Το Ισραήλ δεν έχει κρύψει την επιθυμία του να καταστρέψει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αλλά η μόνη βόμβα που πιστεύεται ότι είναι αρκετά ισχυρή για να διεισδύσει στις εγκαταστάσεις του Φορντό είναι μια αμερικανική βόμβα «bunker buster», την οποία οι Ισραηλινοί δεν διαθέτουν - ακόμη.
Πέντε σήραγγες, ένα κτήριο υποστήριξης και μια μεγάλη περίμετρος ασφαλείας: Αυτά είναι τα μόνα που μπορεί να δει κανείς στις πρόσφατες δορυφορικές εικόνες του μυστηριώδους εργοστασίου εμπλουτισμού καυσίμων, που δημοσιεύει το CNN.
Το αυστηρά φυλασσόμενο συγκρότημα που είναι χτισμένο κοντά στην ιερή πόλη Qom έχει τροφοδοτήσει εικασίες σχετικά με την πραγματική φύση και το μέγεθός του από τότε που έγινε γνωστή η ύπαρξή του το 2009.
Ένα μεγάλο μέρος όσων γνωρίζουμε γι' αυτό προέρχεται από ένα σωρό ιρανικών εγγράφων που εκλάπησαν πριν από χρόνια από τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες.
Οι κύριες αίθουσές του εκτιμάται ότι βρίσκονται 80 έως 90 μέτρα (περίπου 262 έως 295 πόδια) κάτω από το έδαφος - ασφαλείς από κάθε αεροπορική βόμβα που είναι γνωστό ότι διαθέτει το Ισραήλ, καθιστώντας την καταστροφή της εγκατάστασης από αέρος σχεδόν αδύνατη.
Καθώς η Τεχεράνη υποφέρει από μια σειρά καταστροφικών ισραηλινών χτυπημάτων, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν μπορεί να σπεύσει τώρα να μετατρέψει στο Φορντό τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου σε πυρηνική βόμβα.
Το Ισραήλ έχει στοχοποιήσει τις τελευταίες ημέρες την εγκατάσταση, αλλά, σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), μέχρι στιγμής δεν κατόρθωσε να την καταστρέψει.
Πρόσφατες εκθέσεις του ΙΑΕΑ έδειξαν ότι το Ιράν είχε αυξήσει την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου σε επίπεδο 60% στις εγκαταστάσεις του Φορντό, οι οποίες, σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες και τον ΙΑΕΑ, περιλαμβάνουν πλέον 2.700 φυγόκεντρους.
«Η σημαντικά αυξημένη παραγωγή και συσσώρευση εξαιρετικά εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, το μόνο κράτος που δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα και παράγει τέτοιο πυρηνικό υλικό, προκαλεί σοβαρή ανησυχία», ανέφερε ο ΙΑΕΑ σε έκθεσή του στις 31 Μαΐου.
«Ένα από τα πράγματα που ανέβασαν την ένταση, ήταν ότι δεν έχουν κανένα λόγο να το κάνουν αυτό, παρά μόνο για να μπορέσουν στη συνέχεια να κάνουν το επόμενο βήμα και να το μετατρέψουν σε πυρηνικό όπλο», δηλώνει ο David Albright, επικεφαλής του Ινστιτούτου Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας (ISIS) με έδρα την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με το ISIS, «το Ιράν μπορεί να μετατρέψει το σημερινό απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου σε 233 κιλά ουρανίου κατάλληλου για χρήση σε όπλα μαζικής καταστροφής μέσα σε τρεις εβδομάδες στο εργοστάσιο του Φορντό». Το ουράνιο αυτό επαρκεί για εννέα πυρηνικά όπλα.
Μπορεί να καταστραφεί το Φορντό;
Το Φορντό αποτελεί μοναδική πρόκληση για τον ισραηλινό στρατό λόγω του βάθους των υπόγειων εγκαταστάσεων του.
Για να προκληθεί ουσιαστική ζημιά στην εγκατάσταση θα πρέπει να στοχοποιηθεί από μια βόμβα «bunker buster» που είναι σε θέση να διεισδύσει βαθιά κάτω από την επιφάνεια.
Το Ισραήλ πιστεύεται ότι διαθέτει τέτοια όπλα, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν μόνο σε βάθος μικρότερο των 10 μέτρων. Οι ΗΠΑ, ωστόσο, διαθέτουν μια βόμβα που θα μπορούσε να κάνει τη δουλειά: την GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP) των 13.000 κιλών (30.000lb).
Το βαρύ περίβλημα και το βάρος της MOP της επιτρέπουν να διαπεράσει περίπου 18 μέτρα σκυροδέματος ή 61 μέτρα χώματος πριν εκραγεί, σύμφωνα με αναλυτές της Janes, μιας εταιρείας αμυντικών πληροφοριών.
Αλλά ακόμη και ένα χτύπημα με MOP δεν είναι εγγυημένο ότι θα καταστρέψει το Φορντό, καθώς οι σήραγγες πιστεύεται ότι βρίσκονται 80-90 μέτρα κάτω από την επιφάνεια.
Αυτό είναι πολύ βαθύτερο από την άλλη υπόγεια τοποθεσία εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν στη Νατάν - που εκτιμάται πως βρίσκεται περίπου 20 μέτρα κάτω από την επιφάνεια. Το Ισραήλ έχει ήδη στοχεύσει την εγκατάσταση της Νατάνζ και οι ειδικοί πιστεύουν ότι έχει πλέον «υποστεί σοβαρές ζημιές, αν δεν έχει καταστραφεί εντελώς».
Ο αντιναύαρχος Mark Mellett, πρώην επικεφαλής των ιρλανδικών αμυντικών δυνάμεων, δήλωσε στο BBC Verify ότι η πιθανότητα αυτά τα «bunker busters» να μπορέσουν να καταστρέψουν μια τοποθεσία όπως το Φορντό εξαρτάται από το πόσο ενισχυμένες είναι οι υπόγειες σήραγγες.
«[Η Τεχεράνη] πιθανότατα γνωρίζει τις προδιαγραφές αυτού του τύπου πυρομαχικών. Γνωρίζει ότι πρέπει να προσπαθήσει να το "ξεπεράσει". Το ερώτημα λοιπόν είναι αν οι [οι εγκαταστάσεις του Φορντό] βρίσκονται εκτός εμβέλειας αυτού του όπλου.»
Ένα σημάδι ότι οι ΗΠΑ μπορεί να ετοιμάζονται να χρησιμοποιήσουν το MOP σε στόχους στο Ιράν θα ήταν η ανάπτυξη των βομβαρδιστικών B-2 stealth στο Ντιέγκο Γκαρσία - μια αεροπορική βάση 2.300 μίλια (3.700 χιλιόμετρα) από το Ιράν αλλά εντός της εμβέλειας των B-2. Σημειώνεται πως το B-2 είναι το μόνο αμερικανικό βομβαρδιστικό που μπορεί να μεταφέρει τις βόμβες MOP μήκους 6,2 μέτρων.
Έξι βομβαρδιστικά B-2 απεικονίστηκαν στη βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία στις αρχές Απριλίου, αλλά δεν είναι σαφές αν κάποιο από αυτά παραμένει σταθμευμένο εκεί, καθώς δεν έχουν εμφανιστεί σε πιο πρόσφατες δορυφορικές εικόνες της τοποθεσίας.
