Η πρόσφατη ομιλία του Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ήταν μνημειωδώς χυδαία τόσο για τον τόνο της όσο και για το περιεχόμενο της. Για πρώτη φορά στην σύγχρονη ιστορία ένας Πρόεδρος των ΗΠΑ είπε τόσα ψέματα και τόσες διαστρεβλώσεις της αλήθειας σε τόσο μικρό χρόνο. Αφορμή για αυτό το άρθρο είναι οι τερατολογίες και τα ψέματα του Τραμπ για τη μετανάστευση, τερατολογίες και ψέματα που γρήγορα και εύκολα έκαναν το γύρο του κόσμου από την ακροδεξιά διεθνή, και αναπαράγονται με ευκολία και χωρίς απάντηση.
Οι απανταχού ακροδεξιοί έμποροι εθνικισμού, νανογιλέκων, κηραλοιφών και επιστολών του Ιησού έσπευσαν να αναπαράγουν το ύφος και την τερατολογία, ενισχύοντας τις πολιτικές του πογκρόμ των μεταναστών που κυριαρχούν σε όλη την ΕΕ. Και η επίδραση όλης αυτής της προπαγάνδας στις πολιτικές αντιλήψεις είναι τρομακτική.
Η αλήθεια για το ποσοστό των μεταναστών
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό μη ευρωπαίων πολιτών και στα 27 κράτη μέλη ανέρχεται στο 6,4% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ το 2024, ενώ μόλις το 9,9% του πληθυσμού έχει γεννηθεί εκτός ΕΕ. Μία έρευνα της εταιρείας IPSOS απέδειξε ότι στην Ελλάδα, οι πολίτες εκτιμούν ότι οι μετανάστες αποτελούν το 35% του πληθυσμού, ενώ στην πραγματικότητα είναι μόλις 9%. Τα αντίστοιχα νούμερα (το πρώτο νούμερο είναι τι πιστεύουν οι πολίτες και το δεύτερο το πραγματικό ποσοστό μεταναστών στον πληθυσμό) στην Ιταλία είναι 31% έναντι 9%, στην Ουγγαρία 20% έναντι 2% και στην Αυστρία 35% έναντι 16%.
Ειδικά στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, υπάρχει σημαντική μείωση του αλλοδαπού πληθυσμού κατά 16,1% σε σχέση με το 2011. Τα τελευταία 5 χρόνια, πάνω από 240.000 μετανάστες εργαζόμενοι έχουν φύγει από την Ελλάδα για άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Αυτή η συστηματική υπερδιόγκωση του αριθμού των μεταναστών στην αντίληψη των πολιτών δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα συστημικής και συστηματικής προπαγάνδας. Τα πραγματικά νούμερα δεν δικαιολογούν με κανένα τρόπο τις υστερικές αντιδράσεις περί «εισβολής» ξένων ή «αντικατάστασης» των ντόπιων εργαζόμενων. Η συσσώρευση των μεταναστευτικών πληθυσμών στα αστικά κέντρα κάνει τη μετανάστευση περισσότερο ορατή, γεγονός που αξιοποιείται πολιτικά από τις δυνάμεις που στηρίζουν το εκλογικό τους αφήγημα σε ρατσιστικούς φόβους. Και κάπως έτσι, η ΕΕ μετατρέπεται σε
αντιμεταναστευτικό φρούριο. Περισσότεροι από 27.000 άνθρωποι έχουν πνιγεί από το 2014 ως σήμερα στη Μεσόγειο. Και ενώ οι ροές βαίνουν μειούμενες (η Frontex ανέφερε 239.000 παράνομες διελεύσεις συνόρων το 2024, μειωμένες κατά 25% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και οι αριθμοί συνέχισαν να μειώνονται κατά τους πρώτους επτά μήνες του 2025) η ρατσιστική προπαγάνδα «κατά των ξένων» ενισχύεται.
