Ένας δισεκατομμυριούχος δημαγωγός, ένας υμνητής του ισραηλινού εποικισμού, ένας παρουσιαστής του Fox News, μια αρνήτρια του κορονοϊού: Το νέο επιτελείο του Ντόναλντ Τραμπ τα έχει όλα.
Μια εβδομάδα αφότου ο Ρεπουμπλικανός εξασφάλισε τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο, το περίγραμμα της νέας προεδρίας του έχει αρχίσει να παίρνει «σάρκα και οστά». Ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε ήδη περίπου δέκα διορισμούς, ενώ μέσω social media ανέδειξε τις προτεραιότητές του - με ιδιαίτερη έμφαση στη μετανάστευση και την εξωτερική πολιτική.
Το BBC συγκεντρώνει τα πρώτα συμπεράσματα της εβδομάδας που πέρασε.
Σκληροπυρηνικοί στη μάχη της μετανάστευσης
Ένα από τα πρώτα πράγματα που θέλησε να ξεκαθαρίσει ο Τραμπ μετά την εκλογή του είναι πως η προεκλογική δέσμευση για μαζικές απελάσεις εκατομμυρίων μεταναστών δεν θα μείνει στα χαρτιά.
Ο Στίβεν Μίλερ - στενός σύμβουλος και συντάκτης ομιλιών του Τραμπ από το 2015 - είναι η επιλογή του Τραμπ για τη θέση του αναπληρωτή προσωπάρχη του Λευκού Οίκου για θέματα πολιτικής. Αυτός αναμένεται να διαμορφώσει πιθανότατα τα όποια σχέδια για μαζικές απελάσεις, ενώ και στην πρώτη θητεία Τραμπ συμμετείχε στην ανάπτυξη ορισμένων από τις αυστηρότερες μεταναστευτικές πολιτικές της κυβέρνησης.
Ο Τραμπ έχει ανακοινώσει παράλληλα τον Τόμας Χόμαν ως νέο «τσάρο της μετανάστευσης», επιλέγοντάς τον για την ηγεσία της ομοσπονδιακής υπηρεσίας που είναι αρμόδια για τη φύλαξη των συνόρων και τη μετανάστευση (ICE).
Στο παρελθόν ο Χόμαν υποστήριξε την πολιτική του προέδρου για τον διαχωρισμό οικογενειών χωρίς χαρτιά που κρατούνται στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού, ενώ μόλις τον περασμένο Σεπτέβρι προεξοφλούσε πως «θα διευθύνει τη μεγαλύτερη δύναμη απέλασης που έχει δει ποτέ αυτή η χώρα».
Οι επικριτές έχουν προειδοποιήσει ότι το σχέδιο μαζικών απελάσεων του Τραμπ θα μπορούσε να κοστίσει πάνω από 300 δισ. δολάρια. Σε συνέντευξή του στο NBC News την περασμένη εβδομάδα, ωστόσο, ο εκλεγμένος πρόεδρος δήλωσε ότι το κόστος δεν αποτελεί ζήτημα.
Τα «γεράκια της Κίνας» ασκούν εξωτερική πολιτική
Πολλοί συντηρητικοί πιστεύουν πως η Κίνα αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τη συνέχιση της παγκόσμιας κυριαρχίας των ΗΠΑ, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο.
Παρότι μέχρι πρότινος ο Τραμπ ήταν περισσότερο επιφυλακτικός στην κριτική του για το Πεκίνο - τουλάχιστον στο πεδίο του εμπορίου - τώρα στελεχώνει την ομάδα του για την εξωτερική πολιτική με ηχηρούς επικριτές της Κίνας.
Πιο συγκεκριμένα, ο εκλεγμένος πρόεδρος επέλεξε τον βουλευτή της Φλόριντα Μάικ Γουόλτς για σύμβουλό του σε θέματα εθνικής ασφάλειας. Πρόκειται για τον πρώην συνταγματάρχη που έχει μιλήσει για τον «ψυχρό πόλεμο» με την Κίνα κι ένα από τα πρώτα μέλη του Κογκρέσου που κάλεσε τις ΗΠΑ να μποϊκοτάρουν τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2022.
Τον Οκτώβριο, η βουλευτής Ελίζ Στέφανικ, επιλογή του Τραμπ για πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, κατηγόρησε την Κίνα για «κακόβουλη παρέμβαση στις εκλογές», εν μέσω αναφορών ότι χάκερ που υποστηρίζονται από την Κίνα επιχείρησαν να συλλέξουν πληροφορίες από τα τηλέφωνα του πρώην προέδρου.
Ενώ ο Τραμπ δεν έχει ακόμη ανακοινώσει την επιλογή του για το υπουργείο Εξωτερικών, ο γερουσιαστής της Φλόριντα Μάρκο Ρούμπιο φαίνεται πως είναι ο επικρατέστερος υποψήφιος για την κορυφαία διπλωματική θέση. Το 2020, ο Ρούμπιο υπέστη κυρώσεις από την κινεζική κυβέρνηση, λόγω της στάσης του αναφορικά με τις διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ.
Σύμφωνα με όσα γράφει ο Anthony Zurcher στο BBC, οι σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας υπήρξαν συχνά δύσκολες κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας Τραμπ, εν μέσω εμπορικών διαφορών και πανδημίας Covid. Η κυβέρνηση Μπάιντεν - η οποία διατήρησε πολλούς από τους δασμούς του Τραμπ στην Κίνα επιβάλλοντας κι ορισμένους νέους - ομαλοποίησε κάπως την κατάσταση. Τώρα φαίνεται πως η επόμενη κυβέρνηση Τραμπ θα συνεχίσει από εκεί που σταμάτησε η προηγούμενη.
