flags» του χαοτικού προέδρου
Ο Αμερικανός πρόεδρος παλεύει για μια σημαντική επιτυχία στην εξωτερική πολιτική κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του. Έχει βάλει συγκεκριμένα ένα στοίχημα που πολλοί επικριτές του θεώρησαν ανεύθυνο - ότι θα μπορούσε να χτυπήσει τα πυρηνικά εργοστάσια του Ιράν χωρίς να βυθίσει τις ΗΠΑ σε ένα νέο τέλμα στη Μέση Ανατολή.
Μέχρι στιγμής, έχει αποδειχθεί σωστός. Ενώ ο Τραμπ φαινόταν σε πρώτη φάση επιφυλακτικός για την επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν, φαίνεται πως εκμεταλλεύτηκε το «παράθυρο» που βρήκε προκειμένου να χτυπήσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με μικρό κόστος για τις ΗΠΑ.
Σίγουρα στάθηκε τυχερός αν και επέδειξε επίσης στρατηγική οξυδέρκεια και αποφασιστικότητα.
Εφόσον η σύγκρουση πράγματι σταματήσει, ο Τραμπ πιθανότατα θα απολαύσει μια πολιτική ώθηση στο εσωτερικό, τουλάχιστον στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών, και θα καταφέρει να επουλώσει τις πληγές στη βάση του MAGA, όπου ορισμένοι υποστηρικτές του αισθάνθηκαν «προδομένοι».
Η τελευταία κρίση αποκάλυψε ότι ο Τραμπ δεν είναι τελικά ούτε φερέφωνο των γερακιών του GOP, αλλά ούτε και των λαϊκιστών του «MAGA». Γύρω του έχε πλέον έναν νέο κύκλο εμπιστοσύνης, που περιλαμβάνει τον στρατηγό Νταν Κέιν, τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ και τον απεσταλμένο του στη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ. Αντίθετα, οι καρέκλες των Τούλσι Γκάμπαρντ και Πιτ Χέγκσεθ «τρέμουν» - σημειώνει το CNN.
Η κρίση όμως βάρεσε και κάποια «καμπανάκια»: Ο Τραμπ έσυρε τις ΗΠΑ στον πόλεμο χωρίς να προετοιμάσει τους Αμερικανούς, ενώ πολιτικοποίησε τις διαβουλεύσεις κρατώντας τους κορυφαίους Δημοκρατικούς μακριά από τη λήψη των αποφάσεων.
Αυτή ήταν η τελευταία από μια σειρά περιπτώσεις κατά τις οποίες ο Τραμπ έδειξε περιφρόνηση για τον συνταγματικό ρόλο του Κογκρέσου.
Αξίζει να σημειωθεί πως μέχρι αυτή την ώρα, ο Τραμπ δεν έχει φροντίσει να αποκαλύψει στους Αμερικανούς τις πληροφορίες που χρησιμοποίησε για να υποστηρίξει την αμερικανική επίθεση με την αιτιολογία ότι το Ιράν βρισκόταν «εβδομάδες μακριά από ένα πυρηνικό όπλο».
Το βασικό ερώτημα ψάχνει ακόμη απάντηση
Σε κάθε περίπτωση βέβαια το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει από τη σύγκρουση παραμένει αναπάντητο: Πού είναι το ιρανικό εμπλουτισμένο ουράνιο και πώς θα διασφαλιστεί ότι δεν θα μετατραπεί σε όπλο μαζικής καταστροφής;
Στο διάγγελμά του αργά το βράδυ του Σαββάτου, ο Τραμπ δήλωσε ότι στόχος της επιχειρήσης ήταν «η καταστροφή της ικανότητας πυρηνικού εμπλουτισμού του Ιράν και η παύση της πυρηνικής απειλής που συνιστά ο ν.1 κρατικός χορηγός της τρομοκρατίας στον κόσμο».
Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι ιρανικές εγκαταστάσεις στο Ισφαχάν, τη Νατάνζ και το Φορντό υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Όμως είναι πολύ νωρίς για πανηγυρισμούς.
Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Ράφαελ Γκρόσι, για παράδειγμα, δήλωσε στον Fareed Zakaria του CNN την Κυριακή ότι το Ιράν φρόντισε να «προστατεύσει» ένα απόθεμα 400 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% - λίγο πριν από το 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
Ο Τραμπ, εν τω μεταξύ, είναι πεπεισμένος ότι η στρατηγική των βομβαρδισμών θα φέρει πίσω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων τους Ιρανούς, κάτι ωστόσο που παραμένει αμφίβολο.
