Το καλοκαίρι του 2021, η Βόρεια Εύβοια υπέστη μια από τις πιο καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων δεκαετιών. Χιλιάδες στρέμματα δασικής γης και παραγωγικών καλλιεργειών αφανίστηκαν, μαζί και σημαντικό μέρος της τοπικής μελισσοκομικής δραστηριότητας, που αποτελεί παραδοσιακό πυλώνα της περιοχής.
Από τις στάχτες εκείνης της κρίσης γεννήθηκε το Beegin, μια κοινωνική και περιβαλλοντική πρωτοβουλία της εταιρείας Endless, με στόχο όχι μόνο την αποκατάσταση, αλλά και την αναβάθμιση της βιώσιμης μελισσοκομίας στη χώρα. Με την υποστήριξη του Ινστιτούτου Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ, το πρόγραμμα αναπτύσσει ένα νέο υπόδειγμα συνεργασίας ανάμεσα σε επιχειρήσεις, αγρότες και την κοινωνία των πολιτών.
Στο πλαίσιο της διαρκούς εξέλιξης του προγράμματος, ο κ. Χρήστος Τρακάκης, ESG Director της Endless και ο κ. Αθανασιάδης από το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας «ΔΗΩ», μίλησαν στο Dnews.gr για τη σημασία της πρωτοβουλίας, τις προοπτικές ανάπτυξης και το μέλλον της βιώσιμης μελισσοκομίας στην Ελλάδα.
Χρήστος Τρακάκης, ESG Director της Endless EC: «Αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε από το πιο μικρό, αλλά και το πιο ουσιαστικό για τη χλωρίδα ενός τόπου»
- Η πρωτοβουλία Beegin ξεκίνησε ως απάντηση σε μια περιβαλλοντική κρίση. Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες επιδιώξεις σας; Βλέπετε την πρωτοβουλία να αποκτά ευρύτερο ρόλο στην ESG στρατηγική της Endless;
Το Beegin ξεκίνησε ως μια απόφαση δράσης απέναντι σε μια περιβαλλοντική ζημιά που τους περισσότερους τους άφησε άναυδους. Η καταστροφή που προκάλεσε η φωτιά στην Β. Εύβοια το 2021 ήταν πολύ μακριά και πολύ μεγάλη για κάποιους για να ασχοληθούν. Το δίλημμα αυτό το νιώσαμε και εμείς. Μας απασχόλησε το πώς θα μπορούσαμε, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της Endless EC, να βοηθήσουμε ουσιαστικά. Από πού και πώς να ξεκινούσαμε; Σε απάντηση αυτών των προβληματισμών αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε από το πιο μικρό, αλλά και το πιο ουσιαστικό για τη χλωρίδα ενός τόπου. Τις μέλισσες που εφόσον διατηρούνταν θα μπορούσαν να επιταχύνουν την επούλωση των καμένων εκτάσεων, στηρίζοντας παράλληλα τη φημισμένη μελισσοκομία της περιοχής. Παράλληλα, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας «ΔΗΩ» δημιουργήσαμε έναν μηχανισμό που αυτομάτως όποιος πολίτης ή εταιρεία επιθυμούσε θα μπορούσε να συνδράμει οικονομικά εξ αποστάσεως και απευθείας για τις ανάγκες των μελισσοκόμων.
Ως πρωτοβουλία δεν ήταν μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού, ήταν όμως θα μπορούσα να πω αποτέλεσμα ενός μετασχηματισμού σε εσωτερικό επίπεδο της εταιρείας, όπως αυτός προσδιορίσθηκε και αποτυπώθηκε στο νέο πλαίσιο Εταιρικής Διακυβέρνησης που ανανεώσαμε το 2021. Με διαδικασίες και πρακτικές που πρότασσαν την περιβαλλοντική μέριμνα, βελτιστοποιώντας παράλληλα τη διαδικασία λήψεως σχετικών αποφάσεων, η εταιρεία ήταν πιο έτοιμη σε κάθε επίπεδο να τολμήσει να αναλάβει μια δράση όπως το Beegin και να την οδηγήσει διαμέσου των ετών από μια ενέργεια επούλωσης των περιβαλλοντικών πληγών σε πρόγραμμα συνολικής εξέλιξης της μελισσοκομίας της Β. Εύβοιας.
Σε επίπεδο ευρύτερης στρατηγικής Βιωσιμότητας της εταιρείας, αυτή επικεντρώνει καταρχήν και κατά βάση στις εσωτερικές λειτουργίες μας και την σταθερή βελτιστοποίηση των δεικτών που αφορούν στο περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα και όχι μόνο . Ως μια βιομηχανική μονάδα που εξελίσσεται και φιλοδοξεί να γίνει μέρος της προσπάθειας ανάδειξης των δυνατοτήτων της ελληνικής παραγωγής, η υπεύθυνη διαχείριση όλων των λειτουργιών μας κατά τρόπο που να προωθεί την αειφορία είναι προτεραιότητα. Ξεκινώντας από αυτό, ανοιγόμαστε και σε κινήσεις εξωστρέφειας όπως το Beegin, αλλά και η Τράπεζα Χρώματος.
