Μετά τις αποκαλύψεις για το σκάνδαλο με τα παράνομα καταβληθέντα ποσά από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την «ενεργοποίηση» των αρμόδιων αρχών για την αναζήτηση και επιστροφή των χρημάτων που εισπράχθηκαν αδικαιολόγητα από επιτήδειους.
Στελέχη της Οικονομικής Αστυνομίας, της ΑΑΔΕ και των συναρμόδιων υπηρεσιών θα αναλάβουν να εντοπίσουν τους υπαίτιους, με στόχο την αποκατάσταση της νομιμότητας και την απόδοση ευθυνών. Ωστόσο, η υλοποίηση της κυβερνητικής εξαγγελίας συνοδεύεται από πολλαπλές προκλήσεις, τόσο σε τεχνικό όσο και σε νομικό επίπεδο.
Η διαδικασία επιστροφής των ποσών θα βασιστεί σε διοικητικές πράξεις που θα εκδίδονται μετά από εξαντλητικό έλεγχο, διασταυρώσεις στοιχείων και αξιολόγηση πορισμάτων. Σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, θα επιβάλλονται καταλογιστικές πράξεις για την επιστροφή των αχρεωστήτως εισπραχθέντων ποσών στους πραγματικούς δικαιούχους, ενώ σε περιπτώσεις που διαπιστώνεται δόλος, θα κινείται και η ποινική διαδικασία. Η Οικονομική Αστυνομία θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην τεκμηρίωση των περιπτώσεων οργανωμένης απάτης, ειδικά όταν εμπλέκονται πλαστά δικαιολογητικά ή ψευδείς δηλώσεις, ενώ οι σχετικοί φάκελοι θα προωθούνται στον Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος.
Σύμφωνα με το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, το αρμόδιο τμήμα του ΟΠΕΚΕΠΕ (πλέον της ΑΑΔΕ) καλεί τον ενδιαφερόμενο να υποβάλει έγγραφες παρατηρήσεις εντός προθεσμίας, εξετάζει τη νομιμότητα της πληρωμής και, εφόσον απαιτείται, εισηγείται την έκδοση απόφασης επιστροφής του ποσού, με προσαύξηση τόκων, ή την επιβολή χρηματικής κύρωσης.
Η απόφαση κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο, ο οποίος καλείται να καταβάλει το οφειλόμενο ποσό εντός εύλογης προθεσμίας, διαφορετικά ενεργοποιείται η διαδικασία είσπραξης μέσω των διατάξεων για τα δημόσια έσοδα. Σε περίπτωση μη καταβολής, δύναται να γίνει συμψηφισμός με απαιτήσεις του ίδιου προσώπου, μετά από εισήγηση προς την ΑΑΔΕ. Η διαδικασία εντείνεται όταν το ποσό της αχρεώστητης καταβολής υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ, οπότε, πέραν των διοικητικών ενεργειών, δρομολογείται και ποινική διαδικασία με μήνυση της ΑΑΔΕ προς τις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές, ενώ ειδοποιείται και η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.
Στο πλαίσιο εφαρμογής του Ν. 4557/2018 για το ξέπλυμα χρήματος, προβλέπεται η υποχρέωση των Δ.Ο.Υ. και των ελεγκτικών κέντρων να αποστέλλουν αναφορές για περιπτώσεις φορολογικών παραβάσεων που εμπίπτουν σε βασικά αδικήματα. Ωστόσο, η αποστολή των αναφορών δεν είναι υποχρεωτική εφόσον ο υπόχρεος συμμορφωθεί άμεσα στις καταλογιστικές πράξεις ή προσφύγει ενδικοφανώς, με τις εξαιρέσεις να περιλαμβάνουν και περιπτώσεις φορολογικών διαφορών που δεν σχετίζονται με απόκρυψη.
Αντίθετα, όταν δεν καταβάλλεται το οφειλόμενο ποσό ή δεν υπάρχει συμμόρφωση με τις αποφάσεις της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, αποστέλλονται σχετικές αναφορές και ενεργοποιούνται και τα ποινικά εργαλεία, ειδικά όταν διαπιστώνεται χρήση τεχνικών εξωλογιστικού προσδιορισμού ή απόκρυψη φορολογικής ύλης.
Επιπλέον, η νομοθεσία προβλέπει τη σύνταξη αναφορών για το αδίκημα της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο (ν. 1882/1990), όταν οι συνολικές οφειλές υπερβαίνουν τις 200.000 ευρώ. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι για τα φυσικά πρόσωπα οι αναφορές περιορίζονται στα προσωπικά τους χρέη, εκτός ειδικών περιπτώσεων συνυπευθυνότητας ή κληρονομικών υποχρεώσεων.
