Η μεγαλύτερη περιφέρεια σε παραγωγή στερεών αποβλήτων (πάνω από το 40% του συνόλου στη χώρα), ολοκληρώνει μέσω του αρμόδιου φορέα διαχείρισης, του ειδικού διαβαθμιδικού συνδέσμου νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ), την έγκριση του σχεδίου.
Το συνολικό σχέδιο, με τίτλο «2η αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ Αττικής», στην πραγματικότητα, ξεκινά από μηδενική βάση, με έναν εξ' αρχής σχεδιασμό της διαχείρισης των αποβλήτων και υλοποιεί μία νέα φιλοσοφία και αντίληψη για την αποκεντρωμένη διαχείριση, με έμφαση στην ανακύκλωση και την πρόληψη. Μία φιλοσοφία, την οποία είχε εξαγγείλει προγραμματικά και στη συνέχεια δρομολόγησε αποφασιστικά η περιφερειάρχης Αττικής και πρόεδρος του ΕΔΣΝΑ, Ρένα Δούρου.
Η σύνταξη του νέου σχεδίου ήταν πρωταρχικό μέλημα της Περιφέρειας Αττικής, η οποία το ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2014. Ωστόσο, οι πολύμηνες διαδικασίες για την ολοκλήρωσή του, δεδομένων και των συνθηκών αποδοχής της νέας αντίληψης σε έναν κλάδο όπου επί δεκαετίες λειτουργούσαν παγιωμένες καταστάσεις εκμετάλλευσης και διαχείρισης των απορριμμάτων (κέντρα διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών, ανακυκλώσιμα, νοσοκομειακά απόβλητα κ.ά.), εν μέρει, οφείλονται και στη χρονοβόρα εκπόνηση των τοπικών σχεδίων διαχείρισης από τους δήμους, με αποτέλεσμα να δίνονται διαρκείς παρατάσεις του χρόνου τελικής έγκρισης. Τελικά, συντάχθηκαν 64 από τα 66 τοπικά σχέδια.
Ο ΕΔΣΝΑ και η Περιφέρεια Αττικής, σε συνεννόηση και συνεργασία με τους δήμους και τους πολίτες, εμπλούτισαν το αρχικό σχέδιο με πολλές θετικές προτάσεις, οι οποίες προέκυψαν από τη διαδικασία της δημόσιας ανοικτής διαβούλευσης.
Σύμφωνα με το μέλος της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ, Σταύρο Ιατρού, τα βασικά στοιχεία της φιλοσοφίας του νέου περιφερειακού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων είναι:
Η κοινωνική συμμετοχή και συναίνεση, τόσο στο στάδιο σχεδιασμού, όσο και στην υλοποίηση των δράσεων με ευρεία διαβούλευση. Με τη νέα φιλοσοφία του ΠΕΣΔΑ αναζητούνται ευθύνες και δράσεις από κάθε πολίτη, με την αρχή ότι η διαχείριση των απορριμμάτων απαιτεί «από πολλούς λίγα και όχι από λίγους πολλά», αφού έως σήμερα υπάρχει επανάπαυση, ότι ένας χώρος (Φυλή-Λιόσια) δέχεται περίπου 5.000 τόνους την ημέρα. Πλέον, το ερώτημα που θέτει ο νέος σχεδιασμός είναι «πώς θα διαχειριστούμε τα απορρίμματα» και όχι «πού θα τα μεταφέρουμε», ακριβώς όπως ορίζει ο νόμος και το ΕΣΔΑ, ο εθνικος σχεδιασμος.
Η υποχρέωση για τοπικό σχεδιασμό σε επίπεδο δήμων και ταυτόχρονα ο ορισμός ότι το 52% των αστικών στερεών αποβλήτων ( ΑΣΑ) θα διαχειρίζονται με διαλογή στη πηγή σε τοπικό επίπεδο με ευθύνη των δήμων, εξασφαλίζοντας άμεσα την αποκέντρωση στη διαχείριση.
Η αμφισβήτηση έως και κατάργηση του όρου Ολοκληρωμένη Εγκατάσταση Διάθεσης Απορριμμάτων (ΟΕΔΑ). Οι μονάδες επεξεργασίας διαχωρίζονται από τους χώρους τελικής διάθεσης, ενώ το σύνολο των εγκαταστάσεων αποκεντρώνονται και εγκαθίστανται σε όλη την Αττική.
Η αξιοποίηση των εξοφλημένων λατομείων-μεταλλείων, τα οποία εξετάζονται κατά προτεραιότητα ώστε να επιλεγούν ως χώροι για διάφορες δομές διαχείρισης στερεών αποβλήτων στην προοπτική κυρίως της αποκατάστασής τους, σε συνέργεια με τη διαχείριση των αποβλήτων εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) και των γεωργοκτηνοτροφικών αποβλήτων και με την απορρόφηση μέρους του παραγόμενου compost.
Η Αττική διαθέτει 154 τέτοια λατομεία-μεταλλεία, που ήδη ταυτοποιούνται και αξιολογούνται ώστε να δώσουν λύσεις στα πλαίσια της υφιστάμενης νομοθεσίας, τόσο για χώρους εγκατάστασης πράσινων σημείων, μικτά επικίνδυνα απόβλητα (ΜΕΑ) και μονάδων βιοαποβλήτων , όσο και για χώρους τελικής διάθεσης υπολειμμάτων για περιβαλλοντική και μορφολογική αποκατάστασή τους.
Η υιοθέτηση μαζί με την αρχή της αποκέντρωσης και της αρχής της εγγύτητας για την εγκατάσταση μονάδων διαχείρισης (ιδίως ΜΕΑ και μονάδων επεξεργασίας βιοαποβλήτων), έτσι ώστε στην πράξη να απαιτούνται ελάχιστοι έως καθόλου σταθμοί μεταφόρτωσης (ΣΜΑ), βεβαίως όμως όχι κεντρικοί ΣΜΑ.
«Είναι επομένως αυταπόδεικτο», καταλήγει ο κ. Ιατρού, ότι «με τα παραπάνω δεδομένα, τις αρχές, τη φιλοσοφία, τη νομοθεσία και την πολιτική μας βούληση, υπάρχει πλήρης ανατροπή του υφιστάμενου ΠΕΣΔΑ, ο οποίος ήταν συγκεντρωτικός, άδικος, ετεροβαρής, αντίθετος με τη νέα από το 2012 νομοθεσία, και κυρίως ανεφάρμοστος και αναποτελεσματικός. Απόδειξη ότι ελάχιστες δράσεις από αυτά που προέβλεπε έχουν προχωρήσει, ενώ ισχύει ουσιαστικά από το 2003, κεντρικές εγκαταστάσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί, ακόμα και εγκαταστάσεις ΣΜΑ παραμένουν μόνο στο σχεδιασμό, ενώ ουσιαστικά μια και μόνο περιοχή στην Αττική (Φυλή-Λιόσια) αποτελεί το χώρο τελικής διάθεσης-επεξεργασίας»