Το «σοκ» του Έλον Μάσκ
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών, ο Έλον Μασκ έχει καθημερινή παρουσία στο αρχηγείο του Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο, συμβουλεύει τον εκλεγμένο πρόεδρο σχετικά με τους υποψήφιους υπουργούς, ενώ συμμετείχε μέχρι και σε μια συζήτηση μεταξύ του Τραμπ και του Ουκρανού προέδρου Ζελένσκι την περασμένη εβδομάδα.
Το βράδυ της Τρίτης ήρθε κι η επίσημη ανακοίνωση: Ο Μασκ - από κοινού με τον Βίβεκ Ραμασουάμι - θα ηγηθούν του νεοϊδρυθέντος υπουργείου κυβερνητικής αποτελεσμάτικοτητας (DOGE), το οποίο θα αναλάβει να εξαλείψει την γραφειοκρατεία και να προχωρήσει σε γενναίες περικοπές στον προϋπολογισμό.
«Μαζί, αυτοί οι δύο θαυμάσιοι Αμερικανοί θα χαράξουν τον δρόμο προκειμένου η κυβέρνησή μου να διαλύσει την κυβερνητική γραφειοκρατία, να περικόψει τους υπερβολικούς κρατικούς περιορισμούς, να περιστείλει τις άχρηστες κρατικές δαπάνες και να αναδιαρθρώσει τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες», υποστήριξε ο Τραμπ μέσω Truth Social, διαβεβαιώνοντας πως οι δυο σύμμαχοί του θα προκαλέσουν «σοκ στο σύστημα» της δημόσιας διοίκησης.
Σύμφωνα με τον Ρεπουμπλικάνο, το νέο υπουργείο θα κάνει πραγματικότητα τα όνειρα που έχει εδώ και καιρό το κόμμα «προσφέροντας συμβουλές και καθοδήγηση εκτός της κυβέρνησης» - κάτι που σημαίνει πως ο ρόλος του Μασκ και του Ραμασουάμι θα είναι άτυπος και πιθανότατα δεν θα χρειάζεται την έγκριση της Γερουσίας. Αυτό θα επιτρέψει εξάλλου στον δισεκατομμυριούχο να παραμείνει επικεφαλής της εταιρείας του κατασκευής οχημάτων Tesla, του μέσου κοινωνικής δικτύωσης Χ και της διαστημικής εταιρείας SpaceX.
Το νέο υπουργείο θα συνεργάζεται με το γραφείο Διαχείρισης και Προϋπολογισμού του Λευκού Οίκου για να «ηγηθεί ευρείας κλίμακας διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις και να προσφέρει μια επιχειρηματική προσέγγιση» στην κυβέρνηση, τόνισε ο Τραμπ.
«Ο Μασκ όχι μόνο δεν γνωρίζει τίποτα για την αποτελεσματικότητα της κυβέρνησης και τις κανονιστικές αρχές, αλλά επίσης οι ίδιες του οι επιχειρήσεις έχουν συχνά αψηφήσει αυτούς τους κανόνες» - προειδοποιούν επικριτές και ΜΚΟ.
Ενισχύση των εξουσιών του Προέδρου
Οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν τον έλεγχο της Γερουσίας και βρίσκονται δύο έδρες μακριά από την επικράτηση στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ωστόσο, οι πρώτες ενέργειες του εκλεγμένου προέδρου υποδηλώνουν ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για την άσκηση της προεδρικής εξουσίας παρά για τη συνεργασία με το Κογκρέσο.
Ενδεικτικά την περασμένη εβδομάδα, δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έκκληση για μια μεταρρύθμιση που θα του επέτρεε να συμπληρώνει κορυφαίες θέσεις της διοίκησης χωρίς την έγκριση της Γερουσίας όταν το Κογκρέσο δεν συνεδριάζει. Η κίνηση αυτή θα ενίσχυε την προεδρική εξουσία υπονομεύοντας τον συνταγματικό ρόλο του σώματος να «συμβουλεύει και να συναινεί» για τους πολιτικούς διορισμούς.
Ακόμη και υπό τις καλύτερες συνθήκες, η νομοθετική διαδικασία μέσω Κογκρέσου απαιτεί χρόνο, προσπάθεια και συμβιβασμό. Ο Τραμπ δείχνει να προτιμά να ασκεί μόνος του αυτή την εξουσία κι εκεί επικεντρώνει για την ώρα το ενδιαφέρον του.
Οι «αφοσιωμένοι» επιβραβεύονται
Ο Τραμπ έχει μόλις ξεκινήσει να «στήνει» το σύστημα διοίκησης που θα τον πλαισιώσει στη δεύτερη θητεία του.
Σε αυτό το νέο σύστημα έχει ξεκαθαρίσει πως θα αφήσει εκτός το πολιτικό κατεστήμενο του GOP. Το νέο ρεπουμπλικανικό κατεστημένο είναι εκείνοι που απέδειξαν την αφοσίωσή τους την τελευταία οκταετία.
Την Τρίτη, ο Τραμπ όρισε την κυβερνήτη της Νότιας Ντακότα Κρίστι Νόεμ ως υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας και τον παρουσιαστή του Fox News και συντηρητικό συγγραφέα Πιτ Χέγκσεθ ως υπουργό Άμυνας. Και οι δύο υπήρξαν από την αρχή σφοδροί υπερασπιστές του Τραμπ.
Άλλοι, όπως ο Ρούμπιο και η Στεφάνικ, υπήρξαν επικριτές του Τραμπ στις αρχές της πρώτης προεδρικής του υποψηφιότητας, αλλά τώρα έχουν... μετανοήσει.
