Στο Συνέδριο παρουσιάστηκε η μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης με θέμα: «Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ, ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΕΣ ΡΟΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ – ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ».
Παράλληλα διατυπώθηκαν συγκεκριμένες προτάσεις και αιτήματα που αποτέλεσαν τη βάση του κειμένου συμπερασμάτων το οποίο ψηφίστηκε ομόφωνα.
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ Γ. Πατούλης κλείνοντας τις εργασίες του Συνεδρίου τόνισε μεταξύ άλλων χαρακτηριστικά:
«Το κεντρικό μήνυμα που βγαίνει από αυτή την ιδιαίτερα παραγωγική εποικοδομητική συζήτηση που έγινε όλες αυτές τις ημέρες του Συνεδρίου είναι ένα. Η Αυτοδιοίκηση ανταποκρίθηκε με ωριμότητα, ισχυρή θέληση και υψηλό αίσθημα ευθύνης στην πρόκληση της προσφυγικής κρίσης. Για να υπάρξει όμως αποτελεσματική λύση στο προσφυγικό ζήτημα είναι επιβεβλημένη η συνεργασίας όλων των φορέων του κράτους, χωρίς μικροκομματικές αντιλήψεις και ιδεολογικές αγκυλώσεις. Από τη Σάμο η Αυτοδιοίκηση «έδειξε» το δρόμο. Δεν υπάρχει άλλος χρόνος για καθυστερήσεις και παλινδρομήσεις. Περιμένουμε από την κυβέρνηση να ακούσει τη φωνή μας και να δώσει άμεσες λύσεις που θα διευκολύνουν το έργο μας».
Στο πλαίσιο των εργασιών του συνεδρίου ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ κάλεσε τον πρόεδρο του CEMR Inigo de la Serna να υπογράψει το κείμενο της έκκλησης για μια Κοινή Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασύλου το οποίο, εκτός από τον κ. Πατούλη υπέγραψαν άλλοι 12 Έλληνες δήμαρχοι οι πόλεις των οποίων δέχθηκαν το μεγαλύτερο όγκο των προσφυγικών ροών.
Σε έξι άξονες συνοψίζεται το στρατηγικό σχέδιο της ΚΕΔΕ για την αντιμετώπιση του προσφυγικού-μεταναστευτικού ζητήματος, με βασική προϋπόθεση η Αυτοδιοίκηση να έχει κεντρικό ρόλο στο εθνικό σχέδιο υποδοχής και διαχείρισης των προσφυγικών ροών και να μην λαμβάνονται αποφάσεις ερήμην της.
Μεταξύ άλλων η Αυτοδιοίκηση θεωρεί αναγκαίο τον καθορισμό κριτηρίων για την ισοκατανομή των προσφύγων, την υποστήριξη των Δήμων που υποδέχονται πρόσφυγες με εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους και την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών με συγκεκριμένες δράσεις.
Οι έξι άξονες του στρατηγικού σχεδίου της ΚΕΔΕ είναι οι εξής:
Ο ρόλος και η προσέγγιση των Δήμων στη διαχείριση των προσφυγικών πληθυσμών
Συντονισμός των πολιτικών και δράσεις δικτύωσης
Χρηματοδοτικό πλαίσιο δράσεωνked
Υποδοχή και υποστήριξη των προσφύγων
Προώθηση της ένταξης των προσφύγων
Ενέργειες ευαισθητοποίησης
Αναλυτικά οι θέσεις και οι προτάσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο κείμενο συμπερασμάτων:
Οι θέσεις πολιτικής της ΚΕΔΕ για τη διαχείριση των προσφυγικών πληθυσμών διαμορφώνονται στο πλαίσιο των αρχών της Ύπατης Αρμοστείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της Στρατηγικής Ε.Ε.2020.
Να σημειωθεί ότι το τελικό κείμενο των συμπερασμάτων θα διαμορφωθεί μετά την απομαγνητοφώνηση των πρακτικών του συνεδρίου.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει και τη βούληση και τη διάθεση να συνεχίσει, όπως με συνέπεια και αυτοθυσία πράττει από την πρώτη στιγμή, να συνδράμει, με κάθε δυνατό τρόπο, στην υποδοχή και την φιλοξενία των προσφύγων και των μεταναστών.
