Με την ευκολία που επιδεικνύουν συνήθως, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης αφιέρωσαν κάποιο χρόνο στην τελεσίδικη απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων που επικύρωσε τις αποφάσεις του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, βέβαια, τα μέσα αυτά είχαν πάψει να ασχολούνται με την υπόθεση εδώ και πολύ καιρό, αφήνοντας τα υπολείμματα της εγκληματικής οργάνωσης να διαδίδουν κάθε λογής μυθεύματα προκειμένου να αντικρούσουν το βαρύ κατηγορητήριο.
Άδικος κόπος. Όσα καταλογίζονται στη ναζιστική οργάνωση και αποδεικνύουν τον οργανωμένο εγκληματικό της χαρακτήρα διερευνήθηκαν εξαντλητικά από το δικαστήριο και τεκμηριώθηκαν πειστικά από την εισαγγελέα Κυριακή Στεφανάτου καθώς και τους δικηγόρους της οικογένειας Φύσσα (Θεόδωρος Θεοδωρόπουλος, Ελευθερία Τομπατζόγλου, Χρύσα Παπαδοπούλου, Μαρίνα Δαλιάνη, Αργύρης Συρίγος) και των Αιγυπτίων αλιεργατών (Κώστας Σκαρμέας, Θανάσης Καμπαγιάννης, Κώστας Παπαδάκης). Περιμένουμε την καθαρογραφή της σημαντικής απόφασης του δικαστηρίου.
Αλλά τις τελευταίες βδομάδες της δίκης, από τις 28 Ιανουαρίου που ξεκίνησαν οι αγορεύσεις των συνηγόρων υπεράσπισης έγινε φανερός σε όσους παρακολουθούσαν τη διαδικασία ο λόγος για τον οποίο η κατηγορούμενη ηγεσία της οργάνωσης και κυρίως οι εκπρόσωποι του Μιχαλολιάκου και του Κασιδιάρη είχαν εξαρχής αντιταχθεί σε κάθε σκέψη τηλεοπτικής αναμετάδοσης ή έστω μαγνητοσκόπησης της δίκης. Μέχρι τέλους, οι κατηγορούμενοι ως μέλη διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης προσποιούνταν ότι δεν αντιλαμβάνονται το περιεχόμενο του άρθρου 187 Π.Κ. και αρκούνταν να επαναλαμβάνουν ότι δεν ήταν «αυτουργοί» εγκληματικών πράξεων. Αλλά η κατηγορία που τους βάραινε ήταν διαφορετική. Και τώρα πια είναι τελεσίδικα καταδικασμένα τα επτά μέλη της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής (Μιχαλολιάκος, Κασιδιάρης, Λαγός, Παππάς, Γερμενής, Παναγιώταρος, Ματθαιόπουλος), ως διευθυντές της εγκληματικής οργάνωσης που αποφάσιζαν και έδιναν εντολές στους «αυτουργούς» εγκληματίες. Για τον τρόπο που μεταφέρονταν αυτές οι εντολές είναι πολύτιμα τα πρακτικά της δίκης που κατέγραφε το Golden Dawn Watch με τις καθημερινές του ανταποκρίσεις, αλλά και το OmniaTv («ενημέρωση από τα κάτω») με τις τακτικές εκπομπές του.
Αυτά είναι ακριβώς που δεν ήθελε η ηγεσία της Χρυσής Αυγής να μεταδίδονται έξω από την αίθουσα του δικαστηρίου. Γιατί εκείνη είναι η πρώτη που γνώριζε τι επρόκειτο να αποκαλυφθεί.