Οι στρατιωτικοί ηγέτες της Τεχεράνης θα μπορούσαν κάλλιστα να λάβουν το ακρίβως αντίθετο μάθημα από τη σύγκρουση - ότι ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει η επανάσταση είναι να αποκτήσει μια πυρηνική βόμβα που θα αποτρέψει μελλοντικές επιθέσεις.
Δεν υπάρχει ακόμη κανένα σημάδι πως ο όρος του τερματισμού του πυρηνικού προγράμματος θα γίνει αποδεκτός από την Τεχεράνη. Από τη σκοπιά της μη διάδοσης των πυρηνικών, η απόφαση του Τραμπ να χτυπήσει το Ιράν ήταν μια απερίσκεπτη, ανεύθυνη κλιμάκωση που είναι πιθανό να ωθήσει το Ιράν πιο κοντά στα όπλα μαζικής καταστροφής μακροπρόθεσμα.
Τα χτυπήματα προκάλεσαν ζημιές σε βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις ωστόσο η τεχνογνωσία είναι αδύνατο να βομβαρδιστεί, ενώ το εμπλουτισμένο ουράνιο «φυγαδεύτηκε».
Η νέα εικόνα της Μέσης Ανατολής και το «στοίχημα» Τραμπ
Το γεγονός ότι η εκτόξευση των ιρανικών πυραύλων με στόχο μια τεράστια αμερικανική βάση στο Κατάρ αναχαιτίστηκε εύκολα αποκάλυψε την αδυναμία της Τεχεράνης, έπειτα από την απώλεια ελέγχου του εναέριου χώρου της.
Την ίδια ώρα η επιρροή της εκτός συνόρων έχει αποδυναμωθεί σημαντικά.
Το περιφερειακό δίκτυο των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης - η Χεζμπολάχ στο Λίβανο, η Χαμάς στη Γάζα και οι Χούθις στην Υεμένη - θεωρούνταν κάποτε οι «σωματοφύλακες» του Ιράν έναντι των ισραηλινών επιθέσεων στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Είκοσι μήνες ισραηλινών επιθέσεων, ωστόσο, φαίνεται πως κατέστρεψαν τους πληρεξουσίους του, αφήνοντας εκτεθειμένο το ιρανικό καθεστώς.
Το Ισραήλ είναι τώρα μια κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη. Και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ - όπως η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ - αποκτούν όλο και πιο ενισχυμένους ρόλους σε αυτή τη μεταμορφωμένη Μέση Ανατολή.
Εν τω μεταξύ, η αβεβαιότητα «θολώνει» τα νερά στο εσωτερικό του Ιράν. Μια ήδη δύσκολη μετάβαση είναι τώρα ακόμη πιο επιβαρυμένη - γράφει ο Stephen Collinson, ο οποίος τονίζει εξάλλου πως, παρά τις εκκλήσεις για αλλαγή καθεστώτος στην Ουάσιγκτον και το Ισραήλ, περισσότερη καταστολή φαίνεται πιθανή.
Αντίστοιχη αποδεικνύεται και η «τρικυμία» στο Ισραήλ: Η απροθυμία του Νετανιάχου να καταλήξει σε μια κατάπαυση του πυρός με τη Χαμάς και αυτός ο ζήλος του να μεταφέρει τον πόλεμος στο ιρανικό έδαφος θεωρούνται ευρέως ως τέχνασμα για να παραμείνει στην εξουσία εν μέσω προσωπικών σκανδάλων και αποτυχίας να τελειώσει τον πόλεμο στην Γάζα και να επιστρέψει τους Ισραηλινούς ομήρους.
Παρόλα αυτά αν επιστρέψει μια κάποια ειρήνη, ο Νετανιάχου θα μπορέσει να επωφεληθεί πολιτικά από το χτύπημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν - που αποτελεί προσωπικό του στοίχημα εδώ και δεκαετίες.
Η δυναμική Τραμπ-Νετανιάχου κρίνεται εξίσου ενδιαφέρουσα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν σταμάτησε ποτέ να αναζητά ευκαιρίας για να αυξήσει την ισχύ του. Αν έχει τη διάθεση, θα μπορούσε τώρα να εκμεταλλευτεί το «τεράστιο χρέος» του Ισραήλ για να πιέσει για μια ειρηνευτική συμφωνία στη Γάζα.
