Ήταν μάλλον θέμα χρόνου να εκτοξεύσει ο Βλαντιμίρ Πούτιν έναν πειραματικό βαλλιστικό πύραυλο με πυρηνικές δυνατότητες στην Ουκρανία. Και φυσικά δεν είναι καθόλου τυχαίο πως η απόφασή του ήρθε την ώρα που η σύρραξη παρουσιάζει μια μάλλον αναμενόμενη κλιμάκωση λίγο πριν το «φινάλε» που υποσχέθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Και οι δύο πλευρές επιχειρούν να βελτιώσουν τις θέσεις τους ενόψει των διαπραγματεύσεων στη σκιά του 47ου προέδρου των ΗΠΑ, κάτι που αποκαλύπτουν οι ραγδαίες εξελίξεις των τελευταίων 24ωρων.
Μέσα σε μία μόλις εβδομάδα, ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο πέρασαν (άλλη μια) κόκκινη γραμμή του Πούτιν - επιτρέποντας στην Ουκρανία να εκτοξεύσει πυραύλους μεγάλους βεληνεκούς - με τη Ρωσία να απαντά με αλλαγή του πυρηνικού της δόγματος και ευθείες απειλές για «χτύπημα» «εναντίον των στρατιωτικών εγκαταστάσεων εκείνων των χωρών που επιτρέπουν τη χρήση των όπλων τους εναντίον των εγκαταστάσεών μας».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Την Πέμπτη η Μόσχα - με προειδοποίηση μόλις 30 λεπτών - εκτόξευσε έναν πειραματικό πύραυλο που φαίνεται να είναι παραλλαγή ενός παλαιότερου που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ, του RS-26, ο οποίος είχε αρχικά σχεδιαστεί για επίθεση με πυρηνικά.
Η απόκτησή του είχε γίνει στο παρελθόν αντικείμενο κριτικής καθώς παραβίαζε την ανενεργή πλέον Συνθήκη για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μέσου Βεληνεκούς (INF) που υπογράφηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 προκειμένου να αποφευχθεί μια πυραυλική κρίση στην Ευρώπη. Βάσει της συνθήκης, είχε απαγορευθεί η ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων με βεληνεκές από 500 έως 5.500 χλμ, οδηγώντας ουσιαστικά στην εξάλειψη πυρηνικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς.
Όταν τέθηκε σε εφαρμογή το 1991, μια ολόκληρη κατηγορία συμβατικών και πυρηνικών πυραυλικών συστημάτων καταστράφηκε ενισχύοντας την παγκόσμια ασφάλεια στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Η χρήση βαλλιστικού πυραύλου με πολλαπλές κεφαλές, όπως αυτός που χρησιμοποιήθηκε χθες από τη Μόσχα, θεωρείται σαφής απόκλιση από το δόγμα αποτροπής που ίσχυε επί δεκαετίες.
Σε μια σπάνια ομιλία του στη ρωσική εθνική τηλεόραση την Πέμπτη, ο Πούτιν απείλησε να πλήξει τις δυτικές χώρες που εμπλέκονται στον πόλεμο, ενώ ισχυρίστηκε πως οι ΗΠΑ και η Ευρώπη «δεν μπορούν να αναχαιτίσουν τέτοιους πυραύλους».
«Αντιλαμβάνομαι την εκτόξευση ως μια "υπενθύμιση" προς τις Ηνωμένες Πολιτείες πως οι κίνδυνοι πυρηνικής κλιμάκωσης είναι εδώ», δήλωσε στον Guardian ο James Acton, συνδιευθυντής του προγράμματος πυρηνικής πολιτικής στο think tank «Carnegie Endowment for International Peace».
«Τούτου λεχθέντος, η απόφαση του Πούτιν να ενημερώσει την Ουάσιγκτον πριν την επίθεση είχε σαφώς ως στόχο να αποφύγει την παρερμηνεία της εκτόξευσης και να μετριάσει τους κινδύνους άμεσης πυρηνικής κλιμάκωσης».
Τα επόμενα βήματα Τραμπ και Πούτιν
Αναλυτές και ανταποκριτές διεθνών ΜΜΕ προσπαθούν τώρα να προβλέψουν τα επόμενα βήματα των δύο στρατοπέδων.
Τα κίνητρα Μπάιντεν είναι μάλλον τα πιο ευκόλως εννοούμενα. Τους τελευταίους μήνες της θητείας του, έχει προσφέρει στην Ουκρανία «σχεδόν τα πάντα»: το δικαίωμα να χρησιμοποιεί πυραύλους ΑΤΑCMS εναντίον στόχων εντός της Ρωσίας, την άδεια να χρησιμοποιεί νάρκες, σημαντική τεχνογνωσία και εξίσου σημαντικά κεφάλαια.