Χρήστος Τρακάκης, ESG Director της Endless EC
- Πόσο σημαντική είναι η εφαρμογή πράσινων πολιτικών για την στρατηγική ανάπτυξη της εταιρείας σας;
Ανάπτυξη χωρίς περιβαλλοντική διάσταση είναι, εκτιμώ, βραχύβια. Αποτελεί στρατηγική απόφαση της εταιρείας η διασφάλιση όλων των παραγόντων εκείνων που σε επίπεδο λειτουργιών και διαδικασιών κινούνται πράσινα και αειφόρα. Η δημιουργία διεύθυνσης με ακριβώς αυτόν τον στόχο καταδεικνύει το βαθμό επένδυσής μας στην κατεύθυνση αυτή. Το Φθινόπωρο θα συμπληρωθεί ένα έτος από την έναρξη λειτουργίας του φωτοβολταϊκού σταθμού ισχύος 950Kw με τα περιβαλλοντικά οφέλη της λειτουργίας του να υπολογίζονται βάσει της βιβλιογραφίας σε μείωση εκπομπών CO2 κατά 432tn ετησίως. Αντιστοίχως θέλουμε να κινηθούμε σε όλους τους δείκτες καθοδόν στη μετεξέλιξη μας σε μια μεταποιητική μονάδα πρότυπο και οδηγό για τον κλάδο.
- Σε επίπεδο εξωστρέφειας σχεδιάζετε επεκτάσεις ή νέες πρωτοβουλίες με βάση το μοντέλο του Beegin;
Για να είμαι ειλικρινής, θα θέλαμε να μην ξαναχρειαστεί, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στους λόγους που οδήγησαν στη δημιουργία του Beegin. Σε ό,τι αφορά στην εξέλιξή του, μέσω της συνεργασίας μας με το ΔΗΩ και της τετραετούς μας επαφής με τους μελισσοκόμους της περιοχής, διαβλέπουμε εξαιρετικά ενδιαφέρουσες προοπτικές. Ήδη με την τελευταία μας δωρεά αγοράστηκαν έξυπνες ζυγαριές για 12 ομάδες μελισσοκόμων εγκαινιάζοντας πρακτικά την εφαρμογή της «μελισσοκομίας ακριβείας». Θέλουμε να στηρίξουμε περαιτέρω αυτή την κατεύθυνση αποτελώντας ένα case study του πώς στην πορεία αναγέννησης ενός τόπου μετά από φυσική καταστροφή μπορούν να προκύψουν συμπεράσματα και πρακτικές που να αλλάζουν προς το καλύτερο την πορεία όχι μόνο του τόπου, αλλά και ενός πρωτογενούς κλάδου άμεσα συναρτημένο με αυτόν.
Αθανασιάδης, Εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ: «Επιθυμία μας είναι να μεταφερθεί το δυναμικό αυτό έργο και σε άλλες περιοχές της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας»
- Η μελισσοκομική γεωργία συνδέει την αειφορία με την παραγωγή. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται αυτή η πρακτική μέσα από την πρωτοβουλία Beegin; Υπάρχει δυναμική να γίνει πρότυπο σε άλλες περιοχές της χώρας;
Η μελισσοκομία είναι μία εξέχουσα αγροτική δραστηριότητα. Πλέον αποτελεί επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση ότι η μελισσοκομική δραστηριότητα προσφέρει θετικό οικολογικό αποτύπωμα, ούσα ίσως ο μοναδικός αγροτικός κλάδος με το εξαιρετικό αυτό γνώρισμα.
Ο Έλληνας μελισσοκόμος εξασκώντας τη νομαδική φύση της εργασίας του μεταφέρει τα μελισσοσμήνη στα δάση και σε καλλιεργούμενες εκτάσεις και οι μέλισσές του επικονιάζουν την άγρια βλάστηση και τις καλλιέργειες, συμβάλλοντας στη διατήρηση και στην αύξηση της βιοποικιλότητας, εξασφαλίζοντας την ανθεκτικότητα της διατροφικής αλυσίδας. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (F.A.O.) οι μέλισσες είναι υπεύθυνες για το 75% των τροφών που παράγονται για την ανθρώπινη διατροφή.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι μέλισσες συνεισφέρουν σε 15 από τους 17 Βιώσιμους Στόχους Ανάπτυξης του ΟΗΕ και σε ένα σύνολο τουλάχιστον 30 υποστόχων.
