Κάθε Δεκέμβρη το Politico δημοσιεύει μια λίστα με τις 28 προσωπικότητες που αναμένεται να διαμορφώσουν την ευρωπαϊκή πολιτική την επόμενη χρονιά.
Φέτος η «κριτική επιτροπή» παρατήρησε έκπληκτη πως οι «γνωστοί άγνωστοι» απουσιάζουν. Σε μια ήπειρο που ταλανίζεται από την οικονομική δυσπραγία, τους πολέμους στην πόρτα της, την αναζωπύρωση της ακροδεξιάς και τη διαφαινόμενη ψυχρότητα του άλλοτε πιστού συμμάχου της [βλ. Ουάσινγκτον], πολλοί από τους παραδοσιακούς παίκτες της Ευρώπης βρίσκονται στο περιθώριο.
Τα προηγούμενα χρόνια, προσωπικότητες όπως ο Γάλλος πρόεδρος ή ο Γερμανός καγκελάριος διεκδικούσαν τις πρώτες θέσεις στην κατάταξη του POLITICO 28. Φέτος, ωστόσο, ούτε ο Εμμανουέλ Μακρόν ούτε ο Όλαφ Σολτς κατάφεραν να μπουν στο παιχνίδι. Η επιρροή τους έχει μειωθεί, αφήνοντας άλλους - συχνά από απροσδόκητους ή αντισυμβατικούς χώρους - να καλύψουν το κενό.
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, οι συντάκτες του Politico χώρισε τη λίστα σε τρεις κατηγορίες: Doers (αυτοί που είναι πιο ικανοί να επιβάλλουν τις θέσεις τους), Disrupters (αυτοί που προσπαθούν να ανατρέψουν το status quo) και Dreamers (των οποίων οι τολμηρές ιδέες ανοίγουν νέους δρόμους).
Στην κορυφή βρίσκουμε παραδοσιακά το πιο ισχυρό πρόσωπο στην Ευρώπη, κάποιον που ενσαρκώνει και τα τρία αυτά χαρακτηριστικά.
Ο πιο ισχυρός άνθρωπος στην Ευρώπη
Σε ποιον τηλεφωνείς αν θέλεις να μιλήσεις με την «Ευρώπη»;
Αν είσαι ο Έλον Μασκ - ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου και βασικός σύμβουλος του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ - ο αριθμός που θα καλέσεις πρώτα ανήκει στη Τζόρτζια Μελόνι.
Σε λιγότερο από μια δεκαετία, η ηγέτιδα του ακροδεξιού κόμματος« Αδέλφια της Ιταλίας» κατάφερε από το να θεωρείται μια «ανισόρροπη» θιασώτρια του ακραιφνούς εθνικισμού στο να εκλεγεί πρωθυπουργός και να καθιερωθεί ως μια προσωπικότητα με την οποία οι Βρυξέλλες, και τώρα η Ουάσινγκτον, μπορούν να κάνουν δουλειές.
Οι ρυθμιστές
Στην κορυφή της λίστας βρίσκουμε την... «κατσαρίδα» των Βρυξελλών Ούρσουλα Φον ντερ Λάειν.
Η ανάδειξη της 66χρονης Γερμανίδας πολιτικού σε ένα από τα πρόσωπα με τη μεγαλύτερη επιρροή στο μπλοκ δεν είναι κάτι που οι περισσότεροι θα περίμεναν. Μόλις πριν από πέντε χρόνια ήταν μια αδύναμη υπουργός της Μέρκελ. Όταν δε επιλέχθηκε για την θέση της Κομισιόν, πολλοί έκαναν λόγο για συμβιβασμό «έκπληξη» και γέλασαν χαιρέκακα περιμένοντας να δουν μια μαριονέτα που θα ελεγχόταν από τους εθνικούς ηγέτες στο Παρίσι και το Βερολίνο.
Αντ' αυτού, κατά την πρώτη της θητεία ως πρόεδρος της Επιτροπής, η «VDL» αντιμετώπισε μεγάλες κρίσεις όπως η πανδημία του Covid και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και βγήκε κάθε φορά ισχυρότερη, μετατρέποντας αυτό που οι προκάτοχοί της είχαν ορίσει ως μια βαρετή, γραφειοκρατική θέση σε ένα πολύ πιο πολιτικό - και ισχυρό - αξίωμα.
Η ουσιαστική πρόκληση για τη φον ντερ Λάιεν είναι να αντιληφθεί πως η θέση της στην κορυφή της de facto δομής εξουσίας της ΕΕ δεν αντανακλά τόσο την δική της δύναμη όσο την αταξία και τον αποπροσανατολισμό του υπόλοιπου μπλοκ. Και η δεύτερη θητεία της είναι πολύ πιθανό να δοκιμάσει τις ικανότητές της αλλά και τα όρια αυτών.
