Μεγάλο Σάββατο: Η Κάθοδος του Ιησού στον Άδη και η πρώτη Ανάσταση

Το Μεγάλο Σάββατο είναι συνδεδεμένο με την πορεία του Ιησού στον Άδη και αποτελεί το προανάκρουσμα της Ανάστασης. Το πρωί τελείται ο εσπερινός του Μεγάλου Σαββάτου και η λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου ενώ στις 9 το πρωί πραγματοποιείται η Πρώτη Ανάσταση με το πανηγυρικό τροπάριο «Ανάστα ο Θεός».

Η Πρώτη Ανάσταση συνδέεται με την προσμονή της λυτρώσεως όλης της κτίσεως από την φθορά και τον θάνατο. Τελετουργικά το πρωί ουσιαστικά γιορτάζουμε:
Την Ταφή του Κυρίου «την θεόσωμον ταφήν» και Την Κάθοδο Του στον Άδη «την εις άδου κάθοδον», όπου κήρυξε σε όλους τους νεκρούς Το μεσημέρι στον Πανάγιο Τάφο θα πραγματοποιηθεί η αφή του Αγίου Φωτός, όπου θα μοιραστεί σε όλο το Ορθόδοξο κόσμο και το βράδυ θα ακολουθήσει η Τελετή της Αναστάσεως. Η ακολουθία της Κυριακής του Πάσχα, ο όρθρος και η Λειτουργία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου ψάλλονται τα μεσάνυχτα του Σαββάτου προς Κυριακή.«Δεύτε λάβετε φως» και «Χριστός Ανέστη» που θα συνοδεύεται από τους χαρμόσυνους ήχους της καμπάνας και τους ασπασμούς της αγάπης.

Μάτην φυλάττεις τὸν τάφον, κουστωδία. Οὐ γὰρ καθέξει τύμβος αὐτοζωΐαν: Η κάθοδος στον Άδη

Το Σάββατο, αφού συγκεντρώθηκαν οι αρχιερείς και οι φαρισαίοι στο Πόντιο Πιλάτο, τον παρακάλεσαν να ασφαλίσει τον τάφο του Ιησού για τρεις ημέρες διότι, καθώς έλεγαν, «έχουμε υποψία μήπως οι μαθητές Του, αφού κλέψουν την νύχτα το ενταφιασμένο Του σώμα κηρύξουν έπειτα στο λαό ως αληθινή την ανάσταση την οποία προείπε ο πλάνος εκείνος, όταν ακόμη ζούσε· και τότε θα είναι η τελευταία πλάνη χειρότερη της πρώτης». Αυτά αφού είπαν στον Πόντιο Πιλάτο και αφού πήραν την άδεια του, έφυγαν και σφράγισαν τον τάφο τοποθετώντας εκεί για ασφάλεια του κουστωδία, δηλαδή στρατιωτική φρουρά.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος β'.
Ὁ εὐσχήμων Ἰωσήφ, ἀπὸ τοῦ ξύλου καθελὼν τὸ ἄχραντόν σου Σῶμα, σινδόνι καθαρᾷ, εἱλήσας καὶ ἀρώμασιν, ἐν μνήματι καινῷ κηδεύσας ἀπέθετο.
Έτερον Ἀπολυτίκιον

Ἦχος β'.
Ταῖς Μυροφόροις Γυναιξί, παρὰ τὸ μνῆμα ἐπιστάς, ὁ Ἄγγελος ἐβόα·Τὰ μύρα τοῖς θνητοὶς ὑπάρχει ἁρμόδια, Χριστός, δὲ διαφθορᾶς ἐδείχθη ἀλλότριος.

Κοντάκιον
Ἦχος β'.
Τὴν ἄβυσσον ὁ κλείσας, νεκρὸς ὁρᾶται, καὶ σμύρνῃ καὶ σινδόνι ἐνειλημμένος, ἐν μνημείῳ κατατίθεται, ὡς θνητὸς ὁ ἀθάνατος. Γυναῖκες δὲ αὐτὸν ἦλθον μυρίσαι, κλαίουσαι πικρῶς καὶ ἐκβοῶσαι· Τοῦτο Σάββατόν ἐστι τὸ ὑπερευλογημένον, ἐν ᾧ, Χριστὸς ἀφυπνώσας, ἀναστήσεται τριήμερος.