1. Η διάρκεια της δίκης
Οι συνήγοροι των κατηγορουμένων στελεχών της Χρυσής Αυγής δεν πρόβαλαν καμιά άλλη ένσταση σε βάρος του δικαστηρίου, πέρα από τη μακρά διάρκεια της δίκης. Το ίδιο επιχείρημα είχε υποβληθεί και στο τέλος της δίκης σε πρώτο βαθμό. Από τότε άφηναν μάλιστα ορισμένοι να εννοηθεί ότι με βάση το γεγονός αυτός θα μπορούσε κανείς να προσφύγει και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Και πάλι τώρα πολλοί συνήγοροι υπεράσπισης υπέβαλαν τη μακρά διάρκεια της δίκης ως αίτημα αναγνώρισης ελαφρυντικού. Ποια είναι όμως η πραγματικότητα;
Είναι γεγονός ότι μια παρόμοιου μεγέθους δίκη (68 κατηγορούμενοι στην πρώτη δίκη, 42 στη δεύτερη, εκατοντάδες μάρτυρες, 80 δικηγόροι των δύο πλευρών) δεν είχαμε ξαναζήσει στη χώρα. Και είναι γνωστό ότι οι υποδομές του δικαστικού μας συστήματος δεν είναι καθόλου άνετες. Ισχύει βέβαια το αντίθετο. Αλλά από την άλλη, ο όγκος του υλικού που εξέτασε το δικαστήριο είναι τόσο τεράστιος ώστε ο χρόνος επισκόπησής του προβλεπόταν εξαρχής ότι δεν θα είναι σύντομος.
Μήπως, παρ’ όλα αυτά, μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων αυτή η μεγάλη διάρκεια της δίκης; Καθόλου δεν ισχύει αυτό. Για να υπάρχει μια σύγκριση, η δίκη στο Μόναχο της γερμανικής ναζιστικής τρομοκρατικής οργάνωσης NSU -η οποία συνδέεται με έμμεσο τρόπο με τη Χρυσή Αυγή- με πέντε μόνο κατηγορούμενους και πολύ μικρότερο όγκο δικογραφίας ξεπέρασε σε διάρκεια τα πέντε χρόνια (6.5.2013-11.7.2018).
Πίσω από τις καταγγελίες περί «μεγάλης διάρκειας» κρύβεται η θέση της υπεράσπισης ότι δεν έπρεπε να συνενωθούν οι δικογραφίες και θα έπρεπε κάθε υπόθεση να εκδικάζεται χωριστά. Αλλά έτσι θα καταλήγαμε στην διερεύνηση αποκλειστικά της δράσης του Ρουπακιά, ενώ το κεντρικό ζήτημα που εξέτασε το δικαστήριο ήταν το αν η Χρυσή Αυγή είναι εγκληματική οργάνωση που δρα υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος. Και όρος για να γίνει αυτή η διερεύνηση ήταν να συσχετιστούν όλες αυτές οι «μεμονωμένες» εγκληματικές πράξεις.
2. Οι ομολογίες με τα ελαφρυντικά
Το σημείο της δίκης στο οποίο δεν θα ήθελαν τη δημοσιότητα σε καμιά περίπτωση τα καταδικασμένα μέλη της ηγεσίας της ναζιστικής οργάνωσης είναι ασφαλώς η διαδικασία υποβολής από τους συνηγόρους τους των αιτημάτων για «ελαφρυντικά». Ενδεικτικά μεταφέρω μικρό μόνο μέρος αυτών των αιτημάτων που υποβλήθηκαν τις τελευταίες μέρες:
Νικόλαος Μιχαλολιάκος: «Διατηρώ πολιτική δράση ήδη από τις αρχές του 1990, κατεβαίνοντας σε εθνικές εκλογές και ευρωεκλογές, διατηρώντας επίσημο πολιτικό φορέα, οργανώνοντας πολιτικά συνέδρια, εκδίδοντας παραλλήλως μηνιαίως ή και εβδομαδιαίως εφημερίδες και περιοδικά. Αντικείμενο όλης αυτής της συμμετοχής και ενεργοποίησης ήταν η διαχείριση κρίσιμων πολιτικών, κοινωνικών και εθνικών ζητημάτων που απασχολούσαν την ελληνική κοινωνία και τους Έλληνες πολίτες, προσφέροντας όποτε και όπου μπορούσα ανακούφιση σε ευαίσθητες και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. […] Στη δική μου περίπτωση μπορεί να ειπωθεί ότι η κοινωνική μου δράση σε όλα τα επίπεδα και το θετικό αποτύπωμα στους συμπολίτες μας εις ό,τι αφορά τη βοήθεια που έχω παράσχει, απετέλεσε πάντοτε τον κανόνα του βίου μου και την προτεραιότητα αυτού».
