Είμαστε στο κατώφλι σχεδόν της Μεγάλης Εβδομάδας με την νηστεία της Σαρακοστής να μπαίνει στο τελικό και πιο αυστηρό της στάδιο καθώς οι πιστοί θα προετοιμαστούν για το Θείο Δράμα και την Ανάσταση. Η Σαρακοστής είναι η αρχαιότερη και η πιο περιορισμένη ως προς τις διατροφικές επιλογές περίοδος νηστείαςτης Ορθόδοξης Εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες ενώ αργότερα, προστέθηκε και η έβδομη εβδομάδα, έτσι πλέον διαρκεί 48 ημέρες. Επισήμως, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα, επτά εβδομάδες πριν το Πάσχα και διαρκεί για 40 συνεχόμενες ημέρες, ολοκληρώνοντας με την Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία της Παρασκευής την Έκτη Εβδομάδα.
Η επόμενη ημέρα, ονομάζεται το Σάββατο του Λαζάρου, που είναι η ημέρα πριν την Κυριακή των Βαΐων. Η νηστεία συνεχίζεται καθ’ όλη την Μεγάλη Εβδομάδα (γνωστή και ως Εβδομάδα των Παθών) και ολοκληρώνεται μετά την Πασχαλινή Αγρυπνία, νωρίς το πρωί του Πάσχα (Κυριακή του Πάσχα). Σύμφωνα με τα διδάγματα της Εκκλησίας σκοπός της Σαρακοστής, είναι να προετοιμάσει τους πιστούς, όχι μόνο για να τιμήσουν, αλλά και να εισέλθουν στα Άγια Πάθη και την Ανάσταση του Ιησού.
Στη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, οι πιστοί συμμετέχουν σε ειδικές λειτουργίες και ακολουθίες, που αναδεικνύουν τη σημασία των Αγίων Παθών και της Ανάστασης του Χριστού. Σε αυτή την περίοδο, οι Χριστιανοί εκτείνουν τις προσευχές και την εσωτερική αναζήτησή τους προς το θείο, καθώς προετοιμάζονται για τη μεγάλη γιορτή της Ανάστασης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Νηστεία Σαρακοστής 2025: Η ξηροφαγία στη Μεγάλη Εβδομάδα
Νηστεία, σύμφωνα με την Αγία Γραφή, δεν είναι η πλήρης αποχή από κάθε τροφή, αλλά η αποφυγή ορισμένων τροφών με βάση ειδικές διατάξεις, που καθορίζουν πότε τρώμε και πότε νηστεύουμε. Πότε τρώμε εις δόξαν Θεού και πότε νηστεύουμε εις δόξαν Θεού. Σύμφωνα με τις διδαχές την περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας οι πιστοί ακολουθούν τη ξηροφαγία. Με τον όρο ξηροφαγία δηλώνεται η κατανάλωση φυτικών τροφών ωμών και χωρίς την προσθήκη λαδιού.
Αυτός είναι ο λόγος που τρώμε λάδι τη Μεγάλη Πέμπτη
Η Μεγάλη Πέμπτη βρίσκεται στο μέσο της νηστείας της Μεγάλης Εβδομάδας και σύμφωνα με τις προσταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, είναι η μοναδική μέρα της Εβδομάδας των Παθών που επιτρέπεται η κατάλυση της νηστείας και οι πιστοί μπορούν να καταναλώσουν ελαιόλαδο. Η κατάλυση της νηστείας του λαδιού, δηλαδή το να μπορέσουμε να καταναλώσουμε λάδι την Μεγάλη Πέμπτη, συνδέεται με το γεγονός ότι του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας από τον Χριστό. Ανήμερα της Μεγάλης Πέμπτης, γίνεται ο Μυστικός Δείπνος, όπου σύμφωνα με την παράδοση ο Ιησούς κοινωνεί τους μαθητές του δίνοντάς τους από ένα κομμάτι ψωμί που συμβολίζει το σώμα Του και κρασί που συμβολίζει το αίμα Του.
Ανήμερα της Μεγάλης Πέμπτης πολλοί πιστοί κοινωνούν εις ανάμνηση τις Θείας Ευχαριστίας του Χριστού γεγονός που επιτρέπεται και την κατάλυση της αυστηρής νηστείας χωρίς λάδι μόνο για εκείνη τη μέρα. Το βράδυ ψάλλονται τα Δώδεκα Ευαγγέλια και στην εκκλησία περιφέρεται ο Σταυρός με τον Ιησού. Αφού τελειώσουν τα 12 Ευαγγέλια, στολίζεται ο Επιτάφιος έτσι ώστε το πρωί της επόμενης μέρας να είναι έτοιμος να δεχθεί το σώμα του Χριστού κατά την Αποκαθήλωση.