Στο νο.2 βρίσκουμε τον «ιμπεριαλιστή» Βλαντιμίρ Πούτιν: Παίζοντας υπομονετικά το παιχνίδι του, ο Ρώσος πρόεδρος φαίνεται να πετυχαίνει τον στόχο του να διασπάσει τη Δύση και να κατακτήσει τμήματα της Ουκρανίας.
3. Ντόναλντ Τουσκ - Πολωνία: Ο πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καλείται να συγκρατήσει την παλίρροια του λαϊκισμού.
4. Νάντια Καλβίνο - Ισπανία: Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων καλείται να χρησιμοποιήσει τους πόρους που έχει στη διάθεσή της για να «ζεστάνει τις μηχανές» του ιδιωτικού τομέα.
5. Πιοτρ Σεραφίν - Πολωνία: Ως επίτροπος, αρμόδιος για το ισχυρό χαρτοφυλάκιο του προϋπολογισμού, ο Πιοτρ Σεραφίν είναι ο άνθρωπος στον οποίο η Ούρσουλα έχει αναθέσει το καθήκον να χαλιναγωγεί τις απείθαρχες εθνικές κυβερνήσεις.
6. Ρέιτσελ Ριβς - Μεγάλη Βρετανία: Η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών που έχει υποσχεθεί μια νέα περισσότερο φιλόδοξη οικονομική εταιρική σχέση με την ΕΕ.
7. Στεφανί Ριζό - Γαλλία: Το «μυαλό» πίσω από το επταετές σχέδιο προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η πιο ισχυρή δημόσια υπάλληλος στο μπλοκ.
8. Αντόνιο Κόστα - Πορτογαλία: Ως νεοεκλεγείς πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, έχει μπροστά του μια σημαντική δουλειά, να «συγυρίσει» τις εκκρεμότητες του προκάτοχό του Σαρλ Μισέλ.
9. Σαμπίνε Βέγιαντ - Γερμανία: Έχει διαδραματίσει εξέχοντα ρόλο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, ως συνδιαπραγματεύτρια της ΕΕ, για τις συμφωνίες TTIP και CETA, καθώς και στις διαπραγματεύσεις για το Brexit της ΕΕ. Οι Βρυξέλλες την έχουν ανάγκη ενόψει της δεύτερης θητείας Τραμπ.
Οι σαμποτέρ
Στην κορυφή της λίστας των σαμποτέρ βρίσκουμε τον Φρίντριχ Μερτς.
Ο επικεφαλής του CDU πιστεύει ότι η προκάτοχός του διέπραξε μεγάλα λάθη όταν σταδιακά διέκοψε τη λειτουργία των πυρηνικών εργοστασίων της χώρας μετά το ατύχημα της Φουκουσίμα το 2011 και όταν υποδέχθηκε πάνω από ένα εκατομμύριο αιτούντες άσυλο από τη Μέση Ανατολή.
Δεν του αρέσει επίσης ο τρόπος με τον οποίο η Μέρκελ διαμόρφωσε το κόμμα του. Όπως και πολλά μέλη της συντηρητικής παράταξης του CDU, ο Μερτς πιστεύει ότι ο εναγκαλισμός της το κέντρο έδωσε χώρο για την άνθηση ακροδεξιών ομάδων όπως η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD).
Όταν γίνει καγκελάριος - όπως πιστεύουν πολλοί πως θα συμβεί μετά τις πρόωρες εκλογές του Φεβρουαρίου - ο Μερτς αναμένεται να κυβερνήσει σαν να μην υπήρξε ποτέ η Μέρκελ, υιοθετώντας ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης της κοινωνικής πρόνοιας και μια σειρά από φιλοεπιχειρηματικές πολιτικές που έχει πολλά χρόνια να δει η χώρα.
Στο νο.2 βρίσκουμε την Τερέσα Ριβέρα, τη νέα αντιπρόεδρο της Κομισιόν για την «καθαρή, δίκαιη και ανταγωνιστική μετάβαση».
