Αυτά είναι μερικά από τα συστατικά του νέου Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, που αλλάζει εκ βάθρων τον τρόπο επεξεργασίας των απορριμμάτων στην Ελλάδα. Παράλληλα επανεξετάζονται όλα τα σχέδια Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), τα οποια έχουν ανακοινωθεί μέχρι σήμερα.
Σκοπός της νέας εθνικής πολιτικής είναι τα κατά κεφαλή παραγόμενα απόβλητα να έχουν μειωθεί δραστικά έως το 2020. Αυτό θα επιτευχθεί με την επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση (με χωριστή συλλογή ανακυκλώσιμων-βιοαποβλήτων) κατά 50% των αστικών απορριμμάτων (ΑΣΑ). 'Οταν θα έχουν εξαντληθεί τα περιθώρια κάθε άλλου είδους ανάκτησης, συμπληρωματική μορφή διαχείρισης θα αποτελεί η ανάκτηση ενέργειας από απόβλητα. Η υγειονομική ταφή απορριμμάτων θα αποτελεί την τελευταία επιλογή και θα περιοριστεί σε λιγότερο από το 30% του συνόλου των αστικών απορριμμάτων.
Τα παραπάνω επισήμανε, μεταξύ άλλων, ο αναπληρωτής υπουργός ΠΑΠΕΝ Γιάννης Τσιρώνης σε συνέντευξη Τύπου όπου παρουσίασε το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) που τίθεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 12 Ιουνίου. Οπως επισήμανε ο υπουργός, το νέο ΕΣΔΑ δημιουργεί προϋποθέσεις για 16.000 νέες θέσεις εργασίας τα επόμενα πέντε χρόνια, ενώ εκτιμάται ότι από την πώληση ανακυκλώσιμων υλικών θα προκύψουν έσοδα έως 200 εκατ. ευρώ ετησίως.
Στην παρουσίαση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων συμμετείχαν εκ μέρους του υπουργείου Εσωτερικών ο Γενικός Γραμματέας Νικόλαος Πουλάκης και ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων Ευάγγελος Καπετάνιος, καθώς επίσης και η διευθύντρια της δ/νσης Βιοποικιλότητας, Εδάφους και Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΑΠΕΝ Ρεβέκκα Μπατμάνογλου.
Ο κ. Τσιρώνης χαρακτήρισε κομβικής σημασίας το ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οπως είπε «το κύτταρο του νέου σχεδιασμού είναι ο δήμος και φορέας του νέου σχεδιασμού είναι ο δημότης». Συγχρόνως, πρόσθεσε, οι δήμοι θα έχουν ελευθερία κινήσεων στην επιλογή μεθόδων ανακύκλωσης και διαλογής στην πηγή. Οπως είπε, κύρια εργαλεία των δήμων θα είναι «η ποικιλότητα και η ευελιξία. Δεν ερχόμαστε να βάλουμε σε καλούπια τις τοπικές κοινωνίες. Δεν θα πούμε στον κάθε δήμο, με ποιόν θα πάει και με ποιόν θα συμπράξει».
Στο διαχρονικό πρόβλημα της ανεξέλεγκτης διαχείρισης των αποβλήτων, αναφέρθηκε ο κ. Πουλάκης υπενθυμίζοντας ότι από τις 2 Ιουνίου -σύμφωνα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου- θα καταβάλλονται ανά εξάμηνο 80.000 ευρώ για κάθε ΧΑΔΑ που εξακολουθεί να λειτουργεί και 40.000 ευρώ για κάθε ανενεργό ΧΑΔΑ που δεν έχει αποκατασταθεί περιβαλλοντικά. «Θα προσπαθήσουμε να αποκαταστήσουμε τους ΧΑΔΑ ώστε να μπουν σε ένα άλλο μοντέλο. Είμαστε αποφασισμένοι να συγκρουστούμε με ισχυρά συμφέροντα» κατέληξε ο κ. Πουλάκης.
Στην οικονομική κρίση που άλλαξε τη σύσταση και την ποσότητα σκουπιδιών, αναφέρθηκε ο κ. Καπετάνιος. «Το επίπεδο ζωής άλλαξε. 'Αλλαξε η ποιότητα και η ποσότητα των απορριμμάτων. Έχουμε μικρότερο οργανικό κλάσμα, κυρίως στην περιφέρεια, διότι ταΐζουν τα οικόσιτα. Θα πρέπει να δοθούν λύσεις μέσα από τα κύτταρα της Δημοκρατίας που είναι οι δήμοι με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Εννοείται ότι στο μεταξύ θα κάνουμε ανακύκλωση» σημείωσε.
Οι άξονες πολιτικής του νέου ΕΣΔΑ
Οπως είπε ο κ. Τσιρώνης, στο νέο ΕΣΔΑ συμπυκνώνεται μια ριζικά διαφορετική πολιτική αντίληψη όσον αφορά στη διαχείριση αποβλήτων. Υιοθετείται ένα σύγχρονο και φιλικό προς το Περιβάλλον μοντέλο με κύριους άξονες την αποκέντρωση των δραστηριοτήτων σε δημοτικό επίπεδο, την αναβάθμιση του ρόλου των δήμων στη διαχείριση αποβλήτων και την ανακύκλωση, τη μικρή κλίμακα των μονάδων επεξεργασίας, την ενθάρρυνση της κοινωνικής συμμετοχής, την προωθημένη και φιλόδοξη στοχοθεσία των ανώτερων μορφών διαχείριση και κυρίως το δημόσιο χαρακτήρα της διαχείρισης.
