Μια φωτιά που ξεκίνησε από χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) στην Πάρο οδήγησε στη σύλληψη του δημάρχου και έφερε στο φως το περιβαλλοντικό κόστος του υπερτουρισμού στα ελληνικά νησιά, όπου η ραγδαία ανάπτυξη έχει ξεπεράσει τις αντοχές των βασικών υποδομών.
Η πυρκαγιά στη νότια Πάρο, που εκδηλώθηκε την Τρίτη, εξαπλώθηκε σε περίπου 10.000 στρέμματα πριν τεθεί υπό έλεγχο το απόγευμα της Παρασκευής, σύμφωνα με τις προκαταρκτικές αναφορές του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Οι ισχυροί άνεμοι τροφοδότησαν τις φωτιές σε περιοχές της Πελοποννήσου στην ηπειρωτική χώρα, καθώς και στα νησιά του Αιγαίου - την Κρήτη, την Άνδρο, τη Λέσβο και την Πάρο - καταστρέφοντας χαμηλή βλάστηση, δασικές εκτάσεις και βιοτόπους, οι οποίοι, σύμφωνα με τους κατοίκους, θα χρειαστούν δεκαετίες για να ανακάμψουν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το σοβαρότερο πλήγμα δέχθηκε η Κρήτη, όπου αποτεφρώθηκαν δεκάδες χιλιάδες στρέμματα, απομακρύνθηκαν 8.000 άνθρωποι και έχασαν τη ζωή τους δύο πυροσβέστες. Για την φωτιά στη νότια περιοχή του Ρεθύμνου συνελήφθη ο υπεύθυνος λειτουργίας του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ.
«Ήταν θέμα χρόνου»
Η εξάπλωση των πυρκαγιών υπογραμμίζει τους κινδύνους που δημιουργεί η ραγδαία αύξηση του τουρισμού στα εκατοντάδες γραφικά νησιά της Ελλάδας, όπου το νερό είναι σπάνιο και η διαχείριση των απορριμμάτων ανεπαρκής.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που ξεσπά φωτιά στον ΧΥΤΑ», δήλωσε ο Νικόλας Στεφάνου, μέλος του μη κερδοσκοπικού συλλόγου «Φίλοι της Πάρου και της Αντιπάρου», ο οποίος ζει στο νησί εδώ και 40 χρόνια. «Ήταν θέμα χρόνου, καθώς εύφλεκτα υλικά ήταν διασκορπισμένα σε όλο τον χώρο χωρίς τα κατάλληλα μέτρα πυρασφάλειας».
Τα προκαταρκτικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι η φωτιά στην Πάρο ξεκίνησε εντός περιφραγμένου χώρου του ΧΥΤΑ, σε μη εξουσιοδοτημένο σημείο αποθήκευσης που περιείχε ανακυκλώσιμα υλικά, κλαδιά και οικιακά απορρίμματα.
Για την υπόθεση συνελήφθησαν τέσσερα άτομα, μεταξύ των οποίων ο δήμαρχος Πάρου, Κώστας Μπιζάς, και ο αρμόδιος αντιδήμαρχος καθαριότητας. Αφέθηκαν ελεύθεροι αφού εμφανίστηκαν ενώπιον του εισαγγελέα Σύρου, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται.
«Σέβομαι απόλυτα τις νομικές διαδικασίες, αλλά δεν μπορώ να μη εκφράσω την απογοήτευσή μου για το γεγονός ότι μου συμπεριφέρθηκαν σαν να ήμουν κοινός εγκληματίας», ανέφερε ο κ. Μπιζάς σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Κορεσμένος ο ΧΥΤΑ, κορεσμένο το νησί
Οι πιέσεις του υπερτουρισμού και της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης είναι ιδιαίτερα έντονες στην Πάρο. Το νησί έχει περίπου 15.000 μόνιμους κατοίκους, αλλά διαχειρίζεται περίπου 1 εκατομμύριο αφίξεις επιβατών ετησίως μέσω του λιμανιού και του αεροδρομίου του. Το πρώτο του πολεοδομικό σχέδιο, που εκπονήθηκε το 2008, προέβλεπε ανώτατο όριο μόνιμου και εποχικού πληθυσμού 73.000 ατόμων.
Επίσημα έγγραφα συμβάσεων της περιφερειακής αρχής διαχείρισης αποβλήτων περιγράφουν τον ΧΥΤΑ ως κορεσμένο ήδη από το 2022.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε τον Απρίλιο, όταν έκλεισε το ιδιωτικό κέντρο διαλογής ανακύκλωσης του νησιού. Χωρίς εναλλακτικό ανάδοχο, τα ανακυκλώσιμα απορρίμματα συσσωρεύονταν δίπλα στο κύτταρο του ΧΥΤΑ εν αναμονή της μεταφοράς τους στην Αθήνα μετά την τουριστική περίοδο. Οι ερευνητές εξετάζουν τώρα αν η φωτιά ξεκίνησε από αυτούς τους όγκους σκουπιδιών.
«Το σύστημα ανακύκλωσης με τους μπλε κάδους δεν λειτουργεί», δήλωσε ο Αρτέμιος Τριαντάφυλλος, αντιδήμαρχος της γειτονικής Αντιπάρου. «Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, υποδέχονται πολύ περισσότερους επισκέπτες από εμάς και διαθέτουν πολύ πιο αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης αποβλήτων».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η οικοδομική δραστηριότητα και η ραγδαία ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν δημιουργήσει αυξανόμενους όγκους μπάζων, αχρηστευμένων ηλεκτρικών συσκευών και απορριμμάτων κήπου, μεγάλο μέρος των οποίων καταλήγει αδιακρίτως στα απορρίμματα. «Το μόνο πράγμα που δεν θα βρείτε στα σκουπίδια είναι πτώμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι ορισμένοι εργολάβοι αποφεύγουν να πληρώσουν για την ειδική απόρριψη των οικοδομικών μπάζων πετώντας τα στους κάδους ανακύκλωσης.
Το ελληνικό υπουργείο Περιβάλλοντος δήλωσε στους FT ότι μια νέα μονάδα ανάκτησης και ανακύκλωσης αποβλήτων για την Πάρο βρίσκεται υπό ανάπτυξη μέσω ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα), παράλληλα με παρόμοιες μονάδες στη Μύκονο και τη Σύρο. Θα τεθεί σε λειτουργία έως το 2030, σύμφωνα με τον Μανώλη Γραφάκο, Γενικό Γραμματέα Διαχείρισης Αποβλήτων του υπουργείου.
«Μέχρι τότε, πρέπει να υπάρχει μια στοιχειώδης και υπεύθυνη διαχείριση».
