Αριθμός - ρεκόρ επισκεπτών αναμένεται στην Αθήνα το 2025, αγγίζοντας τα 10 εκατομμύρια τουρίστες, σε ένα φαινόμενο που, αν και συμβάλλει καθοριστικά στην οικονομική ανάπτυξη της πόλης, προκαλεί παράλληλα ανησυχητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των κατοίκων της και υπονομεύει την ανθεκτικότητα των αστικών της υποδομών. Καθώς η πρωτεύουσα μετατρέπεται σε μία «τουριστική Disneyland» τους θερινούς μήνες, ο δημόσιος χώρος, οι υπηρεσίες καθαριότητας και οι φυσικοί πόροι πιέζονται ασφυκτικά, ενώ η αίσθηση μόνιμης κατοίκησης αντικαθίσταται από τη λογική της προσωρινότητας.
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί:
- Στο εμπορικό τρίγωνο της πόλης, από το Σύνταγμα έως την οδό Αθηνάς, παράγονται έως και 65 τόνοι απορριμμάτων καθημερινά — ποσότητα που υπερβαίνει την ημερήσια παραγωγή ολόκληρων δήμων της Αττικής.
- Η βραχυχρόνια μίσθωση έχει μετατρέψει κτίρια γραφείων σε τουριστικές μονάδες, υπερφορτώνοντας τα παλαιά δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.
- Παρά τις ενισχύσεις με υπογειοποιημένα συστήματα απορριμμάτων και προσλήψεις στον τομέα καθαριότητας, η εικόνα ξεχειλισμένων κάδων και η αδυναμία αποκομιδής παραμένουν κυρίαρχες σε πολλές γειτονιές της πόλης.
Για την Αθήνα, η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη. Η ενίσχυση της αποκέντρωσης των τουριστικών ροών, η αξιοποίηση εναλλακτικών προορισμών εντός του Λεκανοπεδίου, η ενεργοποίηση των πολιτών σε δράσεις φιλοξενίας με σεβασμό προς το περιβάλλον, καθώς και η εφαρμογή συστημάτων επιβράβευσης περιβαλλοντικά ενάρετων επισκεπτών, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς την επίλυση του προβλήματος.
Η εμπειρία άλλων πόλεων που βίωσαν τα αδιέξοδα του υπερτουρισμού δείχνει ότι οι απλοί περιορισμοί —όπως η επιβολή ανώτατου αριθμού επισκεπτών ή οι απαγορεύσεις στα κρουαζιερόπλοια— έχουν αποτύχει. Το φαινόμενο απαιτεί σύνθετες, δημιουργικές λύσεις.
Τι κάνουν στην Κοπεγχάγη
Η Κοπεγχάγη, για παράδειγμα, εφαρμόζει το πρόγραμμα «Kopenpay», επιβραβεύοντας τους τουρίστες που επιλέγουν βιώσιμες συμπεριφορές, όπως η χρήση ποδηλάτου και η συμμετοχή σε περιβαλλοντικές δράσεις, προσφέροντας ως αντάλλαγμα δωρεάν ξεναγήσεις και υπηρεσίες.
Αντίστοιχα, οι Νήσοι Φερόε εφαρμόζουν ετησίως το πρωτοποριακό πρόγραμμα «Closed for Maintenance», επιτρέποντας την πρόσβαση σε τουριστικά σημεία μόνο σε όσους προσφέρονται να συμβάλουν εθελοντικά σε εργασίες συντήρησης. Η Χαβάη, από την πλευρά της, υλοποιεί ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο βιωσιμότητας έως το 2050, ενισχύοντας τις τοπικές κοινότητες και επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση τους με τον τουρισμό.
