Απόψε, ανήμερα της Μεγάλης Τρίτης, ψάλλεται στις Εκκλησίες ο όρθρος της Μεγάλης Τετάρτης. Το τελευταίο τροπάριο είναι αυτό της Κασσιανής με την χαρακτηριστική φράση «Κύριε η εν πoλλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή...».
Η λειτουργία της Μεγάλης Τρίτης είναι αφιερωμένη στην καταγγελία του Ιησού απέναντι στους θρησκευτικούς αρχηγούς του Ισραήλ. Κατά τη διάρκειά της ψάλλονται η παραβολή των δέκα παρθένων, η παραβολή των ταλάντων και το τροπάριο της Κασσιανής. Οι δύο παραβολές, οι οποίες υπάρχουν στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου, μας διδάσκουν να είμαστε έτοιμοι και γεμάτοι από πίστη και φιλανθρωπία, να είμαστε εργατικοί, να καλλιεργούμε και να αυξήσουμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.
Οι παραβολές της Μεγάλης Τρίτης
Τη Μεγάλη Τρίτη έχουμε και τη γνωστή παραβολή των Δέκα Παρθένων (παρανύμφων), οι οποίες περίμεναν τον γαμπρό. Όπως αναφέρει το Ευαγγέλιο, οι δέκα ήταν φρόνιμες και είχαν αρκετό λάδι για τις λάμπες που θα χρησιμοποιούσαν κατά την διάρκεια της αναμονής τους, ενώ οι άλλες πέντε ήταν «ανόητες» και έφεραν μαζί τους μόνο τους λαμπτήρες τους, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να αποκλειστούν από τη γιορτή. Η παραβολή αυτή μας καλεί να είμαστε προετοιμασμένοι για την Ημέρα της Κρίσης. Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τρίτης θυμόμαστε και την Παραβολή των Ταλάντων, σύμφωνα με την οποία ο αφέντης (Θεός) εμπιστεύτηκε την περιουσία (χαρίσματα) Του στους δούλους Του, δίνοντας σε άλλους περισσότερα και άλλοι λιγότερα. Κάποιοι τα καλλιέργησαν και τα αύξησαν, όμως ο ένας ήταν οκνηρός και έθαψε το μοναδικό τάλαντο που του δόθηκε, με αποτέλεσμα ο αφέντης τελικά να του το πάρει και να τον δώσει στον άλλον που δούλεψε πιο σκληρά και αύξησε την περιουσία του. Η παραβολή αυτή αναφέρεται στα χαρίσματα που μας δίνει ο Θεός και μας θυμίζει ότι πρέπει να εργαζόμαστε σκληρά για να τα καλλιεργούμε.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η παραβολή των ταλάντων της Μεγάλης Τρίτης
«Η βασιλεία τού Θεού μοιάζει μ᾿ έναν άνθρωπο ο οποίος, φεύγοντας γιά ταξίδι, κάλεσε τούς δούλους του καί τούς εμπιστεύτηκε τά υπάρχοντά του. Σ᾿ άλλον έδωσε πέντε τάλαντα, σ᾿ άλλον δύο, σ᾿ άλλον ένα, στόν καθένα ανάλογα μέ τήν ικανότητά του, κι έφυγε αμέσως γιά τό ταξίδι. Αυτός πού έλαβε τά πέντε τάλαντα, πήγε καί τά εκμεταλλεύτηκε καί κέρδισε άλλα πέντε. Κι αυτός πού έλαβε τά δύο τάλαντα, κέρδισε επίσης άλλα δύο.
᾿Εκείνος όμως πού έλαβε τό ένα τάλαντο, πήγε κι έσκαψε στή γή καί έκρυψε τά χρήματα τού κυρίου του. ῞Υστερα από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, γύρισε ο κύριος εκείνων τών δούλων καί έκανε λογαριασμό μαζί τους. Παρουσιάστηκε τότε εκείνος πού είχε λάβει τά πέντε τάλαντα καί τού έφερε άλλα πέντε.