Γιατί οι μισοί κρατούμενοι είναι αλλοδαποί;
Να πιάσουμε όμως και το περίφημο 54% των κρατούμενων στις ελληνικές φυλακές που είναι αλλοδαποί, όπως ανέφερε ο Τραμπ και επιβεβαίωσε ο Πλεύρης. Ο τελευταίος μάλιστα τόνισε ότι «Όταν έλεγα τα ίδια κι εγώ, με αποκαλούσαν ρατσιστή. Είναι όμως γεγονός ότι το ποσοστό εγκληματικότητας στους μετανάστες είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό των Ελλήνων». Πρόκειται για μία βαθιά μυωπική και συνειδητά παραπλανητική χρήση των στατιστικών.
Πράγματι τα πιο πρόσφατα στοιχεία από τον Ιανουάριο 2024 δείχνουν ότι από τους 10.203 κρατούμενους στις ελληνικές φυλακές, περίπου 5.520 είναι αλλοδαποί, ποσοστό 54,1%. Το υψηλό ποσοστό δεν είναι νέο φαινόμενο. Το 1984 οι αλλοδαποί κρατούμενοι αποτελούσαν μόλις το 14,9% του πληθυσμού των φυλακών. Το ποσοστό λομως αυξανόταν διαρκώς: το 1996 έφτασε το 35,6%, το 1998 το 45,2%, το 2009 ξεπέρασε για πρώτη φορά το 50% (51,7%) και το 2012 έφτασε στο 63,2%. Η Ελλάδα πλέον κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ όσον αφορά το ποσοστό αλλοδαπών κρατουμένων.
Η μεγάλη παρουσία μεταναστών στις φυλακές δεν σημαίνει ότι οι μετανάστες γενικά είναι πιο επιρρεπείς στην εγκληματικότητα. Αυτή η λογική είναι ισοδύναμη με το να υποστηρίζει κάποιος ότι επειδή οι άνδρες αποτελούν το 93% των φυλακισμένων, όλοι οι άνδρες είναι εγκληματίες. Ή ότι επειδή οι φτωχοί υπερεκπροσωπούνται στις φυλακές, η φτώχεια καθιστά τους ανθρώπους εγκληματίες. Ή ότι επειδή το 55% του υπουργικού συμβουλίου είναι μπλεγμένο σε έρευνες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας όλοι οι υπουργοί είναι μπλεγμένοι σε βρωμοδουλειές. Αντίθετα, οι μελέτες που εξετάζουν το σύνολο του πληθυσμού, και όχι μόνο τους κρατούμενους, καταδεικνύουν τελείως διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με έρευνα του Stanford, οι μετανάστες είναι 60% λιγότερο πιθανό να φυλακιστούν από τους Αμερικανούς πολίτες., ενώ στο Τέξας, οι παράτυποι μετανάστες είναι 37,1% λιγότερο πιθανό να καταδικαστούν για έγκλημα.
Ας δούμε μερικούς ακόμα σημαντικούς παράγοντες που φουσκώνουν τον αριθμό των αλλοδαπών στις ελληνικές φυλακές. Ας ξεκινήσουμε με το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι οι αλλοδαποί αντιμετωπίζουν δυσανάλογα υψηλά ποσοστά ελέγχων και συλλήψεων. Το 2024 συνελήφθησαν 57.150 αλλοδαποί έναντι 73.479 ημεδαπών, παρότι οι αλλοδαποί αποτελούν μόλις το 9% του συνολικού πληθυσμού της χώρας.
Ένα μεγάλο μέρος των αλλοδαπών κρατουμένων φυλακίζονται για «παράνομη διακίνηση» ή «παράνομη είσοδο», δηλαδή για αδικήματα που συνδέονται άμεσα με το μεταναστευτικό τους καθεστώς και όχι με εγκληματική δραστηριότητα. Οι υπήκοοι τρίτων χωρών που φυλακίζονται για παράνομη είσοδο αποτελούν το 88% αυτής της κατηγορίας εγκλημάτων και σχεδόν το 20% του συνολικού πληθυσμού των φυλακών. Επιπλέον είναι προφανές ότι η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών λειτουργούν ως βασικοί παράγοντες εκκόλαψης της εγκληματικότητας. Η έλλειψη χρημάτων και πρόσβασης σε νομική υποστήριξη, καθώς και η γενικότερη δυσκολία κατανόησης του νομικού συστήματος οδηγούν συστηματικά σε δυσμενέστερες αποφάσεις για φτωχούς αλλοδαπούς, ακριβώς όπως γίνεται στις ΗΠΑ με τους Αφροαμερικάνους.
Είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι άνθρωποι που πληρώνουν χιλιάδες δολάρια και μπαίνουν σε θανατηφόρους κίνδυνους για να μεταναστεύσουν τείνουν να σκέφτονται μακροπρόθεσμα και να έχουν μεγαλύτερο αυτοέλεγχο των ενεργειών τους, επομένως συνειδητά να αποφεύγουν να εμπλέκονται σε εγκληματικές δραστηριότητες. Επιπλέον, ο φόβος της απέλασης λειτουργεί επίσης αποτρεπτικά, οι παράτυποι μετανάστες αποφεύγουν προσεκτικά οποιαδήποτε επαφή με το σύστημα δικαιοσύνης. Και φυσικά, το προφανές: οι μετανάστες έρχονται κυρίως για εργασία και καλύτερες συνθήκες ζωής, όχι για εγκληματική δραστηριότητα. Συστηματικές μελέτες στις ΗΠΑ έχουν αποδείξει ότι οι μετανάστες, συμπεριλαμβανομένων των παράτυπων, έχουν σταθερά χαμηλότερα ποσοστά εγκληματικότητας από τους αμερικανούς πολίτες για περισσότερο από έναν αιώνα.
Τελικά, όπως προκύπτει, τα μεγάλα ποσοστά των αλλοδαπών στις φυλακές δεν αντικατοπτρίζουν κάποια υψηλότερη εγκληματικότητά τους, αλλά τον δομικό ρατσισμό που διαπερνά την αστυνομία, τα δικαστήρια, το σωφρονιστικό σύστημα και την κοινωνία μας.
Η μεγάλη απάτη
Η πραγματική αλήθεια που οι ακροδεξιοί πολιτικοί αποκρύπτουν είναι ότι οι δυτικές οικονομίες έχουν γίνει δομικά εξαρτημένες από τη μετανάστευση. Στις ΗΠΑ, οι θέσεις εργασίας για αμερικανούς πολίτες αυξήθηκαν κατά 7,2 εκατομμύρια από το 2021, ενώ για ξένους εργαζόμενους κατά 5 εκατομμύρια. Αυτή η παράλληλη αύξηση δείχνει ότι, στην αμερικάνικη οικονομία, η μετανάστευση δημιουργεί θέσεις εργασίας αντί να αφαιρεί. Στην Ευρώπη, η εξάρτηση είναι εξίσου εμφανής. Στον τομέα της μακροχρόνιας φροντίδας, σχεδόν το 10% των εργαζόμενων είναι μετανάστες. Χωρίς αυτούς, εκατομμύρια ευρωπαϊκές οικογένειες θα αντιμετώπιζαν αδυναμία φροντίδας των ηλικιωμένων τους. Παράλληλα, οι μετανάστες καλύπτουν κρίσιμα κενά σε τομείς όπως η υγεία, οι κατασκευές, η γεωργία και σε διάφορες υπηρεσίες.
Όλοι γνωρίζουμε ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει δημογραφική κατάρρευση. Οι άνθρωποι άνω των 65 ετών αποτελούν ήδη το 20% του ευρωπαϊκού πληθυσμού και θα φτάσουν το 30% έως το 2050. Το μερίδιο των πολύ ηλικιωμένων (85+) θα διπλασιαστεί από 3% σε 6% έως το 2050. Παράλληλα, ο εργάσιμος πληθυσμός θα συρρικνωθεί σε 22 από τις 27 χώρες της ΕΕ. Αυτές οι δημογραφικές αλλαγές καθιστούν τη μετανάστευση όχι απλώς επιθυμητή, αλλά αναγκαία για την επιβίωση των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Η μετανάστευση παρέχει τη μόνη ρεαλιστική λύση για τη διατήρηση της σταθερότητας των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και υγείας.
