Μια ομάδα Αμερικανών επενδυτών ψάχνει 3.000 μίλια μακριά για μια λύση στα προβλήματα αποθήκευσης της πράσινης ενέργειας. Αντί να στραφούν στα δυτικά και την ηλιόλουστη Καλιφόρνια, κοιτούν προς τα ανατολικά, στη γκρίζα και βροχερή Βρετανία.
Το φιλόδοξο σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία του μεγαλύτερου υποθαλάσσιου ενεργειακού αγωγού στον κόσμο που θα συνδέσει την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική με τρία ζεύγη καλωδίων υψηλής τάσης. Τα καλώδια θα εκτείνονται σε μήκος άνω των 2.000 μιλίων σε ολόκληρο τον πυθμένα του Ατλαντικού Ωκεανού προκειμένου να ενώσουν το Ηνωμένο Βασίλειο με τον Καναδά και ενδεχομένως τη Νέα Υόρκη με τη δυτική Γαλλία.
Η διασύνδεση θα επιτρέψει την ανταλλαγή ανανεώσιμης ενέργειας από τα ανατολικά στα δυτικά - και τούμπαλιν - εκμεταλλευόμενη το ημερήσιο ταξίδι του ήλιου στον ουρανό.
Παρότι η υπερατλαντική διασύνδεση Ευρώπης - Αμερικής παραμένει για την ώρα στα χαρτιά, τα δίκτυα καλωδίων πράσινης ενέργειας αρχίζουν να απλώνονται στους βυθούς όλου του κόσμου - διαβάζουμε σε ανάλυση στο CNN. Γίνονται γρήγορα μέρος μιας παγκόσμιας λύσης για το κλίμα, σφυρηλατώντας νέες σχέσεις που αναδιαμορφώνουν τον γεωπολιτικό χάρτη και μετατοπίζουν τις εστίες των παγκόσμιων ενεργειακών συγκρούσεων κάτω από τη στάθμη της θάλασσας.
Η ανάγκη απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς και ο διακηρυγμένος στόχος της Δύσης να μειώσει κατά το ήμισυ περίπου τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με το αίτημα για ενίσχυση της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ήδη ενεργειακά καλώδια συνδέουν μεταξύ τους πολλές χώρες στην Ευρώπη, οι περισσότερες από τις οποίες είναι αφενός συμμαχικές και αφετέρου γειτονικές. Δεν μεταφέρουν αποκλειστικά ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις ενισχύονται με την προοπτική ενός κοινού πράσινου ενεργειακού μέλλοντος.
Το Ηνωμένο Βασίλειο συνδέεται ήδη υποθαλάσσια με το Βέλγιο, τη Νορβηγία, τις Κάτω Χώρες και τη Δανία, ενώ έχει υπογράψει συμφωνία για ηλιακή και αιολική σύνδεση με το Μαρόκο προκειμένου να επωφεληθεί από τις πολλές ώρες ηλιοφάνειας της βορειοαφρικανικής χώρας και τους ισχυρούς ανέμους που διατρέχουν τον ισημερινό.
Παρόμοια σχέδια ξεπετάγονται σε όλο τον κόσμο. Ένα έργο με την ονομασία Sun Cable επιδιώκει να στείλει ηλιακή ενέργεια από την ηλιόλουστη Αυστραλία με τη Σιγκαπούρη, η οποία έχει επίσης άφθονο ήλιο, αλλά πολύ λίγο χώρο για ηλιακά πάρκα.
Η Ινδία και η Σαουδική Αραβία σχεδιάζουν να συνδέσουν τα αντίστοιχα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της Αραβικής Θάλασσας, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου για τη δημιουργία οικονομικού διαδρόμου μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Η κλιματική αλλαγή και το σαφές μήνυμα στον Πούτιν
Επιστρέφοντας στην υπερατλαντική διασύνδεση, αυτή παραμένει σε πρώιμο στάδιο και θα χρειαστεί τη συμμετοχή πολλών χωρών και κρατών, καθώς και σημαντικές επενδύσεις για να ολοκληρωθεί - στην καλύτερη περίπτωση μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Η τριάδα που βρίσκεται πίσω από το μεγαλεπήβολο έργο είναι αισιόδοξη ότι θα βρει υποστηρικτές, όχι μόνο για να επιβραδύνει την κλιματική αλλαγή, αλλά και για να αντιμετωπίσει τη Ρωσία στους παγκόσμιους ενεργειακούς πολέμους, «χτυπώντας» παράλληλα την κυριαρχία της Κίνας στην πράσινη τεχνογνωσία.
Η τριάδα πίσω από την πρωτοβουλία όχι μόνο δεν προσπαθεί να αποφύγει το γεωπολιτικό «παιχνίδι», αλλά κοιτά κατάματα τη Ρωσία, επιλέγοντας να ονομάσει τη διασύνδεση ως The North Atlantic Transmission One-Link - ή NATO-L.
Ο διακηρυγμένος στόχος είναι το έργο να έχει θετικά αποτελέσματα για την παγκόσμια ασφάλεια: Οι διασυνδέσεις θα αναγκάσουν τα έθνη να επιλέγουν προσεκτικότερα τους συμμάχους τους σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό κόσμο, αλλά και να το διπλοσκέφτονται πριν εμπλακούν σε διπλωματικές διαμάχες ή, ακόμη χειρότερα, σε στρατιωτικές συγκρούσεις.