Κανένα από αυτά τα «δώρα» δεν φαίνεται ωστόσο να μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα, όπως παραδέχεται ακόμη και ο Ζελένσκι. Ο Τραμπ θα μπορούσε να αντιστρέψει αυτές τις αποφάσεις την πρώτη ημέρα που θα αναλάβει καθήκοντα. Αλλά θα μπορούσε επίσης να αποφασίσει ότι αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για τις διαπραγματεύσεις που θα ξεκινήσει με τον Πούτιν.
Ούτε η Ουκρανία ούτε η Ρωσία γνωρίζουν ακριβώς τι θα κάνει ο Τραμπ από τον Ιανουάριο και μετά. Το μόνο βέβαιο είναι η πως η τρέχουσα κλιμάκωση δημιουργεί ένα νέο status quo που θα μπορούσε να τροποποιήσει τα διαθέσιμα όπλα του.
Αβεβαιότητα επικρατεί όμως και για τις προθέσεις του Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο Ρώσος πρόεδρος «χρησιμοποιεί» συχνά την κλιμάκωση ως μέσο για την επίτευξη των στόχων του - στην προκειμένη περίπτωση, τον έλεγχο της Ουκρανίας ή τουλάχιστον την ειρήνη με τους δικούς του όρους.
Η Ουκρανία θα πρέπει να προετοιμάζεται για περισσότερες ρωσικές επιθέσεις, ακόμη σφοδρότερους βομβαρδισμούς, ενώ η Δύση καλείται να αξιολογήσει τώρα τις απειλές για μια έξαρση του υβριδικού ρωσικού πολέμου.
Τον περασμένο μήνα ο επικεφαλής της MI5 προειδοποίησε ότι η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών συμμετείχε σε μια εκστρατεία για να «δημιουργήσει χάος στους βρετανικούς και ευρωπαϊκούς δρόμους». «Είδαμε εμπρησμούς, σαμποτάζ και πολλά άλλα», πρόσθεσε.
Αυτό όμως που ανησυχεί περισσότερο είναι τα πυρηνικά.
«Ακόμη και ο Πούτιν δεν γνωρίζει αν μπορεί να χρησιμοποιήσει πυρηνικό όπλο ή όχι. Εξαρτάται από τα συναισθήματά του», ανέφερε πρόσφατα ο αρθρογράφος της Novaya Gazeta Andrei Kolesnikov στον Steve Rosenberg, συνάδελφό του από το BBC.
«Ξέρουμε ότι είναι ένας πολύ συναισθηματικός άνθρωπος. Η απόφαση να ξεκινήσει αυτόν τον πόλεμο ήταν επίσης μια συναισθηματική κίνηση. Λόγω αυτού θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας την απόφασή του για αλλαγή του πυρηνικού δόγματος.
»Λένε ότι ο φόβος του πολέμου πρέπει να επιστρέψει και πως θα συγκρατήσει και τις δύο πλευρές, την ίδια ώρα όμως ο φόβος είναι κι ένα εργαλείο κλιμάκωσης.
«Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να παραδεχτούμε ότι ο Πούτιν, υπό ορισμένες συνθήκες, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τουλάχιστον ένα τακτικό πυρηνικό όπλο στο πλαίσιο ενός περιορισμένου πυρηνικού πολέμου. Αυτό φυσικά δεν θα λύσει το πρόβλημα. Αλλά θα είναι η αρχή μιας αυτοκτονικής κλιμάκωσης για ολόκληρο τον κόσμο».
Βέβαια όσο «συναισθηματικός» κι αν είναι ο Πούτιν, γνωρίζει καλά πως ο κόσμος θα μπορούσε σύντομα να είναι ένα πολύ διαφορετικό μέρος.
Σε δύο μήνες ο Τζο Μπάιντεν θα είναι εκτός γραφείου και ο Ντόναλντ Τραμπ θα βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ έχει εκφράσει σκεπτικισμό όσον αφορά τη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ουκρανία, έχει ασκήσει σφοδρή κριτική στο ΝΑΤΟ, ενώ έχει επανειλημμένα ταχθεί υπέρ μιας ειρήνης με τους όρους του Κρεμλίνου.
Ο Ρώσος πρόεδρος έχει αρκετούς λόγους να «κρατηθεί πίσω» αν πρόκειται να κερδίσει στο τέλος το «παιχνίδι».