Το Λαϊκό Κόμμα της Ισπανίας την κατηγορεί ότι ως αρμόδια υπουργός Κλιματικής Αλλαγής εγκατέλειψε την Βαλένθια καθώς προετοιμαζόταν για τις εξετάσεις της για τη θέση της επιτρόπου της Κομισιόν, ενώ το Politico κάνει λόγο για τη δεύτερη ισχυρότερη προσωπικότητας στις Βρυξέλλες μετά την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ως επικεφαλής του τομέα του ανταγωνισμού και αρχιτέκτονας μιας οικονομίας με μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η Ριβέρα έχει εντολή να «ταράξει» την ΕΕ. Αυτές οι προσπάθειες είναι βέβαιο πως θα εξοργίσουν τους 27 ηγέτες, ωστόσο η Επίτροπος δηλώνει έτοιμη για τη δύσκολη δουλειά της αξιοποίησης της πράσινης μετάβασης προκειμένου να γίνει το μπλοκ πιο ανταγωνιστικό.
3. Ράφαου Τσασκόφσκι - Πολωνία: Εάν κερδίσει τις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους, η νίκη του θα αλλάξει σελίδα στη δεκαετή κυριαρχία του εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη και θα επιστρέψει την χώρα σε μια προοδευτική και πολύ πιο φιλική προς την Ευρωπαϊκή Ένωση πορεία.
4. Μαρίν Λεπέν - Γαλλία: Αφού κατέλαβε την τρίτη θέση στις πρόωρες εκλογές του περασμένου καλοκαιριού, η ακροδεξιά ηγέτης ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να μείνει στο περιθώριο. Το τριχοτομημένο γαλλικό κοινοβούλιο έχει δώσει στη Λεπέν μια πρωτοφανή δύναμη - που χρησιμοποιεί για να κάνει τη ζωή όσο το δυνατόν πιο δυσάρεστη για τον αντίπαλό της Εμανουέλ Μακρόν.
5. Ραφαέλε Φίτο - Ιταλία: Είναι ο άνθρωπος της Μελόνι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με εποπτεία σε ορισμένα από τα πιο πλούσια σε πόρους χαρτοφυλάκια, όπως η γεωργία και οι μεταφορές, άλλα και με άμεσο έλεγχο επί του Ταμείου Συνοχής που χρηματοδοτεί δημόσια έργα σε ολόκληρη την ήπειρο.
6. Πέτερ Μαγκιάρ - Ουγγαρία: Aποτελεί την πρώτη μεγάλη, αξιόπιστη πρόκληση στην 14χρονη «βασιλεία» του Βίκτορ Ορμπάν.
7. Χέρμπερτ Κικλ - Αυστρία: Ο 55χρονος «λαϊκός καγκελάριος» θριάμβευσε τον Σεπτέμβριο στις εκλογές, στην πρώτη νίκη της ακροδεξιάς στην Αυστρία από το 1945. Το όνειρο του Κικλ να γίνει καγκελάριος «πάγωσε» προς το παρόν όταν ο πρόεδρος της χώρας έδωσε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον ηγέτη του κεντροδεξιού Λαϊκού Κόμματος.
8. Σάρα Βάγκενκνεχτ - Γερμανία: Η πρώην αντιπρόεδρος του Die Linke ήταν η μεγάλη έκπληξη στις διπλές περιφερειακές εκλογές του Σεπτέμβρη κερδίζοντας με αντικαθεστωτική συντηρητική ρητορική ψηφοφόρους που διαφορετικά θα μπορούσαν να ψηφίσουν το ακροδεξιό AfD.
9. Ούντο Τσολάις - Γερμανία: Ως δεξί χέρι του επικεφαλής του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ, είναι υπέρμαχος της προσέλκυσης ομάδων δεξιά του κόμματος στη σφαίρα επιρροής του. Ο 50χρονος Βαυαρός υποστηρίζει πως όπως ακριβώς οι κεντροαριστεροί Σοσιαλιστές και Δημοκράτες κατάφεραν ιστορικά να βρουν υποστήριξη μεταξύ των πράσινων και των ακροαριστερών ομάδων, το ΕΛΚ πρέπει να το κάνει χτίζοντας γέφυρες με κόμματα που προηγουμένως απορρίπτονταν ως ακροδεξιά.
Οι οραματιστές
Στο νο.1 της λίστας με τους οραματιστές του Politico βρίσκουμε τον νέο Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ.
Το στοίχημα του Μαρκ Ρούτε είναι να κρατήσει την Ουάσινγκτον στο πλευρό των Βρυξελλών μετά την επανεκλογή Τραμπ. Με δεδομένη την εμμονή του μελλοντικού προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών με τις στρατιωτικές δαπάνες, οι πιο «αργοί» της συμμαχίας θα πρέπει τώρα να πιεστούν προκειμένου να καλύψουν το χαμένο έδαφος.
Η νέα πραγματικότητα υποχρέωσε ήδη τον Ολλανδό σε μια δραματική μεταστροφή: Ως πρωθυπουργός ο Ρούτε ήταν ο κυριότερος ευαγγελιστής της ευρωπαϊκής λιτότητας. Ο νέος ρόλος του απαιτεί τώρα να ζητά μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες.
