Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες αναφέρουν επίσης ότι το πογκρόμ που ακολούθησε είχε σχεδιαστεί εκ των προτέρων προς ενίσχυση της εξουσίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Το έγγραφο αναφέρει ότι είναι πιθανό μία ομάδα αξιωματικών, συμπεριλαμβανομένων γκιουλενιστών, κεμαλικών, αντιπάλων του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και οπορτουνιστών, να βρίσκονται πίσω από το πραξικόπημα, αλλά ότι είναι απίθανο ο ίδιος ο Γκιουλέν να έπαιξε κάποιο ρόλο, καθώς δεν είχε αυτός πραγματικά τις ικανότητες και τις δυνατότητες να προβεί σε τέτοιες κινήσεις.
Μόνο ατομικά ορισμένοι γκιουλενικοί χαμηλόβαθμοι αξιωματικοί μπορεί να ένιωσαν υπό πίεση και να συμμετείχαν στην απόπειρα πραξικοπήματος, γνωρίζοντας ότι ο Eρντογάν είχε ούτως ή άλλως σχεδιάσει τη δίωξή τους για εγκλήματα τρομοκρατίας μέσα στον Αύγουστο, σύμφωνα με την έκθεση των μυστικών υπηρεσιών.
Αναφορικά με την Ερντογάν, η σχετική έκθεση σημειώνει ότι προσπαθούσε να διαλύσει το κίνημα του Γκιουλέν στην Τουρκία, επειδή αυτός αποτελούσε το μοναδικό του αντίπαλο στην προσπάθειά του να κυβερνήσει τη χώρα μέσω ενός πλήρους προεδρικού συστήματος.
Σημειώνεται ότι εκμεταλλεύτηκε την απόπειρα για να ξεκινήσει μία ευρύτερη εκστρατεία δίωξης των αντιπάλων του αφού οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες χρόνια πριν είχαν αρχίσει να καταρτίζουν λίστες «ενοχλητικών ατόμων», οι οποίες περιείχαν επίσης τα ονόματα πολιτικών ακτιβιστών, ενώ το τεράστιο κύμα συλλήψεων είχε προετοιμαστεί εκ των προτέρων.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον EUobserver, παρά το γεγονός ότι τον απαλλάσσει από την ευθύνη του πραξικοπήματος, η έκθεση δεν περιγράφει με ζωηρά χρώματα τον Γκιουλέν καθώς υποστηρίζει πως μπορεί οι διδασκαλίες που δημοσιεύονται στο όνομά του να μιλούν επιφανειακά για ανεκτικότητα, ισλαμιστές μελετητές όμως, ειδικοί στη χρήση της γλώσσας και των συμβόλων, αναγνωρίζουν ότι αυτές είναι σαφώς αντισημιτικές και αντιχριστιανικές.