Επαναλαμβάνει, πως η συνδρομή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα πρέπει να θεμελιώνεται σε ένα συγκροτημένο εθνικό σχέδιο υποδοχής και χειρισμού του προσφυγικού και μεταναστευτικού ρεύματος.
Ένα σχέδιο κατόπιν διαβούλευσης με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και όχι ερήμην της . Ένα σχέδιο που θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των προσφύγων και των μεταναστών, θα εμπνέει εμπιστοσύνη και θα καλλιεργεί αισθήματα ασφάλειας στις τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα θα αξιοποιεί τις ευρωπαϊκές και διεθνείς διαστάσεις του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος, θα αντλεί αντίστοιχους, ευρωπαϊκούς και διεθνείς, πόρους για τον αποτελεσματικό χειρισμό του στις ελληνικές πύλες της Ευρώπης.
Η Αυτοδιοίκηση εκφράζει την διαμαρτυρία της, για την συνεχιζόμενη πρακτική, και ιδιαίτερα για το γεγονός ότι οι εγκαταστάσεις, μετεγκαταστάσεις, μετακινήσεις, μεταφορές, κ.λπ., των προσφύγων συντελούνται χωρίς καν να ερωτηθούν οι οικείοι Δήμοι.,
Αξιολογούμε θετικά τη διαδικασία εκκένωσης περιοχών όπως η Ειδομένη, τα Ελληνικό και το λιμάνι του Πειραιά, με την προϋπόθεση αυτή η εκκένωση να δεν αποτελεί απλή μετατόπιση των «εγκλωβισμένων» σε άλλες κοντινές περιοχές.
Θεωρούμε απαραίτητη την πρόσληψη δημοτικών αστυνόμων σε όλους τους δήμους που έχουν δομές φιλοξενίας, για την καλύτερη διασφάλιση της προστασίας των πολιτών.
Ζητεί, παράλληλα την άμεση ορθολογική κατανομή – διασπορά τους σε όλη την Χώρα με:
(α) την εκπόνηση και εφαρμογή ειδικού προγράμματος υποστήριξης των Δήμων, στα όρια των οποίων είναι εγκατεστημένοι ή θα εγκατασταθούν πρόσφυγες: η υποστήριξη αυτή πρέπει απαραιτήτως να είναι ανάλογη με τον αριθμό των φιλοξενουμένων προσφύγων και να περιλαμβάνει: οικονομικά μέσα, ιατροφαρμακευτικό υλικό, ενίσχυση των Δήμων σε προσωπικό ειδικοτήτων κατάλληλων για την εξυπηρέτηση τόσο των αυξημένων υπαρχουσών αναγκών όσο και των νέων αναγκών που ανακύπτουν λόγω των πρωτόγνωρων συνθηκών.
(β) την αποζημίωση των ιδιωτών, που αποδεδειγμένα έχουν πληγεί από την διέλευση ή και παραμονή προσφύγων στην περιοχή τους (π.χ. ζημίες σε οικήματα, σε καλλιέργειες ή σε εκτάσεις που, λόγω της παραμονής αυτής, καθίστανται ακατάλληλες για καλλιέργεια, κ.λπ.).
(γ) την ενίσχυση των τοπικών Αστυνομικών Υπηρεσιών με το απαραίτητο προσωπικό, όπου τα φαινόμενα εντάσεων στους προσφυγικούς καταυλισμούς καθημερινά πολλαπλασιάζονται και όπου οι ανάγκες των τοπικών κοινωνιών έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, η ενίσχυση των Αστυνομικών Υπηρεσιών της έχει πλέον κατεπείγοντα χαρακτήρα.
Πρέπει να διαμορφωθούν συγκεκριμένες προτάσεις που θα βοηθήσουν τους μικρούς δήμους σε επίπεδο σχεδιασμού και υλοποίησης. Να καταβληθεί προσπάθεια ανάδειξης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων και των εναλλακτικών μορφών τουρισμού στις περιοχές αυτές.