Γιατί νηστεύουμε το λάδι αλλά τρώμε ελιές
Σύμφωνα με την Εκκλησία, η πλήρης νηστεία συνίσταται στην πλήρη αποχή τροφής ή στην ξηροφαγία. Βέβαια επειδή μια τέτοια πρακτική δεν μπορεί να εφαρμοστεί από το λαό, έχει επικρατήσει η νηστεία να βασίζεται στην κατανάλωση τροφών χωρίς αίμα. Στο πλαίσιο αυτό, οι τροφές που επιτρέπεται να καταναλώσουν οι νηστεύοντες είναι οι καρποί της γης, τα όσπρια, τα μαλάκια και τα οστρακοειδή. Δεδομένου αυτού του κάνονα, οι ελιές θεωρούνται νηστίσιμη τροφή, καθώς αποτελούν καρπό της γης. Αντίθετα, η απαγόρευση σε κάθε μορφής λαδιού στηρίζεται κυρίως στο γεγονός ότι είναι προϊόν επεξεργασίας και με την προσθήκη λαδιού το φαγητό νοστιμίζει οπότε χάνεται το νόημα της νηστείας. Η πιο αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας γίνεται την Μεγάλη Παρασκευή καθώς θεωρείται ημέρα πένθους για τη Χριστιανοσύνη. Παράλληλα οι πιστοί προετοιμάζουν το σώμα τους για την Ανάσταση του Κυρίου.
Η εξαίρεση του Μεγάλου Σαββάτου
Το Σάββατο και την Κυριακή δεν επιτρέπεται ποτέ να γίνει αυστηρή νηστεία, δηλαδή χωρίς λάδι. Όλο τον χρόνο ένα μόνο Σάββατο νηστεύουμε το λάδι, το Μεγάλο Σάββατο, επειδή την ημέρα αυτή ο Χριστός είναι σωματικά στον τάφο και η ψυχή Του έχει κατεβεί στον Άδη, να αναστήσει τον προπάτορα Αδάμ.
Νηστεία: Τι να τρώμε για να παίρνουμε πρωτεΐνη
Το δύσκολο κομμάτι στη νηστεία είναι η επίτευξή του κορεσμού, λόγω μειωμένης πρόσληψης πρωτεΐνης. Σημείο κλειδί στο αίσθημα του κορεσμού αποτελεί η πρόσληψη υδατανθράκων με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και πολλές φυτικές ίνες (π.χ. ψωμί ολικής αλέσεως , ζυμαρικά ολικής, βρώμη κ.τ.λ.). Επιπλέον η τακτική κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, μαγειρεμένων ή ωμών , θα βοηθήσει στο αίσθημα της πληρότητας.
Επιπλέον στόχος κατά τη διάρκεια της νηστείας είναι η πρόσληψη όσων περισσότερων πρωτεϊνών από φυτικές πηγές γίνεται. Τέτοια προϊόντα είναι τα όσπρια , χούμους , τόφου , αρακάς, προϊόντα σόγιας, κινόα , ξηροί καρποί κτλ. Φυσικά όπως γνωρίζουν πολλοί , ο συνδυασμός οσπρίων με κάποιο δημητριακό, δημιουργεί μία πλήρη πρωτεΐνη π.χ. ρεβίθια με κινόα ή φακόρυζο. Μην ξεχνάμε όμως πως κατά τη διάρκεια της νηστείας επιτρέπεται η κατανάλωση θαλασσινών αποτελούν μία άριστη πηγή πρωτεΐνης. Σημαντική είναι επίσης στη νηστεία η κατανάλωση καλών λιπαρών, ιδίως τις ημέρες που δεν επιτρέπεται η κατανάλωση ελαιολάδου.
Κατά τη διάρκεια της νηστείας, μπορούμε να διατηρήσουμε μία ισορροπημένη διατροφή, εμπλουτίζοντάς τη με νηστίσιμες επιλογές τροφίμων, ώστε να καλύψουμε όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται το σώμα μας.
Διατροφικές πηγές πρωτεΐνης
- Θαλασσινά (μύδια, καλαμάρι, σουπιές, γαρίδες, χταπόδι)
- Όσπρια (φασόλια, ρεβίθια, φακές, μαυρομάτικα)
- Προϊόντα σόγιας (tofu, φυτικό ρόφημα σόγιας, κιμάς σόγιας)
- Κινόα, πλιγούρι
- Ξηροί καρποί
