Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει κατενθουσιασμένος με το αποτέλεσμα των αμερικανικών βομβαρδισμών κατά του κέντρου εμπλουτισμού ουρανίου του Φορντό και των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Νατάνζ και της Ισφαχάν, εντείνεται εύλογα η ανησυχία για τις επιπτώσεις του χτυπήματος.
Οι ειδικοί του ΙΑΕΑ τονίζουν ότι αυτήν την στιγμή είναι δύσκολο να αποτιμηθεί η έκταση των ζημιών, κυρίως στις υπόγειες εγκαταστάσεις του Φορντό όπου βρίσκονται χιλιάδες συσκευές φυγοκέντρισης, ωστόσο οι δορυφορικές εικόνες που δείχνουν κινητικότητα πριν από την επίθεση υποδηλώνουν ότι τουλάχιστον ένα μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου είχε ήδη μεταφερθεί σε άγνωστη τοποθεσία.
«Κρατήρες είναι πλέον ορατοί στο Φορντό», δήλωσε τη Δευτέρα ο Ράφαελ Γκρόσι. «Δεδομένου του φορτίου των εκρηκτικών που χρησιμοποιήθηκε και της εξαιρετικής ευαισθησίας των συσκευών φυγοκέντρισης στις δονήσεις, περιμένουμε ότι οι ζημιές που προκλήθηκαν είναι σοβαρές. Αλλά κανείς δεν είναι αυτήν την στιγμή σε θέση να τις αποτιμήσει πλήρως».
Οσο για το Ισφαχάν, τα νέα κτίρια χτυπήθηκαν από τις ΗΠΑ μετά τις ζημιές που υπέστη το σύμπλεγμα από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. «Οι είσοδοι των τούνελ που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση του εμπλουτισμένου ουρανίου μοιάζει να έχουν χτυπηθεί», πρόσθεσε ο Γκρόσι.
Αφού το Πεντάγωνο διαφημίζει ότι «κατέστρεψε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα» και ο ΙΑΕΑ μιλά για σοβαρές ζημιές, πώς μπορεί να έχει αποφευχθεί ένα γεγονός τύπου Τσερνόμπιλ ή τελοσπάντων πως δικαιολογείται ότι μέχρι αυτή την ώρα δεν έχει παρατηρηθεί καμία διαρροή ραδιενέργειας;
Ο αναπληρωτής καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής του ΕΚΠΑ, Θεόδωρος Μερτζιμέκης, μας δίνει την απάντηση, κάνοντας αρχικά μια διάκριση μεταξύ των διαφόρων μορφών ουρανίου.
Όπως εξηγεί, έχουμε το φυσικό ουράνιο κι έπειτα έχουμε εργασίες εμπλουτισμού: Δηλαδή φυσικό ουράνιο που έχουμε πάρει από ένα ορυχείο και στο οποίο έχουμε αλλάξει την αναλογία των δύο κύριων ισοτόπων του - από το 99% και 1% στο 96% και 4%. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε επλουτισμένο ουρανίου της τάξης του 4%, που επιτρέπει τη λειτουργία ενός πυρηνικού αντιδραστήρα παραγωγής ενέργειας. Αυτή είναι η κατεξοχήν ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.
Όταν ωστόσο θέλεις να φτιάξεις πυρηνικές βόμβες ή πυρηνικές κεφαλές, αυτό το 4% δεν επαρκεί, καθώς δεν μπορεί να προκαλέσει ισχυρές εκρήξεις. Εκεί χρειάζεται ένας εμπλουτισμός πολύ μεγαλύτερος, της τάξης του 90%.
Οι τελευταίες επιθέσεις στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν έγιναν σε εγκαταστάσεις που φημολογείται ότι είχαν εμπλουτισμένο ουράνιο της τάξης του 60%. Ωστόσο τόσο η Τεχεράνη όσο και ο ΙΑΕΑ έχουν δηλώσει πως το εμπλουτισμένο ουράνιο έχει απομακρυνθεί από την τοποθεσία.
Στις εγκαταστάσεις φαίνεται πως είχε παραμείνει κατά βάση φυσικό ουράνιο, που δεν έχει υποστεί υπεξεργασία και δεν είναι εμπλουτισμένο. Έχει μια πολύ χαμηλή ακτινοβολία και πολύ εντοπισμένη, δηλαδή δεν μπορεί να βλάψει - πολλώ δε μάλλον όταν βρίσκεται σε βάθος 200-300 μέτρων.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος σε αυτές τις μονάδες επεξεργασίας είναι η τοξικότητα και όχι η ραδιενέργεια - τονίζει ο Θ. Μερτζιμέκης.
Διευκρινίζει παράλληλα πως αν είχε βομβαρδιστεί ένας ηλεκτροπαραγωγικός αντιδραστήρας που δουλεύει με εμπλουτισμένο ουράνιο της ταξης του 3-4% (όπως ας πούμε το Τσέρνομπιλ), τότε θα καιγόταν ουράνιο παράγοντας κάτι πολύ πιο ραδιενεργό, όπως καίσιο, στρόντιο και ιώδιο.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής, «αυτά τα ισότοπα αν τα βομβαρδίσεις και βγουν στην ατμόσφαιρα είναι πολύ πιο βλαβερά». «Απελευθερώνουν πολύ μεγάλη ποσότητα ραδιενέργειας σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα - κάτι που ενέχει κινδύνους για το οικοσύστημα και τον άνθρωπο».
Στη συγκεκριμένη περίπτωση ωστόσο δεν έχουμε κάτι τέτοιο, αφού οποιοδήποτε χτύπημα σε ηλεκτροπαραγωγικό αντιδραστήρα θα προκαλούσε πολύ μεγάλη ζημιά χωρίς κανένα όφελος για τα στρατηγικά συμφέροντα ΗΠΑ και Ισραήλ.
Τα χτυπήματα, σύμφωνα με τον Θεόδωρο Μερτζιμέκη, είναι για την ώρα απολύτως στοχευμένα και αποκαλύπτουν πως στόχος είναι να καταστραφούν τα μηχανήματα εμπλουτισμού και οι σχετικές υποδομές.