Ηλίας Κασιδιάρης: «Ο συγκεκριμένος κατηγορούμενος δεν ολοκλήρωσε τυπικά τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις απέναντι στην Πατρίδα, όπως ενδεχομένως κάνει η συντριπτική πλειοψηφία των καταταγέντων, αλλά αντιθέτως φρόντισε να λάβει υπέρ το δέον την κατάλληλη εκπαίδευση, ώστε να προσφέρει τις υπηρεσίες του όταν είναι ανάγκη και αντιμετώπισε το διάστημα της στρατιωτικής του θητείας ως “ευκαιρία” να ολοκληρώσει τον χαρακτήρα του. […] Ο κατηγορούμενος δεν περιορίστηκε απλώς στο να τηρεί τους νόμους και να ζει σύννομα, αλλά επέλεξε ενεργά να προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο μέσω της επαγγελματικής, στρατιωτικής και πολιτικής του διαδρομής. […] Ήδη πριν καν την έκδοση της πρωτοβάθμιας εναντίον του απόφασης αποχώρησε από το κόμμα της Χρυσής Αυγής τον Μάιο του 2020 και διέγραψε τη δική του πορεία ιδρύοντας το πολιτικό κόμμα “Εθνικό Κόμμα- Έλληνες”, το οποίο σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις ήταν ιδιαιτέρως δημοφιλές. Ο κατηγορούμενος είναι και ένα υπόδειγμα κρατουμένου. Καθ’ όλο το διάστημα της επταετούς (συνυπολογιζόμενης και της προσωρινής κράτησής του) ο κατηγορούμενος έχει επιδείξει άριστη συμπεριφορά και διαγωγή και γι’ αυτό το λόγο, όπως προβλέπεται από το σωφρονιστικό μας σύστημα, έχει λάβει 12 τακτικές άδειες 7 ημερών. […] Ο κατηγορούμενος εργάζεται εντός του Καταστήματος ως βοηθός Νοσοκόμου στο ιατρείο του Καταστήματος Κράτησης έχοντας πραγματοποιήσει 1.918 ημερομίσθια».
Χρήστος Παππάς: «Η συνολική προσωπική, οικογενειακή και επαγγελματική μου πορεία μέχρι τον κρίσιμο χρόνο χαρακτηρίζεται από νομιμότητα ενώ η πράξη για την οποία καταδικάστηκα αποτελεί αποκομμένο και μεμονωμένο περιστατικό, “ξένο” προς τη μέχρι τότε στάση ζωής μου».
Ιωάννης Λαγός: «Οι αγώνες μου είναι πάντοτε ιδεολογικοί και εντός των πλαισίων της βουλής […] Από τότε που έλαβαν χώρα οι πράξεις για τις οποίες κατηγορούμαι μέχρι και σήμερα, δηλαδή για χρονικό διάστημα άνω των 12 ετών συμπεριφέρομαι καλά, δηλαδή κατά τον τρόπο που ως άνω περιγράφεται. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, παρά το γεγονός ότι παρακολουθώ τη δίκη τόσο σε πρώτο βαθμό, όσο και σε δεύτερο βαθμό ανελλιπώς, ταυτόχρονα εργάζομαι και στις φυλακές Κορυδαλλού όπου κρατούμαι και έχω πραγματοποιήσει πάνω από 1.000 ημερομίσθια, επιφυλάσσομαι δε να προσκομίσω και το σχετικό πιστοποιητικό από το κατάστημα κράτησης, άλλωστε μπορεί να το επιβεβαιώσει και το δικαστήριο σας σε επικοινωνία με το κατάστημα κράτησής μου».
