Τέμπη: Στο «μικροσκόπιο» της Ευρώπης ξανά η ασφάλεια των ελληνικών σιδηροδρόμων

H υπόθεση για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών φαίνεται ότι επιστρέφει στο «μικροσκόπιο» των ευρωπαϊκών θεσμών. Αντιπροσωπεία της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βρίσκεται από 21 Σεπτεμβρίου έως τις 23 Σεπτεμβρίου στην Ελλάδα, για να εξετάσει την πορεία των μέτρων και των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών του 2023.

Πρώτος σταθμός της Επιτροπής η Λάρισα, όπου πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας συνάντηση με μέλη του ΔΣ του Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος Τεμπών.

Τα μέλη της Επιτροπής θα έχουν σήμερα Τρίτη συνάντηση με τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας και στη συνέχεια θα μεταβούν στον ΟΣΕ στη Λάρισα όπου θα επιθεωρήσουν τα έργα υποδομής.

«Τοποθέτηση φαναριών σε χωματόδρομο»

Ο βασικός χώρος στον οποίο θα ξεναγηθεί η επιτροπή θα είναι τα γραφεία της τηλεδιοίκησης. Παράλληλα θα εξετάσουν και τα έργα υποδομής. Τουλάχιστον όσα ολοκληρώθηκαν…

Το Κέντρο Ελέγχου Κυκλοφορίας (ΚΕΚ) στον σταθμό του ΟΣΕ στη Λάρισα εγκαταστάθηκε έξι (6) μήνες μετά το δυστύχημα των Τεμπών, αφού είχαν προηγηθεί τα 4 χρόνια που εγκαταλείφθηκε μετά τη φωτιά που το κατέστρεψε το 2019. Εν ολίγοις από το 2019 έως το 2023 που έγινε το δυστύχημα τα τρένα κυκλοφορούσαν στα «τυφλά». Ακόμη και ο τοπικός πίνακας χειρισμού στον σταθμό της Λάρισας εγκαταστάθηκε το Νοέμβριο του 2022 και φυσικά σε καμία περίπτωση δεν ήταν τηλεδιοίκηση, όσα «τέλος» και αν ακουστούν, σαν και αυτό που είχε πει στον εργαζόμενο του ΟΣΕ ένας εκ των κατηγορουμένων σήμερα για την υπόθεση των Τεμπών…

Ένα μήνα μετά την εγκατάσταση του ΚΕΚ ήρθε ο Daniel και τα σάρωσε όλα. Και τη δεύτερη γραμμή και το Κέντρο. Για την ακρίβεια 40 χιλιόμετρα του ΚΕΚ από τον Δομοκό μέχρι τη Λάρισα κατέστησαν ανενεργά μετά την φονική κακοκαιρία που έπληξε τη Θεσσαλία τον Σεπτέμβριο του 2023.

Επίσης από την κακοκαιρία καταστράφηκε και η δεύτερη γραμμή και η σύνδεση Παλαιοφαρσάλου – Καλαμπάκας και Βόλου – Λάρισας.

Όλα τα έργα υποδομής στην σιδηροδρομική σύνδεση Αθήνας – Θεσσαλονίκης ο πρώην υπουργός Μεταφορών κ. Κυρανάκης είχε δηλώσει ότι επρόκειτο να ολοκληρωθούν τέλη του περασμένου Ιουλίου. Όπως συμβαίνει συνήθως όμως δεν ολοκληρώθηκαν!

Για να είμαστε ακριβείς βέβαια έχουν εγκατασταθεί οι φωτεινοί σηματοδότες. Κατά τον πρόεδρο των υπαλλήλων ΟΣΕ κ. Νίκο Τσικαλάκη είναι σαν να έχουν εγκατασταθεί φανάρια σε χωματόδρομο. Σύμφωνα με τον ίδιο περί τα τέλη Σεπτεμβρίου αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί το κομμάτι της υποδομής που αφορά στις ράγες. Οι γέφυρες και οι κολώνες ρεύματος τέλος Οκτωβρίου. Εφόσον βέβαια οι εργολάβοι κινηθούν συμφώνως με τα νέα χρονοδιαγράμματα.