“Κύριε”, τού λέει, “μού εμπιστεύτηκες πέντε τάλαντα• κοίτα, κέρδισα μ᾿ αυτά άλλα πέντε”. ῾Ο κύριός του τού είπε• “εύγε, καλέ καί έμπιστε δούλε! ᾿Αποδείχτηκες αξιόπιστος στά λίγα, γι᾿ αυτό θά σού εμπιστευτώ πολλά. ῎Ελα νά γιορτάσεις μαζί μου”. Παρουσιάστηκε κι ο άλλος μέ τά δύο τάλαντα καί τού είπε• “κύριε, μού εμπιστεύτηκες δύο τάλαντα• κοίτα, κέρδισα άλλα δύο”. Τού είπε ο κύριός του• “εύγε, καλέ καί έμπιστε δούλε! ᾿Αποδείχτηκες αξιόπιστος στά λίγα, γι᾿ αυτό θά σού εμπιστευτώ πολλά. ῎Ελα νά γιορτάσεις μαζί μου”. Παρουσιάστηκε κι εκείνος πού είχε λάβει τό ένα τάλαντο καί τού είπε• “κύριε, ήξερα πώς είσαι σκληρός άνθρωπος.
Θερίζεις εκεί όπου δεν έσπειρες και συνάζεις καρπούς εκεί πού δεν φύτεψες. Γι᾿ αυτό φοβήθηκα και πήγα κι έκρυψα το τάλαντό σου στη γη. ορίστε τα λεφτά σου”. ῾Ο κύριός του τού αποκρίθηκε• “δούλε κακέ και οκνηρέ, ήξερες πώς θερίζω όπου δεν έσπειρα, και συνάζω καρπούς απ᾿ όπου δεν φύτεψα! Τότε έπρεπε να βάλεις τα χρήματά μου στην τράπεζα, κι εγώ όταν θα γυρνούσα πίσω θα τα έπαιρνα μέ τόκο. Πάρτε του, λοιπόν, τό τάλαντο και δώστε το σ᾿ αυτόν πού έχει τα δέκα τάλαντα. Γιατί σε καθέναν πού έχει, θα τού δοθεί με το παραπάνω και θά ᾿χει περίσσευμα• ενώ απ᾿ όποιον δεν έχει, θα τού πάρουν και τα λίγα πού έχει.
Κι αυτόν τον άχρηστο δούλο πετάξτε τον έξω στο σκοτάδι. Εκεί θα κλαίνε, και θα τρίζουν τα δόντια». Αφού τα είπε όλα αυτά, πρόσθεσε μέ έμφαση• «όποιος έχει αυτιά για ν᾿ ακούει ας τα ακούει».
Το τροπάριο της Κασσιανής και οι άγνωστοι συμβολισμοί
Στη λειτουργία της Μεγάλης Τρίτης ψάλλεται και ένα από τα πιο δημοφιλή τροπάρια της θρησκευτικής υμνολογίας. Ο ύμνος αναφέρεται στη μνήμη μιας πόρνης, την οποία γλίτωσε ο Ιησούς από το λιθοβολισμό και εκείνη άλειψε αργότερα με μύρο τα πόδια του και τα σκούπισε με τα μαλλιά της. Κανείς δεν γνωρίζει την ταυτότητα της γυναίκας αφού δεν κατονομάζεται. Λανθασμένα πολλοί θεωρούν ότι η πόρνη που περιγράφεται ήταν είτε η Οσία Κασσιανή είτε η Μαρία η Μαγδαληνή. Η Οσία Κασσιανή, όπως φαίνεται και από τον βίο της, δεν υπήρξε ούτε αμαρτωλή ούτε διεφθαρμένη. Αντίθετα, οσία μοναχή του Βυζαντίου, προικισμένη με καταπληκτικό ποιητικό ταλέντο και έγραψε πολλούς ύμνους.