Ηλίας Παναγιώταρος: «Όσο χρόνο παρέμεινα κρατούμενος ΔΕΝ προέβην στην τέλεση οιασδήποτε πειθαρχικής παράβασης. Απεναντίας επέδειξα καλή διαγωγή και ενσυνείδητη πειθαρχία με τους κανόνες συμπεριφοράς εντός του σωφρονιστικού καταστήματος. Εντός του σωφρονιστικού καταστήματος, εργαζόμουν ανελλιπώς ως βοηθός νοσοκόμου. Καθόλη την διάρκεια της κράτησης μου φρόντιζα να εξελίσσομαι και συμμετείχα ενεργά σε προγράμματα εκπαίδευσης, επιδιώκοντας την συνεχή βελτίωση και καλλιέργεια των γνώσεων μου. […] Ακόμη έλαβα και πιστοποιητικό επαγγελματικής κατάρτισης με θέμα “Μαγειρική Τέχνη – Ζαχαροπλαστική”».
3. Η alitheia της Δεξιάς
Με το τέλος της δίκης καλό είναι να αναλάβει καθένας και τις ευθύνες του για την αδιαφορία ή τη συνενοχή στη γιγάντωση του φαινομένου «Χρυσή Αυγή». Ο πυρήνας του «επιτελικού κράτους» επαναλαμβάνει με κάθε ευκαιρία τα λόγια του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Βουλή, ότι δηλαδή «η Χρυσή Αυγή φυλακίστηκε, της αποδόθηκαν κατηγορίες και χαρακτηρίστηκε εγκληματική οργάνωση, ως αποτέλεσμα πρωτοβουλιών της Νέας Δημοκρατίας».
Έχω αναφέρει σε προηγούμενο σημείωμά μου το περιεχόμενο αυτών των «πρωτοβουλιών» του κυβερνώντος κόμματος επί Σαμαρά, τον ρόλο του Παναγιώτη Μπαλτάκου, καθώς και τις μεθοδεύσεις της σημερινής ηγεσίας του σε σχέση με τις κωμικοτραγικές απόπειρες προσέλκυσης των κάθε λογής «Σπαρτιατών» που έχουν φυτρώσει στο έδαφος που έσπερνε επί χρόνια η ναζιστική οργάνωση («Η Χρυσή Αυγή και η δημοκρατία», Dnews, 6.3.2026). Είναι αλήθεια ότι η κυβέρνηση Σαμαρά υποχρεώθηκε να αναθέσει στη δικαιοσύνη τη διερεύνηση της υπόθεσης, όμως αυτό έγινε μετά τον παλλαϊκό ξεσηκωμό που προκλήθηκε από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.
Μέχρι τότε και επί πολλά χρόνια η Χρυσή Αυγή λειτουργούσε ως πολιτικός «υπόκοσμος» της Δεξιάς, αναλαμβάνοντας τη βρομοδουλειά πίσω από τα ΜΑΤ, όπως γνωρίζαμε ήδη από το 1998 με τη δολοφονική επίθεση εναντίον του Δημήτρη Κουσουρή και των συντρόφων του.
Όποιος δεν το έχει ακόμα καταλάβει, ας διαβάσει το παράπονο της ίδιας της εφημερίδας της οργάνωσης, μετά την άσκηση των διώξεων. Σε ένα ανυπόγραφο άρθρο τον Ιούλιο του 2014, γίνεται εκτενής αναφορά στην υπόγεια συνεργασία Χρυσής Αυγής - Νέας Δημοκρατίας: «Εμείς απλώς να θυμίσουμε στον Σαμαρά την τροπολογία για τους ιεροδιδασκάλους. Τον Ιανουάριο του 2013 η Χρυσή Αυγή υπερψήφισε μαζί με τη Νέα Δημοκρατία και τους ΑΝ.ΕΛΛ. την τροπολογία για τους ιεροδιδασκάλους που έβαζε φρένο στα ανθελληνικά σχέδια του τουρκικού προξενείου στην Θράκη. Τότε το ΠΑΣΟΚ είχε αδειάσει τη Νέα Δημοκρατία και η Νέα Δημοκρατία είχε ζητήσει τη συνδρομή της Χρυσής Αυγής, προκειμένου να περάσει η τροπολογία, γεγονός που εν τέλει επετεύχθη. Βεβαίως αυτή δεν ήταν η μόνη περίπτωση που οι νεοδημοκράτες ζήτησαν την συνδρομή της Χρυσής Αυγής, όμως αλήθεια ποιος ήταν τότε “χέρι-χέρι με τους χρυσαυγίτες”;» («Όταν η Νέα Δημοκρατία πήγαινε “χέρι-χέρι” με τη Χρυσή Αυγή», εφ. Χρυσή Αυγή, 16.7.2014).