Να σημειωθεί ότι ο σχεδιασμός των συγκεκριμένων θέσεων διαμορφώθηκε με βάση τα δεδομένα της υφιστάμενης κατάστασης και θεωρώντας ότι:
α) ο συνολικός αριθμός των προσφύγων στη χώρα θα εξακολουθεί να κυμαίνεται σε παρόμοια με τα σημερινά επίπεδα,
β) θα τηρηθεί η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας,
γ) θα τεθούν σε εφαρμογή οι συμφωνίες μετεγκατάστασης από την Ελλάδα σε χώρες της Ε.Ε. (περίπου 20.000) και επαναπροώθησης (κατ’ εκτίμηση 20.000 άτομα αλλά σε βάθος χρόνου περίπου 2 ετών που απαιτούν οι διαδικασίες εξέτασης και τελεσίδικης κρίσης των αιτημάτων χορήγησης ασύλου).
Σε αυτή την κατεύθυνση έχει υπογραφεί κείμενο έκκλησης για μια πραγματικά κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου από τον Πρόεδρο της ΚΕΔΕ Γ. Πατούλη και άλλους 12 δημάρχους.
Εκφράζουμε ως θεσμός την προσήλωσή μας στις αξίες του ανθρωπισμού και θεωρούμε απαραίτητη την επίδειξη αλληλεγγύης μεταξύ όλων των κρατών μελών της Ε.Ε.
Δομές και χώροι φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών
H δημιουργία και λειτουργία δομών φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών θα πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με τους Δήμους .
Για τις υφιστάμενες πενήντα τέσσερις (54) δομές και χώρους φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι θα ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές που απαιτεί η Ύπατη Αρμοστεία, καθώς και ότι θα φιλοξενούν τόσους πρόσφυγες και μετανάστες , όσες επιτρέπει η χωρητικότητά τους.
Η χρηματοδότηση του προσφυγικού
Συνολικά η Ε.Ε.
Μέσω του προϋπολογισμού του ΤΑΜΕ και του ΤΕΑ, έχει επιμερίσει στην Ελλάδα για την περίοδο 2014-2020 πόροι ύψους 509 εκ. €.
Μέσω έκτακτης χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών ταμείων, η χώρα έχει επίσης λάβει πόρους ύψους 237 εκ. €.
Το σύνολο συνεπώς των έως τώρα επιμερισμένων πόρων για τη χώρα ανέρχεται σε 746 εκ. €.
Υπάρχουν ακόμα πόροι που αναμένεται να επιμεριστούν στη χώρα μέσω του Κανονισμού 369/2016 για την «παροχή στήριξης έκτακτης ανάγκης εντός της Ε.Ε.», του οποίου οι πόροι ανέρχονται συνολικά για όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και για 3 έτη σε 700 εκ. €.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας, από τους ως άνω πόρους έχουν διατεθεί:
στην ίδια 110,4 εκ. €.,
στο Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης έχουν διατεθεί 32,6 εκ. €
και σε ΜΚΟ έχουν διατεθεί 80,4 εκ. €.
Από το σύνολο των έως τώρα επιμερισμένων πόρων, στους Δήμους της χώρας που έχουν πληγεί από τις προσφυγικές ροές έχουν διατεθεί 4,9 εκ. €.
Οι θέσεις πολιτικής της ΚΕΔΕ για το προσφυγικό
Οι έξι (6) άξονες του στρατηγικού μας σχεδίου:
Ο ρόλος και η προσέγγιση των Δήμων στη διαχείριση των προσφυγικών πληθυσμών
Για τους Δήμους οι προσφυγικές και εν γένει οι μεταναστευτικές ροές δεν συνιστούν βραχυπρόθεσμα αλλά συστημικά προβλήματα, η διαχείριση των οποίων δεν μπορεί να στηρίζεται σε έκτακτες λύσεις αλλά σε μακροπρόθεσμες ενταξιακές πολιτικές μιας κοινής στρατηγικής των χωρών μελών της Ε.Ε.
Στο πλαίσιο αυτό, η μοναδική υπεύθυνη απαντητική στρατηγική συνεπάγεται την συνυπευθυνότητα για την υποδοχή και την ένταξη.
Είναι ευθύνη της Κεντρικής Κυβέρνησης τόσο η διαφύλαξη των συνόρων της χώρας όσο και η ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των κατοίκων.