Η Κασσιανή εμπνεύστηκε από τα λόγια των Ευαγγελιστών, που δεν αναφέρονται στη Μαρία τη Μαγδαληνή, όπως πολλοί πιστεύουν, αλλά στην ανώνυμη αμαρτωλή γυναίκα, τη μοιχαλίδα, που ο Χριστός έσωσε από βέβαιο λιθοβολισμό του έξαλλου πλήθους των Φαρισαίων για το ηθικό της παράπτωμα, με εκείνα τα λόγια Του: «Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω επ’ αυτήν». Και όταν αργότερα ο Ιησούς βρέθηκε στο σπίτι του Σίμωνα του Φαρισαίου του λεπρού, η αμαρτωλή εκείνη γυναίκα αισθάνεται την ανάγκη να πάει να εκφράσει την ευγνωμοσύνη και αφοσίωσή της στον Σωτήρα Χριστό. Αγοράζει αρώματα, ντύνεται ταπεινά και σεμνά και ταπεινωμένη και συντετριμμένη, με δάκρυα στα μάτια, έρχεται και πλένει τα πόδια του Ιησού και τα σκουπίζει με τα ξέπλεκα μαλλιά της. Τα δάκρυά της εκείνα ήταν δάκρυα ελέους και συντριβής και κλαίει με πάθος να την ευσπλαχνιστή ο Θεός της αγάπης και της συγχώρεσης.
Αρχικά οι μυθιστοριογράφοι θεωρούσαν ότι η Κασσιανή περιέγραφε τον εαυτό της κάτι όμως που δεν ισχύει.
Μεγάλη Τρίτη: Παρακολουθήστε LIVE εδώ το Τροπάριο της Κασσιανής
Μπορείτε να παρακολουθήσετε LIVE την αποψινή λειτουργία της Μεγάλης Τρίτης με το επιβλητικό Τροπάριο της Κασσιανής σε απευθείας μετάδοση από τον Άγιο Αθανάσιο Πολυδρόσου
{https://www.youtube.com/watch?v=EDj-umWUUmE}
Τροπάριο της Κασσιανής
Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή,
την σήν αισθομένη Θεότητα μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν,
οδυρομένη μύρα σοι προ του ενταφιασμού κομίζει.
Οίμοι! λέγουσα, οτι νύξ μοι υπάρχει, οίστρος ακολασίας,
ζοφώδης τε και ασέληνος ερως της αμαρτίας.
Δέξαι μου τας πηγάς των δακρύων,
ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ,
κάμφθητί μοι προς τους στεναγμούς της καρδίας,
ο κλίνας τους ουρανούς τη αφάτω σου κενώσει.
Καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας,
αποσμήξω τούτους δε πάλιν τοις της κεφαλής μου βοστρύχοις,
ων εν τω Παραδείσω Εύα το δειλινόν κρότον τοις ώσιν ηχηθείσα,
τω φόβω εκρύβη.
Αμαρτιών μου τα πλήθη
και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνιάσει,
ψυχοσώστα Σωτήρ μου;
Μη με την σήν δούλην παρίδης,
Ο αμέτρητον έχων το έλεος.
Μετάφραση στο τροπάριο της Κασσιανής δια χειρός Φώτη Κόντογλου:
Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες,
σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα και σε άλειψε με μυρουδικά
πριν από τον ενταφιασμό σου κι έλεγε οδυρόμενη:
Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη και δίχως φεγγάρι,
η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας.
Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων,
εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας.
Λύγισε στ’ αναστενάγματα της καρδιάς μου,
εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης.
Θα καταφιλήσω τα άχραντα πόδια σου,
και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου•
αυτά τα πόδια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό, τ’ άκουσε να περπατάνε,
από το φόβο της κρύφτηκε.
Των αμαρτιών μου τα πλήθη
και των κριμάτων σου την άβυσσο, ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση,
ψυχοσώστη Σωτήρα μου;
Μην καταφρονέσης τη δούλη σου,
εσύ που έχεις τ’ αμέτρητο έλεος