Στο πλαίσιο αυτό οι άξονες πολιτικής είναι οι ακόλουθοι:
-Κατοχύρωση του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης στερεών αποβλήτων με στόχο την προστασία της Δημόσιας Υγείας και του Περιβάλλοντος, στο πλαίσιο μιας πολιτικής βιώσιμης ανάπτυξης προς όφελος του κοινωνικού συνόλου, με όρους αειφορίας
-Ύπαρξη ολοκληρωμένου σχεδιασμού για το σύνολο των ρευμάτων αποβλήτων της Επικράτειας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τα μέτρα και τις δράσεις του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Πρόληψης Αποβλήτων. Στόχος είναι η επίτευξη συμβατότητας των σχεδιασμών διαχείρισης αποβλήτων με το εθνικό και περιφερειακό χωροταξικό πλαίσιο και η ειδική αντιμετώπιση της διαχείρισης των αποβλήτων των απομακρυσμένων ορεινών και νησιωτικών περιοχών
-Διασφάλιση της υψηλής προστασίας του Περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας, με επίτευξη της αυτάρκειας της χώρας σε κατάλληλα και επαρκή δίκτυα και υποδομές συλλογής, ανάκτησης και διάθεσης των αποβλήτων, με ολοκληρωμένη καταγραφή παραγωγής και ενίσχυση ελέγχων σε όλο το πλέγμα διαχείρισης.
-Αξιοποίηση των πόρων προς όφελος της κοινωνίας και με κοινωνικά δίκαιο τρόπο, με κατά προτεραιότητα προώθηση της προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και της ανακύκλωσης με διαλογή στην πηγή ανακυκλώσιμων και βιοαποβλήτων και ενίσχυση της εφαρμογής της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού στη διαχείριση αποβλήτων προς υποστήριξη του σχεδιασμού και της παραγωγής αγαθών, τα οποία λαμβάνουν πλήρως υπόψη και διευκολύνουν την αποτελεσματική χρησιμοποίηση των πόρων καθ' όλο τον κύκλο ζωής τους.
-Αναβάθμιση των δημόσιων και δημοτικών υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων προς τους πολίτες και τους παραγωγούς αποβλήτων , ευαισθητοποίηση και ενθάρρυνση της ενεργού συμμετοχής των πολιτών μέσω εκτενούς διαβούλευσης και μέσω συμμετοχής στις δράσεις διαχείρισης μικρής κλίμακας και κοντά στην παραγωγή των αποβλήτων.
-Εξορθολογισμός κόστους υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων και προώθηση οικονομικά βιώσιμων και περιβαλλοντικά αποδεκτών επενδύσεων στον τομέα των αποβλήτων , καθώς και της υποστήριξης περιβαλλοντικά φιλικών τεχνολογιών και της καινοτομίας, με τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση πόρων από διαθέσιμη δημόσια χρηματοδότηση, κοινωνικό έλεγχο και με το ελάχιστο κόστος για τους πολίτες.
Διαμαρτυρία από τους Περιφερειάρχες Ηπείρου και Πελοποννήσου
Ερωτηθείς σχετικά με δημοσιεύματα του Τύπου που αφορούν στις σχέσεις του με άλλους υπουργούς, ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος ξεκαθάρισε: «Δεν έχω διάθεση να δίνω εντολές σε άλλους υπουργούς».
Σε ό,τι αφορά τον Περιφερειάρχη Ηπείρου Αλέξανδρο Καχριμάνη και τον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου Πέτρο Τατούλη, οι οποίοι φέρονται να διαμαρτύρονται διότι καταργείται η επιλογή της διαχείρισης απορριμμάτων μέσω ΣΔΙΤ, ο κ.Τσιρώνης απάντησε ασκώντας δριμεία κριτική στον κ. Τατούλη: «Δεν κολλήσαμε εμείς τον σχεδιασμό τους. Έχουμε έναν Περιφερειάρχη που είναι η χειρότερη περίπτωση στην Ελλάδα και υπόκειται σε λογοδοσία». Αναφερόμενος ειδικά στην περίπτωση της Περιφέρειας Πελοποννήσου, σημείωσε ότι το σχέδιο Τατούλη θα κοστίζει 650.000 ευρώ το χρόνο στους δήμους, ενώ για τους ΧΑΔΑ το κόστος είναι 160.000 ετησίως. Σημείωσε ότι δεν έχει βρει κανένα δήμαρχο που «να έχει εγγυηθεί ελάχιστη ποσότητα απορριμμάτων» και πρόσθεσε ότι η διαλογή σύμμεικτων σκουπιδιών είναι πολύ πιο αποδοτική από το σχέδιο που έχει αναγγείλει ο Π. Τατούλης.
Ο υπουργός έκλεισε την συνέντευξη με το ρητορικό ερώτημα: «Αν βρείτε δήμους που θα γίνουν όμηροι οικονομικών συμβάσεων, παρακαλώ να τους πείτε και σε εμένα».