Άρα τα έργα υποδομής θα ολοκληρωθούν τέλος Οκτωβρίου (καλώς εχόντων των πραγμάτων), εκτός από τον σταθμό Δομοκού που «πάει» για άνοιξη του 2027.

«Έφτιαξαν τη σηματοδότηση να υπάρχει στο ΚΕΚ της Λάρισας και δεν έχουμε γραμμή», σχολίασε ο κ. Τσικαλάκης για να προσθέσει ότι από τον Δομοκό μέχρι τον Κρανώνα τα τρένα κινούνται εναλλάξ στη γραμμή ανόδου και την γραμμή καθόδου.

«Δεν τίθεται – πρόσθεσε – θέμα ασφάλειας. Ασφάλεια υπάρχει. Απλώς το τρένο διανύει την απόσταση από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη σε 5,5 ώρες». Και όλα αυτά, 3 και πλέον χρόνια μετά το δυστύχημα, που κόστισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους.

Συνάντηση με τον Σύλλογο Τεμπών

Στο μεταξύ η επιτροπή και οι Έλληνες ευρωβουλευτές και συγκεκριμένα ο κ. Κεφαλογιάννης (Ν.Δ.), ο κ. Μανιάτης (ΠΑΣΟΚ), ο κ. Παππάς (ΣΥΡΙΖΑ) και ο κ. Φράγκος (Ελληνική Λύση) είχαν το βράδυ της Δευτέρας συνάντηση σε κεντρικό ξενοδοχείο της Λάρισας με μέλη της Διοίκησης του Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος Τεμπών.

Οι κ. Παύλος Ασλανίδης, η κ. Ελένη Βασάρα και ο κ. Ταχματζίδης παρέδωσαν υπόμνημα αναφορά στα μέλη της Επιτροπής, ως ένα συμπαγές κατηγορητήριο βασισμένο στα επίσημα στοιχεία της δικογραφίας για το πολύνεκρο δυστύχημα, στις εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων και στις ομολογίες των ίδιων των εποπτικών αρχών.

Η συνάντηση στη Λάρισα αποτέλεσε πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και συνέχεια της αναφοράς του συλλόγου το 2024.

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου, Παύλος Ασλανίδης απευθυνόμενος στην επιτροπή υπογράμμισε: «Ήρθατε στην Ελλάδα για να εξετάσετε αν τηρήθηκε η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η απάντηση της δικογραφίας είναι μία και κατηγορηματική: Στην Ελλάδα το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο για την Ασφάλεια των Σιδηροδρόμων καταλύθηκε πλήρως και συνειδητά».

Μιλώντας ειδικά για το δυστύχημα τα μέλη του συλλόγου υπογράμμισαν ότι το δυστύχημα των Τεμπών ήταν αποτέλεσμα παντελούς απουσίας συστημάτων ασφαλείας. Τόνισαν επί της ουσίας ότι δεν ήταν αιτία το ανθρώπινο λάθος, αλλά το δυστύχημα ήταν το αποτέλεσμα μίας εγκληματικής δομικής κατάρρευσης.

«Θεσμική υποκρισία»

Στη γραπτή του τοποθέτηση προς την ευρωπαϊκή επιτροπή ο πρόερος του συλλόγου κ. Ασλανίδης ανέφερε τα εξής:

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑΣ (2015–2022)

Από τη δικογραφία προκύπτει ότι οι αρμόδιοι φορείς (Υπουργείο, ΟΣΕ, Hellenic Train, ΡΑΣ) λειτουργούσαν επί χρόνια με ένα εικονικό προσχήμα συμμόρφωσης «στα χαρτιά»:

• Μάιος 2015: Το Υπουργείο διαβεβαίωνε επίσημα τον ERA ότι εφαρμόζει τον Κανονισμό 402/2013 για τις Κοινές Μεθόδους Ασφάλειας (CSM-RA) και τους Ανεξάρτητους Φορείς Αξιολόγησης (AsBo). Επί πέντε χρόνια δεν φρόντισε να υπάρχει ούτε ένας διαπιστευμένος AsBo στη χώρα!
• 31 Ιουλίου 2019: Μετά την πυρκαγιά στη «Ζάχαρη» που κατέστρεψε ολοσχερώς την Τηλεδιοίκηση Λάρισας, εκδόθηκε το τηλεγράφημα 77.4.6.880. Ενημερώθηκαν ταυτόχρονα ο ΟΣΕ, η ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η ΡΑΣ, το Υπουργείο και η Εισαγγελία. Αντίδραση; Καμία. Ουδείς κίνησε τις υποχρεωτικές μελέτες επικινδυνότητας AsBo, επιλέγοντας μια συντονισμένη σιωπή.
• Οκτώβριος 2020: Με Υπουργική Απόφαση επιχειρήθηκε η «νομιμοποίηση της παρανομίας». Η ίδια η ΡΑΣ ομολογεί επίσημα (Έγγραφο 1688/2026) ότι ο ΟΣΕ ουδέποτε υπέβαλε δήλωση αλλαγής ή έκθεση AsBo, και ο Γενικός Κανονισμός Κίνησης τροποποιήθηκε απλώς για να κινούνται τα τρένα σε διπλή γραμμή χωρίς τηλεδιοίκηση, αντικαθιστώντας την τεχνολογία με προφορικές συνεννοήσεις!

3. Η ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗ HELLENIC TRAIN

Η στάση της σιδηροδρομικής επιχείρησης συνιστά πλήρη και ενσυνείδητη αποδοχή του κινδύνου:

• Στα τέλη του 2020, για λόγους μείωσης κόστους, κατάργησε μονομερώς το Κέντρο Παρακολούθησης Κυκλοφορίας στην οδό Καρόλου, διαλύοντας τον μοναδικό δευτεροβάθμιο μηχανισμό επιτήρησης.
• 7 Ιουνίου 2022 (Έγγραφο 79/22/Ε/Τ12): Σε εμπιστευτικό έγγραφο, ο Διευθύνων Σύμβουλός της και τα κορυφαία στελέχη παραδέχονταν εγγράφως ότι τα τρένα κινούνται καθημερινά χωρίς ETCS, χωρίς GSM-R, με σβηστή σηματοδότηση και νεκρή τηλεδιοίκηση. Αντί να ακινητοποιήσουν τα τρένα, συνέχισαν να μεταφέρουν ανυποψίαστους πολίτες.
• Οι εσωτερικοί έλεγχοι και οι επιθεωρήσεις της ΡΑΣ αποκάλυψαν ότι η εταιρεία δεν εφάρμοζε το Μητρώο Κινδύνων, δεν διέθετε AsBo, δεν έκανε ανασκοπήσεις ασφαλείας και χρησιμοποιούσε ανεκπαίδευτο προσωπικό.

4. ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ «ΛΑΡΙΣΑ – ΠΛΑΤΥ» ΚΑΙ Ο ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟΣ ΔΟΛΟΣ

Στην Εγκύκλιο ΔΕΤ/Κ αρ. 103, η ίδια η ηγεσία του ΟΣΕ ομολογεί ενυπόγραφα ότι οι ταχύτητες έως 160 χλμ/ώρα προϋποθέτουν υποχρεωτικά αυτόματη εποπτική πέδηση από το ETCS.

Γνώριζαν, δηλαδή, ότι οι υψηλές ταχύτητες σε τυφλό δίκτυο είναι τεχνικά και νομικά απαγορευμένες. Κι όμως, επέτρεψαν στα επιβατικά τρένα να κινούνται με 160 χλμ/ώρα στο τμήμα Λάρισα – Πλατύ, βασισμένα στην τύχη και σε έναν μοναδικό σταθμάρχη.