Ὁ Οἶκος
Ὁ συνέχων τὰ πάντα ἐπὶ σταυροῦ ἀνυψώθη, καὶ θρηνεῖ πᾶσα ἡ Κτίσις, τοῦτον βλέπουσα κρεμάμενον γυμνὸν ἐπὶ τοῦ ξύλου, ὁ ἥλιος τὰς ἀκτῖνας ἀπέκρυψε, καὶ τὸ φέγγος οἱ ἀστέρες ἀπεβάλλοντο, ἡ γῆ δὲ σὺν πολλῷ τῷ φόβῳ συνεκλονεῖτο, ἡ θάλασσα ἔφυγε, καὶ αἱ πέτραι διερρήγνυντο, μνημεῖα δὲ πολλὰ ἠνεῴχθησαν, καὶ σώματα ἡγέρθησαν ἁγίων Ἀνδρῶν. ᾍδης κάτω στενάζει, καὶ Ἰουδαῖοι σκέπτονται συκοφαντῆσαι Χριστοῦ τὴν Ἀνάστασιν, τὰ δὲ Γύναια κράζουσι· Τοῦτο Σάββατόν ἐστι τὸ ὑπερευλογημένον, ἐν ᾧ Χριστὸς ἀφυπνώσας, ἀναστήσεται τριήμερος.

Μεγάλο Σάββατο 2025: Παρακολουθήστε LIVE την «Πρώτη Ανάσταση»

Μπορείτε να παρακολουθήσετε σε ζωντανή μετάδοση από τις 8:00 το πρωί τη κατανυκτική ακολουθία του Εσπερινού του Μεγάλου Σαββάτου, γνωστή ως «Πρώτη Ανάσταση» ή «Gloria», από την Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο. Η ακολουθία περιλαμβάνει τον Εσπερινό και τη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, κατά την οποία ψάλλονται αναστάσιμα τροπάρια, προαναγγέλλοντας τη νίκη του Χριστού επί του θανάτου. Στη Ζάκυνθο, η τελετή αυτή συνοδεύεται από ιδιαίτερες τοπικές παραδόσεις, όπως η ρίψη δαφνόφυλλων, που συμβολίζει τη χαρά για την επικείμενη Ανάσταση.

{https://www.youtube.com/watch?v=BLcvcM9n2mo}

«Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γήν»: Η πρώτη Ανάσταση

Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ Θεῶν, ἐν μέσῳ δὲ θεοὺς διακρινεῖ.
Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι.
Ἕως πότε κρίνετε ἀδικίαν, καὶ πρόσωπα ἁμαρτωλῶν λαμβάνετε;
Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γήν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι.
Κρίνατε ὀρφανῷ καὶ πτωχῷ, ταπεινὸν καὶ πένητα δικαιώσατε.
Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι.
Ἐξέλεσθε πένητα καὶ πτωχόν, ἐκ χειρὸς ἁμαρτωλοῦ ῥύσασθε αὐτόν.
Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι.
Οὐκ ἔγνωσαν, οὐδὲ συνῆκαν, ἐν σκότει διαπορεύονται, σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς.
Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι.
Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες· ὑμεῖς δὲ ὡς ἄνθρωποι ἀποθνῄσκετε, καὶ ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων πίπτετε.
Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι.

Το «αλάδωτο Σάββατο»: Ημέρας αυστηρής νηστείας η σημερινή

Με την Ανάσταση να είναι «προ των πυλών» το Μεγάλο Σάββατο χαρακτηρίζεται από τον πανηγυρικό του χαρακτήρα αφού ήδη από το πρωί οι καμπάνες μετά τις 9 θα χτυπούν χαρμόσυνα. Είναι το μοναδικό Σάββατο όλου του χρόνου που νηστεύουμε και δεν τρώμε λάδι, για αυτό και ονομάζεται και Αλάδωτο Σάββατο.

«Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας»

Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου προς Κυριακή του Πάσχα εορτάζεται η Ανάσταση του Χριστού. Στις εκκλησίες σβήνουν τα φώτα και ο ιερέας προβάλει στην Ωραία Πύλη, κρατώντας σε κάθε χέρι από μία δεσμίδα τριάντα τριών κεριών με το Άγιο Φως, και ψάλλοντας το «Δεύτε λάβετε Φως…».

Στην συνέχεια ιερείς, ψάλτες και πιστοί βγαίνουν στο περίβολο της εκκλησίας όπου γίνεται η ανάγνωση του Ευαγγελίου της Αναστάσεως και ψάλλεται το «Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι, ζωήν χαρισάμενος».