Οι πολιτικές των περιφερειακών και των δημοτικών αρχών για την προώθηση της ενσωμάτωσης αποτελούν αναγκαίο συστατικό στοιχείο για την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης και συστημικής στρατηγικής ένταξης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η ικανότητα, ποσοτική και ποιοτική, των δημοτικών αρχών για ενσωμάτωση των νέων πληθυσμών συναρτάται αφενός με τον αριθμό των αποδεχόμενων αιτήσεων και αντίστοιχα εκδοθέντων αδειών, αφετέρου με τις συνθήκες διαβίωσης των μεταναστών και προσφύγων.
Οι αυτοδιοικητικές αρχές έχουν σημαντικό ρόλο ώστε οι κοινωνικές επενδύσεις και τα μέτρα ένταξης που θα λάβουν να καλύπτουν επαρκώς τόσο τους πρόσφυγες όσο και τις ανάγκες των τοπικών πληθυσμών.
Αυτό που επιδιώκουν να επιτύχουν οι δήμοι της χώρας, με την αναγκαία χρηματοδοτική υποστήριξη των εθνικών αρχών, της Ε.Ε. και άλλων διεθνών οργανισμών, καθορίζει το βαθμό επιτυχίας της συστημικής στρατηγικής ένταξης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και της πολιτικής ασύλου.
Συντονισμός των πολιτικών και δράσεις δικτύωσης
Οι Δήμοι της χώρας θα πρέπει να ενταχθούν στα όργανα και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τη διαχείριση και ένταξη των προσφυγικών πληθυσμών.
Η κατανομή των προσφύγων στην ελληνική επικράτεια θα πρέπει να γίνει με ορθολογικά κριτήρια που θα συμφωνηθούν μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών. Για το προσδιορισμό των κριτηρίων, ο οποίος θα γίνει μέσα από επιστημονική έρευνα και διαβούλευση από τη ΚΕΔΕ θα ληφθούν υπόψη οι ευρωπαϊκές και οι διεθνείς πρακτικές. Ενδεικτικά κριτήρια για τη κατανομή των προσφύγων μπορεί να είναι :
Kαταρχήν ο πληθυσμός και ακολούθως:
Η έκταση
Το περιβάλλον
Η αναπτυξιακή προοπτική
Το ποσοστό ανεργίας
Θέματα ασφάλειας
Οικονομικά δεδομένα
Να διασφαλιστεί η στήριξη των τοπικών και περιφερειακών αρχών από την Κυβέρνηση , προκειμένου να αποτραπούν οι συνέπειες μιας μείωσης της πρόσβασης στις κοινωνικές υπηρεσίες των παραδοσιακών δικαιούχων, που μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της ξενοφοβίας.
Το χρηματοδοτικό πλαίσιο των δράσεων
Θα πρέπει να αξιοποιηθούν όλα τα δυνατά περιθώρια για την ενίσχυση και την καλύτερη εφαρμογή της αρχής της εταιρικής σχέσης στις φάσεις σχεδιασμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης των διαφόρων χρηματοδοτικών μηχανισμών της Ε.Ε.
Ο Κανονισμός 2016/369 θα πρέπει να τροποποιηθεί, δεδομένου ότι οι δράσεις λαμβάνουν χώρα εντός της ΕΕ, και επομένως η στήριξη έκτακτης ανάγκης να υλοποιείται και από άλλους φορείς πέραν των ΜΚΟ.
Η Κ.Ε.Δ.Ε. θα πρέπει να εμπλακεί στην εξειδίκευση του ΠΥΛΩΝΑ ΙΙ του ΤΑΜΕ που αφορά την «ΈΝΤΑΞΗ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ»
Οι δαπάνες για τις δράσεις υποδοχής και ένταξης των προσφυγικών πληθυσμών που καταβάλλονται από τις δημόσιες αρχές όλων των επιπέδων θα πρέπει να προσδιορίζονται επακριβώς και να εξαιρούνται από τις υποχρεώσεις της χώρας οι οποίες απορρέουν από το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
Υποδοχή και υποστήριξη των προσφύγων
Αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου με στόχο τη θέσπιση καλύτερου, μόνιμου μηχανισμού επιμερισμού των ευθυνών για τη στήριξη των κρατών μελών στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε.