H πρωτοβουλία Beegin με την πολύτιμη συνεργασία με το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ έχει καταφέρει να ενσωματώσει την ανώτατη οικολογική αξία της μελισσοκομίας σε ένα δημιουργικό και λειτουργικό πλαίσιο που μετασχηματίζει τον μελισσοκόμο, τις μέλισσες και το φυσικό περιβάλλον στο οποίο συλλέγουν και ασκούν το λειτούργημα της επικονίασης. Ο επιστημονικός σχεδιασμός, η ακολουθούμενη μεθοδολογία και το μοντέλο συνεργασίας του project με τους ωφελούμενους μελισσοκόμους της Β. Εύβοιας αποτελεί επιτομή τoυ «sustainability success story», τόσο με την έννοια της αειφορίας όσο και με αυτήν της βιωσιμότητας˙ για τις μέλισσες, το περιβάλλον, τον άνθρωπο-μελισσοκόμο, καθώς και την οικονομική του αγροτική δραστηριότητα.
Το πλαίσιο λειτουργίας του έργου είναι έτσι σχεδιασμένο ούτως ώστε να έχει τη δυνατότητα μεταφοράς και επιτυχούς εκτέλεσης και σε άλλες περιοχές της επικράτειας, προσφέροντας στην αναγέννηση των φυσικών οικοσυστημάτων και στον εκσυγχρονισμό του μελισσοκόμου εφοδιάζοντάς τον με τα πιο σύγχρονα εργαλεία, τις καινοτόμους μεθόδους της Μελισσοκομίας Ακριβείας και εκπαιδεύοντάς τον για τις νέες και πρωτοπόρες ορθές γεωργικές πρακτικές.
Αθανασιάδης, Εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ
- Ποιος είναι ο ρόλος των νέων τεχνολογιών στην παρακολούθηση και στήριξη των μελισσών αλλά και των μελισσοκόμων; Σχεδιάζετε πιλοτικά προγράμματα ή συνεργασίες προς αυτή την κατεύθυνση;
Ο ρόλος των νέων τεχνολογιών είναι ιδιαίτερα χρήσιμος, αν όχι επιτακτικός. Ως ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ έχουμε εργαστεί σκληρά όλα αυτά τα χρόνια προκειμένου να μεταδώσουμε τα εξαιρετικά οφέλη της χρήσης της φιλοσοφίας και των πρακτικών της Γεωργίας Ακριβείας στους παραγωγούς και στους γεωπόνους. Πόσο μάλλον στα πλαίσια του project Beegin, όπου οι μελισσοκομικές ζυγαριές και οι εκπαιδεύσεις που ακολουθούν, καθιστούν τη χρήση της Μελισσοκομίας Ακριβείας ως ένα πολύ λειτουργικό και αποδοτικό εργαλείο στα χέρια των ωφελουμένων του προγράμματος.
Πιο συγκεκριμένα, η Μελισσοκομία Ακριβείας (Precision Beekeeping) ως υποκλάδος της Γεωργίας Ακριβείας ορίζεται ως μία στρατηγική διαχείρισης μελισσοκομείου, η οποία βασίζεται στον έλεγχο και στην παρακολούθηση μεμονωμένων μελισσοσμηνών με στόχο την ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης πόρων και τη μεγιστοποίηση της παραγωγικότητας των μελισσιών.
Ο σύγχρονος μελισσοκόμος έχει να αντιμετωπίσει πολλές αντιξοότητες κατά την εξάσκηση της δραστηριότητάς του. Το κλίμα έχει αλλάξει, οι μελισσονομές (περιοχές μελιτοέκκρισης) μειώνονται λόγω καταστροφικών πυρκαγιών, εντατικής οικιστικής δραστηριότητας, ο μελισσοκόμος αναγκάζεται να μεταφέρει τα μελισσοσμήνη του σε όλο και σε μεγαλύτερες αποστάσεις προς συλλογή των εξαιρετικών ελληνικών προϊόντων μέλισσας.
Η Μελισσοκομίας Ακριβείας έρχεται ακριβώς να βοηθήσει τον μελισσοκόμο προκειμένου να ανταπεξέλθει στις εν λόγω αυξημένες απαιτήσεις, παρέχοντας πρακτικά οφέλη, όπως:
- Μείωση εργατοωρών.
- Ελαχιστοποίηση επιθεωρήσεων.
- Μείωση θανάτωσης μελισσών και βασιλισσών.
- Αποφυγή στρεσογόνων καταστάσεων, τόσο για τις μέλισσες όσο και για τον μελισσοκόμο.
- Πληροφόρηση για κρίσιμα συμβάντα του μελισσοσμήνους.
- Εμβάθυνση μελισσοκομικής γνώσης.
- Καίρια λήψη καλά μελετημένων αποφάσεων που πολλές φορές καταφέρνουν και γλιτώνουν το ζωικό κεφάλαιο και τον μελισσοκόμο από επικίνδυνες και κρίσιμες καταστάσεις και ζημίες.