Αυτό, κύριοι Ευρωβουλευτές, στη νομική επιστήμη ονομάζεται Ενδεχόμενος Δόλος:

1. Γνώριζαν με επίσημα έγγραφα ότι στερούσαν από το δίκτυο τις ασφαλιστικές δικλίδες.
2. Προέβλεψαν και αποδέχθηκαν ότι ένα μεμονωμένο ανθρώπινο σφάλμα θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μετωπική σύγκρουση και μαζικές απώλειες ζωών.

5. Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΣΥΝΕΝΟΧΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ (ERA & ΚΟΜΙΣΙΟΝ)

Πρέπει να ειπωθεί καθαρά και χωρίς περιστροφές: Σε αυτή την τραγωδία, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν υπήρξαν απλοί παρατηρητές. Ήταν συμμέτοχοι διά της ανοχής, της χρηματοδότησης και της παράλειψης των οφειλόμενων ενεργειών τους.

1. Χρηματοδότηση χωρίς Έλεγχο: Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνέχισε συστηματικά να διοχετεύει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για τον εκσυγχρονισμό της γραμμής και τη Σύμβαση 717 (ETCS / Τηλεδιοίκηση). Ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί γνώριζαν τις συνεχείς παρατάσεις, τις τεχνικές ελλείψεις και τη μη λειτουργία των συστημάτων, δεν ενεργοποίησαν ποτέ τους μηχανισμούς αναστολής χρηματοδότησης ή ανάκλησης της άδειας λειτουργίας, προτάσσοντας την εμπορική σκοπιμότητα έναντι της προστασίας της ανθρώπινης ζωής.
2. Παράνομη Λειτουργία υπό Αίρεση (15 Φεβρουαρίου 2023): Το Ενιαίο Πιστοποιητικό Ασφαλείας της Hellenic Train είχε δοθεί «υπό αίρεση», με προθεσμία συμμόρφωσης την 15/02/2023. Από τις 16 Φεβρουαρίου —12 ημέρες πριν την τραγωδία— η εταιρεία λειτουργούσε εκτός νόμου. Ο ERA και η Κομισιόν, μέσω της κεντρικής πλατφόρμας One Stop Shop, το γνώριζαν και ανέχθηκαν τη συνέχιση των δρομολογίων!
3. Έκθεση ERA (ERA/REP/1-2023 & 2-2023): Ο ίδιος ο ERA διαπίστωσε εκ των υστέρων «βαριά συστημική ανεπάρκεια» και αποδέχθηκε ότι, παρά τα εκατομμύρια ευρώ κοινοτικών κονδυλίων, κανένα μέτρο γραμμής και κανένας συρμός δεν λειτουργούσε υπό την προστασία του ETCS.
4. Ανοχή στην ανυπαρξία NIB: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέχθηκε επί σειρά ετών τη λειτουργία του ελληνικού σιδηροδρόμου χωρίς τον υποχρεωτικό από την Οδηγία 2016/798 ανεξάρτητο Εθνικό Φορέα Διερεύνησης Ατυχημάτων (NIB).

Αιτήματα

Στα αιτήματα που κατατέθηκαν στην συνάντηση της Δευτέρας, περιλαμβάνονται:

1. Να ενσωματώσετε πλήρως τα ευρήματα της δικογραφίας στην τελική Έκθεση της Αποστολής σας.
2. Να ελεγχθούν πειθαρχικά και ποινικά τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG MOVE) και του ERA για την αδράνεια που επέδειξαν μετά τις 15 Φεβρουαρίου 2023.
3. Να διαβιβαστεί ο φάκελος στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) για τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων και τη συστημική διακινδύνευση των Ευρωπαίων πολιτών.
4. Να αποσταλεί ξεκάθαρο μήνυμα προς τις ελληνικές δικαστικές αρχές ότι η αφαίρεση των τεχνικών φραγμών ασφαλείας συνιστά ενδεχόμενο δόλο και όχι απλή αμέλεια.