Παρότι τα προηγούμενα χρόνια τα ποινικά δικαστήρια της πόλης, εξετάζοντας τις δεκάδες δικογραφίες του οικονομικού σκανδάλου, έκριναν τελεσίδικα ένοχους επίορκους εφοριακούς και ιδιώτες -και πολλοί εξ αυτών οδηγήθηκαν στη φυλακή- ωστόσο, όπως διαπιστώθηκε, ελάχιστες ήταν οι περιπτώσεις όπου πραγματοποιήθηκαν οικονομικοί έλεγχοι καταλογισμού για τη ζημιά που υπέστη το Δημόσιο και η οποία εκτιμάται εν συνόλω σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.
Η διαδικασία καταλογισμού, σύμφωνα με νομικούς που ασχολήθηκαν με τις παραπάνω υποθέσεις, κρίνεται απαραίτητη, προκειμένου να προχωρήσουν οι κατασχέσεις εις βάρος των υπαιτίων-καταδικασμένων. Όπως τονίζουν οι ίδιοι νομικοί, επικαλούμενοι τον νόμο περί δημόσιου λογιστικού, υπεύθυνοι για τους καταλογισμούς ορίζονται οι αρμόδιοι οικονομικοί επιθεωρητές που «είναι υποχρεωμένοι να καταλογίσουν τη ζημιά για το Δημόσιο εναντίον παντός υπαιτίου ή συναιτίου, ακόμη κι αν η ζημιά έχει γίνει από αμέλεια».
Οι ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες οικονομικών επιθεωρητών ερευνήθηκαν στο πλαίσιο προκαταρκτικής έρευνας, την οποία είχε παραγγείλει ο εισαγγελέας Διαφθοράς Βορείου Ελλάδος, Αχιλλέας Ζήσης. Η εισαγγελική έρευνα φανέρωσε ότι στην πλειονότητα των υπό εξέταση περιπτώσεων όχι μόνο δεν ακολουθήθηκε η διαδικασία των καταλογισμών, αλλά σε ορισμένες εξ αυτών εξαντλήθηκαν τα χρονικά όρια που θέτει ο νόμος, με συνέπεια να παραγραφούν τα δικαιώματα του Δημοσίου και κατ' επέκταση σημαντικά χρηματικά ποσά, που μέσω των κατασχέσεων θα κατέληγαν στον κρατικό κορβανά.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο εισαγγελέας διαφθοράς, αφού μελέτησε μία προς μία τις περιπτώσεις παραγραφής των δικαιωμάτων καταλογισμού, παρήγγειλε την άσκηση ποινικής δίωξης για απιστία εις βάρος του Δημοσίου εναντίον των αρμόδιων οικονομικών επιθεωρητών. Η δίωξη είναι σε βαθμό κακουργήματος και συνδέεται με τις επιβαρυντικές περιστάσεις του νόμου περί καταχραστών δημοσίου χρήματος.
Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστός ο αριθμός των κατηγορούμενων επιθεωρητών, αλλά φαίνεται ότι μεταξύ αυτών είναι εν ενεργεία και συνταξιούχοι που υπηρέτησαν τα προηγούμενα χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Οι κατηγορούμενοι θα κληθούν το επόμενο διάστημα να λογοδοτήσουν ενώπιον της αρμόδιας ανακριτικής αρχής.
Υπενθυμίζεται ότι το σκάνδαλο με τις παράνομες επιστροφές ΦΠΑ ήρθε στο «φως» το 2001, μετά από τυχαίο έλεγχο του ΣΔΟΕ σε εταιρεία της Θεσσαλονίκης. Η συγκεκριμένη επιχείρηση, όπως διαπιστώθηκε, αποτελείτο από ένα γραφείο με μία συσκευή τηλεφώνου, αλλά οι ιδιοκτήτες της εμφανίζονταν να έχουν εξαγωγική δραστηριότητα, προσκομίζοντας τιμολόγια «μαϊμού» με τα οποία εισέπρατταν επιστροφές ΦΠΑ. Την ίδια πρακτική φαίνεται ότι ακολουθούσαν δεκάδες άλλες επιχειρήσεις της πόλης κατά τη δεκαετία του 90', όταν και τελέστηκε το «φαγοπότι».
