Γεννήθηκε στην Καλαμάτα στις 10 Ιουλίου 1950. Πατέρας του είναι ο φιλόλογος καθηγητής Βασίλης Παυλόπουλος από την Καλαμάτα. Στην Καλαμάτα τελείωσε το Λύκειο και κατόπιν σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Με υποτροφία της Γαλλικής Κυβέρνησης έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι, στο Πανεπιστήμιο Paris II, και το 1977 έγινε διδάκτορας στο Δημόσιο Δίκαιο στο ίδιο Πανεπιστήμιο.
Ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα και δίδαξε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών ως Επιμελητής (1981), Υφηγητής (1982), Επίκουρος Καθηγητής (1983), Αναπληρωτής Καθηγητής (1986) και Kαθηγητής (1989). Το 1986 έγινε και Επισκέπτης Καθηγητής στο γαλλικό πανεπιστήμιο Paris II. Εργάστηκε ως δικηγόρος, νομικός σύμβουλος επιχειρήσεων και έχει συμμετάσχει σε πολλές νομοπαρασκευαστικές επιτροπές.
Υπήρξε βουλευτής του Ελληνικού Κοινοβουλίου από το 1996 έως το 2014. Πιο αναλυτικά:
1996: Βουλευτής Επικρατείας (τοποθετημένος στη δεύτερη θέση του ψηφοδελτίου)
2000: Βουλευτής Α' Αθηνών (59.810 σταυροί, τρίτη θέση)
2004: Βουλευτής Α' Αθηνών (πέμπτη θέση)
2007: Βουλευτής Α' Αθηνών (43.417 σταυροί, τέταρτη θέση)
2009: Βουλευτής Α' Αθηνών (28.164 σταυροί, τρίτη θέση)
Μάιος 2012: Βουλευτής Α' Αθηνών (11.550 σταυροί, έβδομη θέση)
Ιούνιος 2012: Βουλευτής Α' Αθηνών (λίστα, έβδομη θέση)
Το 1974 διετέλεσε Γραμματέας του πρώτου Προέδρου της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας Μιχάλη Στασινόπουλου. Την περίοδο 1989-1990 διετέλεσε Κυβερνητικός Εκπρόσωπος της Οικουμενικής Κυβέρνησης Ζολώτα. Τον Σεπτέμβριο του 1995 ανέλαβε πολιτικός σύμβουλος του Προέδρου της Ν.Δ., Μιλτιάδη Έβερτ. Εκλέγεται βουλευτής Επικρατείας το 1996 και από το 2000 μέχρι σήμερα στην Α' εκλογική περιφέρεια Αθηνών. Το 1996 ανέλαβε Εκπρόσωπος Τύπου και Ενημέρωσης της Ν.Δ. Από τον Μάρτιο του 2004 μέχρι το Σεπτέμβριο του 2007 ήταν Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Από το Σεπτέμβριο του 2007 μέχρι και τον Οκτώβριο του 2009 ήταν Υπουργός Εσωτερικών, στο νέο υπουργείο που δημιουργήθηκε από τη συγχώνευση του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης. Διετέλεσε επίσης μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού και αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΡΤ Α.Ε
Σήμερα εκλέχθηκε ως ο 8ος Πρόεδρος της Δημοκρατίας