Η εφηρμοσμένη Μελισσοκομία Ακριβείας στοχεύει ακριβώς σε αυτήν την κατεύθυνση, αφού με την εξάσκησή της:
- Μειώνεται το τελικό κόστος της παραγωγής της μελισσοκομικής δραστηριότητας, εξοικονομώντας στο μέγιστο βαθμό τους διαθέσιμους πόρους.
- Αυξάνεται η παραγωγικότητα με τον πλέον βιώσιμο και αειφορικό τρόπο, τόσο λειτουργικά όσο και οικονομικά.
- Πώς θα μπορούσε να διευρυνθεί το πρόγραμμα, ενδεχομένως και μέσω συνεργασίας με την τοπική αυτοδιοίκηση και την Περιφέρεια;
Η επιτυχία του Beegin στη Βόρεια Εύβοια μας γεμίζει πίστη ότι αυτό το πρότυπο οικολογικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης μπορεί -και πρέπει, κατά την εκτίμησή μας- να επεκταθεί και αλλού. Επιθυμία μας είναι να μεταφερθεί το δυναμικό αυτό έργο και σε άλλες περιοχές της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, ώστε κι άλλοι μελισσοκόμοι να έχουν πρόσβαση στα οφέλη του: στην τεχνογνωσία, στην οργανωμένη υποστήριξη, στη δυνατότητα εξέλιξης με νέες μεθόδους. Η συνεργασία με την Περιφέρεια και την τοπική αυτοδιοίκηση θα μπορούσε να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά και καταλυτικά - διευκολύνοντας την πρόσβαση, ενισχύοντας τις τοπικές συνέργειες και εδραιώνοντας το Beegin ως ένα σταθερό εργαλείο ανάκαμψης, εκπαίδευσης και καινοτομίας.
Στο Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ πιστεύουμε βαθιά στη δύναμη της επιστήμης, όταν αυτή λειτουργεί με κοινωνική συνείδηση. Γι’ αυτό και κάθε πτυχή του Beegin στηρίζεται σε μεθοδική ανάλυση, σε συνεχή παρατήρηση των τοπικών δεδομένων και σε ευέλικτο σχεδιασμό που προσαρμόζεται στις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου: στο κλίμα, στη βλάστηση, στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο εκάστοτε μελισσοκόμος. Η επιστημονική μας μεθοδολογία δεν είναι αποστειρωμένη, αλλά ζωντανή και συμμετοχική: ακούμε τους ανθρώπους, συνδιαμορφώνουμε λύσεις, χτίζουμε σχέσεις εμπιστοσύνης και σεβασμού.
Το Beegin είναι ένα έργο που φέρει μέσα του την ενσυναίσθηση, την εθελοντική προσφορά και τη βαθιά αγάπη για τον άνθρωπο και τη φύση. Όλοι εμείς που εργαζόμαστε μέσα στο Ινστιτούτο, προσφέροντας χρόνο και γνώση χωρίς προσωπικό όφελος, το βλέπουμε όχι απλά σαν ένα πρόγραμμα, αλλά ως έναν κοινό τόπο δράσης, ελπίδας και ουσιαστικής φροντίδας. Ένα εργαλείο που ενώνει την επιστήμη με την αλληλεγγύη. Και αυτό το εργαλείο είμαστε έτοιμοι να το προσφέρουμε, να το μοιραστούμε, να το εξελίξουμε και να το επεκτείνουμε - εκεί όπου υπάρχει ανάγκη, αλλά και εκεί όπου υπάρχει επιθυμία για αναγέννηση με ρίζες στη γνώση και στον σεβασμό στον άνθρωπο, στην κοινωνία και στο περιβάλλον, όπως αναφέρουμε και στο μότο του Ινστιτούτου.
Ένα εργαλείο που ενώνει την επιστήμη με την αλληλεγγύη
Το Beegin είναι πολλά περισσότερα από μια πράξη αποκατάστασης μετά από φυσική καταστροφή. Είναι ένα πρότυπο οικολογικής συνέργειας, ένας μηχανισμός αναγέννησης που ενώνει την εταιρική ευθύνη, την επιστήμη και τον αγροτικό κόσμο σε μια κοινή πορεία με στόχο ένα βιώσιμο αύριο.
Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά την καταστροφή, οι μέλισσες επιστρέφουν, η γη αναπνέει ξανά και οι μελισσοκόμοι αποκτούν νέα εργαλεία και προοπτικές. Το Beegin δεν είναι πια απλώς μια απάντηση σε μια κρίση, είναι ένα υπόδειγμα για το πώς η επιχειρηματικότητα μπορεί να γίνει φορέας αλλαγής, φροντίδας και διαρκούς αναγέννησης.
Μάθε περισσότερα στο beegin.gr.