Οι αρμόδιες εθνικές αρχές, παρά τις συνθήκες της οικονομικής κρίσης, θα πρέπει να αφιερώσουν ικανούς εθνικούς πόρους (προσωπικό, χρηματοδότηση και υποδομές) στην κρίση και να υλοποιήσουν στρατηγικά σχέδια. Η χώρα θα πρέπει να θεσπίσει σαφείς αρμοδιότητες για το οριζόντιο ζήτημα της υποδοχής και της υποστήριξης προσφύγων και να εξασφαλίσει το συντονισμό των δημοσίων αρχών στα διάφορα επίπεδα.
Η χώρα να διαθέσει κέντρα υποδοχής και διέλευσης με επαρκείς πόρους, τα οποία θα παρέχουν υποστήριξη σε 24ωρη βάση όλες τις ημέρες της εβδομάδας, όταν αυτό χρειάζεται, ιδίως σε άτομα που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση.
Οι Δήμοι, μέσω του ανώτατου αντιπροσωπευτικού οργάνου τους, την Κ.Ε.Δ.Ε., διαθέτουν την ικανότητα και τη βούληση να αναλάβουν το συντονιστικό ρόλο τόσο για τη συγκέντρωση, όσο και για τη διανομή της ανθρωπιστικής βοήθειας. Μέσω των Δήμων θα μπορούν να συντονιστούν όλες οι δυνάμεις (εθελοντές, σύλλογοι κ.λπ.) προκειμένου να μπορεί η βοήθεια που θα συγκεντρώνεται να διανέμεται στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη.
Προώθηση της ένταξης των προσφύγων
Οι πολιτικές ένταξης των προσφύγων πρέπει να υπαχθούν στο γενικότερο σχεδιασμό ένταξης των πολιτών τρίτων χωρών.
Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, «η ένταξη των προσφύγων είναι δυναμική και πολύπλευρη αμφίδρομη διαδικασία που απαιτεί προσπάθειες και από την πλευρά των προσφύγων και από την πλευρά των κοινωνιών υποδοχής. Η ένταξη και η οικονομική και κοινωνική συνοχή είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Τα μέτρα ένταξης και οι κοινωνικές επενδύσεις θα πρέπει να στοχεύουν εξίσου τον τοπικό πληθυσμό και τους πρόσφυγες, και να καλύπτουν τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ομάδας για την οποία προορίζονται.
Οι πρόσφυγες πρέπει να τηρούν τους νόμους της χώρας υποδοχής και να αποδέχονται τον πολιτισμό της.
Η συμμετοχή των Δήμων και των τοπικών φορέων είναι ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς είναι σε αυτό το επίπεδο που, ουσιαστικά, πραγματοποιείται η ένταξη.
Είναι αναγκαία η δημιουργία μιας πλατφόρμας ανταλλαγής πρακτικών και εμπειριών, με στόχο τη διευκόλυνση της ένταξης των προσφύγων από τις τοπικές αρχές .
Ενέργειες ευαισθητοποίησης
Η στήριξη του κοινού στην υποδοχή των προσφύγων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια αποτελεσματική κοινή ενωσιακή προσέγγιση της άφιξης των προσφύγων.
Οι αρχές της χώρας πρέπει να παράσχουν βασικά στοιχεία και δεδομένα σε δημοσιογράφους, καθώς και να διοργανώνουν ενημερωτικές επισκέψεις, π.χ. σε κέντρα προσφύγων ή συνοριακούς σταθμούς, για την απόκρουση αρνητικών στερεοτύπων.
Η χώρα θα πρέπει να παρέχει στις τοπικές κοινότητες (π.χ. στους γονείς στα τοπικά σχολεία) κατάλληλη και τεκμηριωμένη ενημέρωση και να ενθαρρύνει τη δημιουργία ευκαιριών για επαφές με αλλοδαπούς — π.χ. μέσω δραστηριοτήτων για παιδιά και ενήλικες που θα διοργανώνονται από τα τοπικά πολιτιστικά κέντρα ή τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