Αυτό έχει ήδη συμβεί, κατά μία έννοια, με τα ορυκτά καύσιμα. Ο αγωγός φυσικού αερίου Nordstream 2 από τη Ρωσία προς τη Γερμανία εγκαταλείφθηκε το 2022 μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία - πριν γίνει αντικείμενο σαμποτάζ στη θάλασσα. Τα ευρωπαϊκά κράτης άρχισαν επίσης να μοιράζονται πιο ενεργά τα αποθέματά τους σε μια προσπάθεια να μην χρησιμοποιούν ρωσικό φυσικό αέριο.
Οι δολιοφθορές και ο ακήρυχτος πόλεμος στον βυθό
Τα υποθαλάσσια καλώδια όμως δεν είναι άτρωτα. Η Ρωσία χρησιμοποεί τελευταία όλο και πιο συχνά τον ωκεανό για να εντείνει τις επιθέσεις της σε γκρίζες ζώνες - με στόχο την Ευρώπη και, σε μικρότερο βαθμό, τις ΗΠΑ.
Ένα ντοκιμαντέρ που προέκυψε έπειτα από σύμπραξη των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων της Δανίας, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας ανέφερε πέρυσι ότι η Ρωσία διεξάγει υποθαλάσσιες επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών γύρω από ενεργειακά καλώδια, καθώς και υπεράκτια αιολικά πάρκα και αγωγούς φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική Θάλασσα.
Πιο συγκεκριμένα, κατήγγειλαν ότι ρωσικά σκάφη - στρατιωτικά και πολιτικά - προσπαθούσαν να χαρτογραφήσουν κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές και ήταν πιθανό να έχουν τη δυνατότητα να διακόψουν την ηλεκτροδότηση σε ευρωπαϊκά κράτη.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε τότε τους ισχυρισμούς, τονίζοντας πως οι Δυτικοί «προτιμούν και πάλι να κατηγορούν αβασάνιστα τη Ρωσία για τα πάντα».
Το αποτέλεσμα της αύξησης των επιθέσεων της Ρωσίας στις γκρίζες αυτές ζώνες φαίνεται να στοχεύουν κυρίως στον ψυχολογικό εκφοβισμό. Λειτουργούν ως προειδοποίηση προς τη Δυτική Ευρώπη ότι η Ρωσία έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει ακόμη παραπάνω, αν το επιλέξει.
Τέτοιες επιθέσεις έχουν γίνει ιδιαίτερα συχνές στη Βόρεια Θάλασσα, σημειώνουν αναλυτές, ωστόσο «δεν είναι πολύ στρατηγικής σημασίας. Φαίνεται λίγο ασυντόνιστο».
Ο Ατλαντικός είναι τόσο βαθύς που ο διασυνδετήριος αγωγός ΝΑΤΟ-L θα είναι πιθανότατα καλά προστατευμένος - τονίζεται στο δημοσίευμα του CNN - θα μπορούσε να φτάσει μέχρι τα 11.000 πόδια, χαμηλότερα από ό,τι θα μπορούσαν ποτέ να παραμονεύουν τα υποβρύχια.
Τα υποθαλάσσια καλώδια ωστόσο γίνονται πιο ευάλωτα όταν ανεβαίνουν σε πιο ρηχά νερά: Ο NATO-L θα χρειαστεί να διασχίσει μίλια ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας, όπου μπορεί να γίνει στόχος σαμποτάζ ή να καταστραφεί από άγκυρες ή αλιευτικές μηχανότρατες.
Το «ατύχημα» στην Ερυθρά Θάλασσα τον Μάρτιο έδειξε πόσο αποδιοργανωτική μπορεί να είναι μια τέτοια ζημιά - καθώς εκτιμάται ότι διακόπηκε το 25% της ροής δεδομένων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Η διακοπή αποδόθηκε τότε σε δολιοφθορά των Χούθι, αν και οι αντάρτες της Υεμένης αρνήθηκαν τις κατηγορίες.
Οι περίπλοκες σχέσεις ΗΠΑ - ΕΕ και ο Τραμπ
Η κυριαρχία της Ρωσίας στην παγκόσμια σκηνή λόγω των άφθονων πόρων άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαθέτει κλονίζεται καθώς οι οικονομικοί της αντίπαλοι - η Ευρώπη, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ακόμη και τα παραδοσιακά πετρελαϊκά κράτη της Μέσης Ανατολής - επενδύουν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Όπως σχολιάζει η Angela Dewan στο ίδιο δημοσίευμα, υπάρχει μια απλότητα στη σύνδεση των Ευρωπαίων συμμάχων, πολλοί από τους οποίους ανήκουν στο μπλοκ των «27». Η σύνδεση της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης, ωστόσο, θα είναι πιο περίπλοκη από πολιτική άποψη.
Θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ισχυρό μήνυμα στη Ρωσία - εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στις σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ - αλλά είναι εξίσου πιθανό να μπλοκαριστεί σε ενδεχόμενη νέα θητεία του Τραμπ. Δεν θα ήταν άλλωστε η πρώτη φορά που ο πρώην πρόεδρος ξεκαθαρίζει πως, ιδίως στο θέμα του ΝΑΤΟ και της άμυνας, οι δεσμοί δεν είναι άρρηκτοι.