Λίγες βδομάδες νωρίτερα, μιλώντας στη Βουλή, ο Μιχαλολιάκος είχε αναφερθεί εκτενώς στην προσωπική του διασύνδεση με τον Μπαλτάκο: «Εγώ γνωρίζω προσωπικά ότι αυτά που είπε ο Μπαλτάκος στον συναγωνιστή μου Κασιδιάρη είναι αληθινά, γιατί μου τα είχε πει και εμένα διά ζώσης. Τον Μπαλτάκο δεν τον ξέρει κανείς σας νωρίτερα απ’ ό,τι τον ξέρω εγώ. Εγώ γνώρισα τον Μπαλτάκο ως μαθητής σε εθνικιστικούς αγώνες το 1973 –σ.σ. το 1973!– στο γραφείο της ΕΟΚΑ Β΄ που αντιπροσώπευε τον Στρατηγό Γρίβα Διγενή και μετά στο εθνικιστικό κίνημα. Άλλωστε, τα γεγονότα που σας έχουν αναλυθεί [το] αποδεικνύουν. Χαρακτηριστικό μάλιστα είναι ότι όποτε ήθελε να μου πει κάτι ο Τάκης Μπαλτάκος, για λόγους ασφαλείας, μου έλεγε να βγούμε στο μπαλκόνι, γιατί φοβόταν κοριούς και κάμερες» (Πρακτικά Βουλής, 4.6.2014).
Η σκοπιμότητα αυτών των αποκαλύψεων του Μιχαλολιάκου είναι προφανής. Προκειμένου να διασωθεί ο ίδιος, δεν δίσταζε να υποδείξει ως παλιό συνεργάτη του τον Μπαλτάκο, ομολογώντας ότι τούς συνέδεε η ΕΟΚΑ Β΄. Ατυχής έμπνευση κάποιου που υποτίθεται πως επιχειρούσε να πείσει ότι προφυλακίστηκε άδικα και διώκεται για πολιτικούς λόγους. Ως γνωστόν, η ΕΟΚΑ Β΄, την εποχή που σύχναζε στα γραφεία της ο Μιχαλολιάκος, είχε κηρυχθεί εκτός νόμου ως τρομοκρατική οργάνωση από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, ο οποίος μάλιστα κατήγγελλε τη χούντα Ιωαννίδη ότι προέτρεπε από την Αθήνα την ΕΟΚΑ Β΄ «εις εγκληματικήν δραστηριότητα, περιλαμβάνουσαν πολιτικάς δολοφονίας και γενικώς αποσκοπούσαν εις την διάλυσιν του κράτους» (Γιάννος Ν. Κρανιδιώτης, «Το Κυπριακό Πρόβλημα, 1960-1974», Θεμέλιο, Αθήνα 1984, σ. 239).
Άθελά του, όμως, ο Μιχαλολιάκος μ’ αυτούς τους ισχυρισμούς ομολογούσε ότι ο ίδιος και ο υπαρχηγός του Κασιδιάρης διατηρούσαν το 2013 κρυφές σχέσεις με τον υποτιθέμενο εχθρό τους, τη «συστημική» Δεξιά, αλλά και ότι ο ίδιος είχε ξεκινήσει με τον Μπαλτάκο στα γραφεία της ΕΟΚΑ Β΄.
Αυτή την «alitheia» δεν την ακούσαμε στο συνέδριο που οργάνωσε τις προάλλες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης.
(Ο Δημήτρης Ψαρράς είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και συνιδρυτής της ιστοσελίδας «Χωρίς Εφημερίδα»)
(Φωτογραφίες Sooc, Eurokinissi)