Η ιστορία καταρρίπτει συστημικά τα αντιμεταναστευτικά επιχειρήματα. Κατά τη διάρκεια της «εποχής της μαζικής μετανάστευσης» (1860-1920) στις ΗΠΑ, οι περιοχές που δέχθηκαν μεγαλύτερες μεταναστευτικές ροές παρουσίασαν μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη που διατηρήθηκαν μέχρι το 2000. Η έρευνα δείχνει ότι η μετανάστευση συνέβαλε στη βιομηχανική μετάβαση, στην αύξηση της παραγωγικότητας, στην καινοτομία και στο διεθνές εμπόριο. Και πολλές σύγχρονες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι οι μετανάστες «γρασάρουν τους μηχανισμούς» της αγοράς εργασίας, κινούμενοι προς περιοχές και τομείς με έλλειψη εργατικού δυναμικού, ενώ δημιουργούν επιχειρήσεις σε υψηλότερο ποσοστό από τους ντόπιους και συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση του ΑΕΠ.
Σε μία πρόσφατη ομιλία του, ο Nassim Nicholas Taleb (συγγραφέας του περίφημου βιβλίου «Ο Μαύρος Κύκνος») επεσήμανε ότι τα στοιχεία δείχνουν ότι κάθε δυτική πολιτική δύναμη που κέρδισε εκλογές με αντιμεταναστευτικό πρόγραμμα τελείωσε τη θητεία της με περισσότερους μετανάστες από πριν. Η Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία είναι πρόσφατο παράδειγμα αυτής της υποκρισίας. Οι «σκληρές» πολιτικές στο μεταναστευτικό καταλήγουν συμβολικές, καθώς η οικονομική αναγκαιότητα είναι σε πλήρη διάσταση. Οι μαζικές απελάσεις που υπόσχεται ο Τραμπ και τα λυκόσκυλα που στοιχειώνουν τον ύπνο της Λατινοπούλου θα προκαλούσαν οικονομική κατάρρευση γρήγορα και εύκολα.
Οι δυτικές κοινωνίες δεν μπορούν να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο χωρίς συνεχείς μεταναστευτικές εισροές. Η εναλλακτική είναι η οικονομική παρακμή που ήδη βιώνουμε, η κοινωνική αποσύνθεση και η γεροντοκρατία. Χωρίς μαζική μετανάστευση, η Ευρώπη θα οδηγηθεί στην ανύψωση του ορίου συνταξιοδότησης στα 80 έτη. Η μετανάστευση δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση, αλλά μόνιμη συνιστώσα των σύγχρονων κοινωνιών που πρέπει να τη διαχειριζόμαστε με σοφία και προοπτική. Τα ψέματα του Τραμπ και των ευρωπαίων ακροδεξιών δεν αλλάζουν τη δημογραφική και οικονομική πραγματικότητα, απλώς την καθιστούν πιο δύσκολα διαχειρίσιμη. Χρειαζόμαστε άμεσα πολιτικές βελτίωσης της ένταξης των μεταναστών και δημιουργία συστημάτων νόμιμης και μαζικής μετανάστευσης που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κοινωνιών μας. Μέχρι να τα φτιάξουμε, η αντιμεταναστευτική ατζέντα θα χρησιμοποιείται σε βάρος ντόπιων και αλλοδαπών εργαζόμενων, ισοπεδώνοντας τα δικαιώματα όλων.
(Ο Αντώνης Μαυρόπουλος είναι σύμβουλος κυκλικής οικονομίας και συγγραφέας του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη – Άνθρωπος, Φύση, Μηχανές», εκδόσεις Τόπος)