Οι πόροι, ωστόσο, θα είναι μόνο μία από τις προκλήσεις που θα κληθεί να διαχειριστεί ο Ρούτε. Η αποσταθεροποιητική πρώτη θητεία του Τραμπ και η επιθετικότητα του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν έχουν ήδη ωθήσει πολλές χώρες σε κρίσιμες υπαναχωρήσεις.
Στη δεύτερη θέση της λίστας είναι ο Ουκρανός Αντρίι Γιέρμακ - δεξί χέρι του Βολοντίμιρ Ζελένσκι που, αφού πέρασε το 2024 προσπαθώντας να κερδίσει την υποστήριξη της Κίνας, ψάχνει τώρα συνομιλητές στο στενό κύκλο του Τραμπ.
Εν αναμονή της έναρξης διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, ο προσωπάρχης του προέδρου δηλώνει αποφασισμένος να περιορίσει το εύρος των παραχωρήσεων του Κιέβου και να διασφαλίσει ότι η χώρα του θα παραμείνει ολόκληρη.
3. Κάγια Κάλλας - Εσθονία: Ακόμη και σε ευνοϊκότερες συγκυρίες, οι 27 εθνικές κυβερνήσεις σπάνια συμφωνούν σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Με τις ρωσόφιλες δυνάμεις να ενισχύονται σε ολόκληρο το μπλοκ, η Εσθονή θα μπορούσε να δει άλλη μια φορά τις εκκλήσεις της για ανάληψη δράσης να πέφτουν στο κενό. Θα μπορούσε η Κάλλας να γίνει η πρώτη «πραγματική» επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής του μπλοκ;
4. Βίκτορ Ορμπάν - Ουγγαρία: Αφού πέρασε σχεδόν 15 χρόνια στην εξουσία «χτυπώντας» την ελευθερία του Τύπου και το δικαστικό σύστημα, ο Ούγγρος πρωθυπουργός διεθνοποιείται, χρηματοδοτώντας υπερσυντηρητικά κανάλια σε γειτονικές χώρες, αλλά και στις Βρυξέλλες.
5. Άρμιν Παπεργκέρ - Γερμανία: Ο CEO της γερμανικής οπλοβιομηχανίας Rheinmetall επιδιώκει να βγάλει την αμυντική βιομηχανία του μπλοκ από τη σκιά και να δημιουργήσει ένα στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα τύπου Ηνωμένων Πολιτειών.
6. Ράντοσλαβ Σικόρσκι - Πολωνία: Είναι ο ΥΠΕΞ που έχει αναλάβει να διασφαλίσει ότι οι κεντρώοι πολιτικοί της Ευρώπης θα συνεχίσουν να συνομιλούν με την Ουάσινγκτον αφού ξεκινήσει τη θητεία της η δεύτερη κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
7. Πάπας Φραγκίσκος: Μόλις τον περασμένο χρόνο, ο Φραγκίσκος προκάλεσε θύελλα ανακοινώνοντας ότι οι ιερείς θα μπορούσαν να προσφέρουν την ευλογία τους σε ομόφυλα ζευγάρια, πριν αμβλύνει τη θέση του υπό την πίεση συντηρητικών επισκόπων. Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία του ποντίφικα να κηρύξει στον κόσμο τον «συμπονετικό» καθολικισμό του και να φέρει μια «αλλαγή».
8. Πέδρο Σάντσεθ - Ισπανία: Η ανθεκτικότητα του Σάντσεθ τον έχει καταστήσει τον μακροβιότερο σοσιαλιστή επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρώπη - μια πραγματικότητα που λέει πολλά για τη θλιβερή κατάσταση των Ευρωπαίων σοσιαλιστών. Ο Σάντσεθ ηγείται μιας μειοψηφικής ομάδας κρατών που υποστηρίζουν την αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης και υπερασπίζονται τη μετανάστευση την ώρα που η Ευρώπη σφραγίζει τα σύνορά της.
9. Άρθουρ Μενς - Γαλλία: Την ώρα που πολλοί υποθέτουν πως η Ευρώπη έχει ήδη χάσει τον αγώνα της τεχνητής νοημοσύνης, ο 32χρονος έχει αναλάβει να τους αποδείξει ότι κάνουν λάθος. Ο γεννημένος στο Παρίσι ερευνητής τεχνητής νοημοσύνης εγκατέλειψε το εργαστήριο DeepMind της Google το 2023 για να ιδρύσει το Mistral - την απάντηση της Γαλλίας στα εργαλεία δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης όπως το ChatGPT.
